Sufîlikte Vartalar — Eminlik Sevdâsına Kapılmayın

Sufîlikte vartalar — tehlikeli yerler — var. Bunlardan biri «eminlik sevdâsı» — yâ’nî «artık ben güvendeyim, Allâh beni affetti, mertebe kazandım» düşüncesi. Bu, tehlikeli bir hâl. Sufî hiçbir zaman «emindeyim» dememeli; çünkü son nefese kadar tehlike sürer. «Emin» olmak — gaflete götürür; gaflet — yıkıma götürür.

Varta — Çukur, Tehlikeli Yer

«Varta» — Arapçada çukur, tehlikeli yer demek. Sufîlikte bâzı vartalar var: 1) Eminlik sevdâsı. 2) Kibir. 3) Riyâ. 4) Yüksek hâl iddiâsı. 5) Mürşidi terk. Bunlara düşen sufî yıkılır. Mü’min bu vartaları bilmeli; ve onlardan kaçınmalı.

Eminlik — Gafletin Kapısı

«Ben emindeyim» düşüncesi gafletin kapısıdır. Mü’min böyle düşününce — ibâdetlere gevşer, tedbîr almaz, nefisle mücâdele bırakır. Sonuç: Nefse, şeytana yenilir; ve düşer. Kur’ân «Allâh’ın azabından emin olanlar ancak hüsrâna uğrayanlardır» (A’râf 99) buyurmuştur. Yâ’nî eminlik tehlikelidir.

Sahâbenin Hâli — Korku ve Ümit Arası

Sahâbenin hâli korku ve ümit arasındaydı. Hz. Ömer ibnü’l-Hattâb «Ben her ân nifaktan korkuyorum» derdi — büyük halîfe olmasına rağmen. Bu, ideal sufî hâli. Mü’min ne sürekli korku içinde (ümitsizlik), ne de sürekli emin (gaflet). Orta yolda yürüyor.

«Ben Olgunum» — Sahte İddiâ

«Ben olgunum, artık nefsime hâkimim» düşüncesi sahte iddiâdır. Hz. Yûsuf peygamber dahi «Ben nefsimi temize çıkartmıyorum; çünkü nefis sürekli kötülüğü emreder» dedi. Eğer bir peygamber bu sözü diyorsa, sıradan mü’min nasıl olgunum diyebilir? Bu iddiâ büyük bir hatâdır.

Son Nefese Kadar Tehlike

Mü’min için tehlike son nefese kadar sürer. Hz. Peygamber «Hâtimeniz iyi olsun» diye dua ederdi. Çünkü hayâtın sonu önemli. Bir kişi bütün ömrü iyi geçirebilir; ama son nefeste münâfıkça ölürse — boşa gitti. Bu yüzden son nefese kadar tedbîr almak gerek. Eminlik tehlikeli.

Mütevâzı Mü’min — Eminlikten Uzak

Mütevâzı mü’min eminlikten uzaktır. «Belki kabûl olunmadı; belki yine düşerim; belki nefisim hâlâ tehlikeli» düşüncesinde. Bu mütevâzı tavır onu Allâh’a yaklaştırır. Kibirli mü’min ise «ben kazandım» der; ve düşer. Tevâzu bu vartaya karşı en iyi savunma.

Niyâz — Eminlik Sevdâsından Korunma

Niyâz: «Yâ Rab, beni eminlik sevdâsına düşmüş kullardan eyleme. Son nefese kadar korku ve ümit arasında olmamı nasîb et. Hz. Ömer’in ‘her ân nifaktan korkarım’ tavrını bana ver. ‘Ben olgunum’ iddiâsından beni koru. Hz. Yûsuf gibi ‘nefsim sürekli kötülük emreder’ farkındalığı ver. Mütevâzı bir kul yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi vartadan korunan mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Varta, Eminlik, Tevâzu. → Tasavvuf Sözlüğü