Yolumuz Kur’ân’a, Sünnete, İmamların İctihâdına ve İlk Sufîlere
Yolumuz Kur’ân’a, sünnete, imâmların ictihâdına ve ilk sufîlere bağlıdır. Bu, sahih tasavvufun dört temelidir. 1) Kur’ân — Allâh’ın kitabı. 2) Sünnet — Hz. Peygamber’in yolu. 3) İmâmların ictihâdı — fıkhî temelin. 4) İlk sufîler — tasavvufun pratik kaynağı. Bu dört temele uyan tasavvuf sahihtir; uymayan sahtedir.
Birinci Temel — Kur’ân
Birinci temel Kur’ân’dır. Tasavvuf Kur’ân’a dayanır. Eğer bir tasavvuf görüşü Kur’ân’a aykırı ise, o sahih değil. Mü’min Kur’ân’ı bilmeli; ve onun ölçüsünde yaşamalıdır. Kur’ânsız tasavvuf, dayanaksız bir bina gibidir; çöker. Hz. Cüneyd-i Bağdâdî «Bizim yolumuz Kur’ân ve sünnete bağlıdır» derdi.
İkinci Temel — Sünnet
İkinci temel sünnettir. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in yaşadığı yol. Tasavvuf sünnetin içidir; sünnet tasavvufun dışıdır. Bu ikisi ayrılmaz. Sünnete uyan tasavvuf gerçek; uymayan sahte. Modern «tasavvuf» derilen bâzı yorumlarda sünnete aykırılık vardır; bunlar mü’min tarafından reddedilmelidir.
Üçüncü Temel — İmâmların İctihâdı
Üçüncü temel imâmların ictihâdıdır. İmâm Ebû Hanîfe, İmâm Mâlik, İmâm Şâfiî, İmâm Ahmed — bu büyük imâmlar Kur’ân ve sünneti yorumladılar; ictihâd ettiler; mezhebleri kurdular. Mü’min bu mezheblerden birine tâbî olur. Tasavvuf bu fıkhî temellere uyar; aykırı görüş üretmez. Fıkıhsız tasavvuf da sahih değil.
Dördüncü Temel — İlk Sufîler
Dördüncü temel ilk sufîlerdir. Hz. Hasan-ı Basrî, Hz. Cüneyd-i Bağdâdî, Hz. Rabia, Hz. Bişr-i Hâfî, Hz. Maruf-ı Kerhî — bu ilk sufîler tasavvufun pratik kaynaklarıdır. Onların hayâtları, sözleri, hâlleri tasavvufun ölçüsünü verir. Modern mü’min onları okumalı; ve onların yolunu izlemelidir. Onlar Kur’ân-sünneti yaşamış model insanlar.
Dört Temelin Birleşmesi — Tam Tasavvuf
Bu dört temelin birleşmesi tam tasavvufu verir. Sâdece Kur’ân’a dayanan, sünneti unutan — eksiktir. Sünnete dayanan, fıkhı unutan — eksiktir. Fıkha dayanan, sufîleri unutan — eksiktir. Dördü birden bulunduğunda sahih tasavvuf olur. Mü’min bu dengeyi araması gerek.
Modern Eksiklikler — Birini Atmak
Modern dönemde bâzıları bu dört temelin birini atmaya çalışır. «Mezhebler bid’attir, biz sâdece Kur’ân-sünnete uyarız» diyenler — imâmları atıyor. «Sufîler bid’attir, biz sâdece şeriata uyarız» diyenler — ilk sufîleri atıyor. Bu yaklaşımlar yanlış; çünkü dengeyi bozuyor. Klasik müslüman dördünü de kabûl ederdi.
Niyâz — Dört Temele Bağlı Mü’min
Niyâz: «Yâ Rab, beni Kur’ân, sünnet, imâmların ictihâdı ve ilk sufîlerin yolunda yürüyen bir mü’min eyle. Bu dört temele bağlı kalmamı, hiçbirini atmamamı nasîb et. Sahih tasavvufun bu temeller üzerinde durduğunu kalbime yerleştir. Modern bid’atlerden beni koru.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi dört temele bağlı mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Kur’ân, Sünnet, İlk Sufîler. → Tasavvuf Sözlüğü