«Yaratılanı Severiz Yaratandan Ötürü» Düşüncesini Nasıl Anlamalı?
Yûnus Emre’nin «Yaratılanı severiz, Yaratandan ötürü» düşüncesini nasıl anlamalı? Bu mısrâ tasavvufun bir özetidir. Mü’min yaratılanları (insanları, hayvanları, tabiati) sever — ama sebep Yaratıcı’dır. Yâ’nî sevgi doğrudan yaratılanlara değil, Allâh’a yöneliktir; yaratılanlar O’na vesîledir. Bu anlayış mü’mini hem kucaklayıcı hem de tevhîd üzere tutar.
Yûnus Emre’nin Felsefesi — Sevgi Yolu
Yûnus Emre’nin felsefesi sevgi yoludur. O Anadolu’da yaşadı (13. yy); şiirleri Türkçe; ve sevgi temelli. «Sevelim sevelelim, dünyâ kimseye kalmaz» — onun meşhûr sözü. Mü’min sevmeyi öğrenmek için Yûnus’tan ilhâm alabilir. Sade dil, derin mânâ — Yûnus’un üslûbu.
«Yaratandan Ötürü» — Anahtar İfâde
«Yaratandan ötürü» — anahtar ifâde. Bu üç kelime mısrâ’ı tasavvufî yapar. Eğer «yaratandan ötürü» olmazsa — sıradan hümanizm olur. Bu ifâde sevginin kaynağını Allâh’a yönlendirir. Mü’min insanları severken «Allâh’ın yarattığı» niyeti ile sever; doğrudan insan için değil.
Tevhîd ve Sevgi — Birlikte
Tevhîd ve sevgi birlikte yaşanabilir. Tevhîd — sâdece Allâh sevilir, ortağı yok. Sevgi — yaratılanlara da yöneliyor. Bu çelişki gibi görünür; ama Yûnus’un çözümü vardır: «Yaratandan ötürü». Yâ’nî yaratılanları severken aslında Allâh’ı seviyoruz. Bu çözüm tevhîdi ve sevgiyi birleştirir.
Geniş Kucak — Bütün Yaratılanlara
Bu anlayışla mü’min geniş bir kucağa sahip olur. Mü’min kardeşi sever — Allâh için. Gayrî-müslim insanı sever — Allâh’ın yaratığı olarak. Hayvanları sever — Allâh’ın eseri olarak. Tabiati sever — Allâh’ın âyetleri olarak. Bu kucak insanları kucaklar; ama Allâh’a şirk getirmez.
Modern Hümanizm ile Farklı
Modern hümanizm «insanı insan için sev» der. Yûnus tasavvufu «insanı Allâh için sev» der. İki farklı çerçeve. Modern hümanizmde sevgi insan merkezli. Tasavvufta sevgi Allâh merkezli; insan ise vesîle. Bu fark mü’minin sevgisinin yönünü belirler.
Tatbîkı — Günlük Hayâtta
Bu düşüncenin tatbîki günlük hayâttadır. Mü’min komşusuyla iyi geçinir — Allâh için. Çocuğunu sever — Allâh’ın emaneti olarak. Müşterisine hizmet eder — Allâh’ın kuluna hizmet niyetiyle. Bu, hayâtın her ânında uygulanabilir bir prensiptir. Mü’min böylece her insanı doğru sever.
Niyâz — Yûnus’un Yolu
Niyâz: «Yâ Rab, beni Yûnus Emre gibi ‘Yaratılanı severiz, Yaratandan ötürü’ diyen bir kul eyle. Tevhîd ile sevgiyi birleştirmemi nasîb et. Bütün yaratılanları Senin yaratığın olarak sevmemi, ama sevgimin asıl yönünü Sana çevirmemi sağla. Modern hümanist yanılgılardan beni koru.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi Yûnus felsefesini yaşatan mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Yûnus Emre, Sevgi, Tevhîd. → Tasavvuf Sözlüğü