Hz. Resulullah, Veda Haccı sırasında, «Sizin aranıza iki şey bırakıyorum: Allah’ın kitabı ve ehli beytim» (Tirmizî, Menakib, 31) buyurmuştur. Bu sohbette «sakaleyn» (iki ağır emanet) hadisinin mânâsı, Kur’ân ve ehli beytin manevi birlikteliği ele alınmaktadır.
«Sakaleyn» Hadisi
Hz. Resulullah, Veda Haccı sırasında müslümanlara önemli bir nasıhat vermiştir: «Sizin aranıza iki ağır emanet bırakıyorum: Allah’ın kitabı ve ehli beytim. Bu ikisine sıkı sarilirsanız bir daha sapmayıp kurtulürsünüz» (Tirmizî, Menakib, 31; Müslim, Fedail, 36). Bu rivayet «Hadisi Sakaleyn» olarak isimlendirilir; müslümanlara Kur’ân ve ehli beyte bağli kalmayi tavsiye eder. «Sakaleyn» lafzı, «iki ağır şey» manasına gelir; yani manevi ağirliği büyük iki şey demektir.
Allah’ın Kitabı: Kur’ânı Kerîm
İki ağır emanetten birincisi Allah’ın kitabı olan Kur’ânı Kerîm’dir. Kur’ân, müslümanların manevi yönini belirleyen ilâhi kitabdir; tüm manevi meselelerin çözümü oradadır. Hz. Resulullah, müslümanlara, «Bu Kur’âni bırakıyorum siziniçinizde; ona sıkı sarilirsanız manevi olarak sapmayıp kurtulürsünüz» demek istemiştir. Kur’ân okumak, anlamak, uygülamak müslümanların temel manevi vazifesidir. Bir mü’min’in Kur’ân’dan kopması, manevi olarak sapmasini sağlar.
Ehli Beyt: Manevi Silsile
İki ağır emanetten ikincisi ehli beyttir. Ehl-i Beyt, Hz. Resulullah’ın aile fertleridir ve manevi olarak peygamberin mirasini yaşatır. Ehl-i Beyt’ten gelen manevi feyz, nesilden nesle aktarılıp müslümanlara ulaşır. Hz. Resulullah, ehli beytin manevi silsilesini bir manevi rehber olarak gestirmiştir; müslümanlar manevi yönde ehli beytin mirasindan istifade etmelidirler. Tasavvuf büyükleri bu manevi silsileyi benimseri ve ehli beytten gelen manevi feyzi tarıkat silsileleri vasıtasıyla diri tutarlar.
Kur’ân ve Ehli Beyt’in Birlikteliği
Kur’ân ve ehli beyt manevi olarak bir bütün teşkil ederler. Kur’ân ilâhi kitap, ehli beyt manevi silsiledir. Bunlar bir araya geldiğinde mü’min’in manevi yöni tam olur. Sadece Kur’ân’a sarilip ehli beytten kopmak veya sadece ehli beyte sarilip Kur’ân’dan kopmak yanılıştır; ikisini bir araya getirmek esastir. Bu manevi yönü benimseyen müslümanlar manevi olarak salim bir mertebede yaşarlar. Hz. Resulullah’ın bu nasihatı, müslümanların manevi sağliğini uzun yönlü sağlayıcı bir vasiyettir.
Müslümanların Yükümlülükleri
Bu hadis işiğinda müslümanların yükümlülükleri: Birinci, Kur’ân okumak, anlamak, uygülamak; ikinci, ehli beyte olan sevgiyi manevi olarak yaşamak; üçüncü, ehli beytin mirasindan manevi olarak istifade etmek; dördüncü, sufi tarıkat silsileleri vasıtasıyla manevi feyz almak. Tüm bu yükümlülükler bir araya geldiğinde mü’min manevi olarak salim bir yönde yürür. Hz. Resulullah’ın bu vasiyeti, sadece o dönemdeki müslümanlar için değil, kiyamete kadar tüm müslümanlar için geçerlidir.
Manevi Birliktelik Yönü
«Sakaleyn» hadisi, müslümanlar arasında manevi birliktelik tezahürü olarak idrak edilmelidir. Ehli sünnet ve şıa, bu hadisi ortak bir manevi vesile olarak benimseriler. Müslümanlar bu manevi birlikteliği vesileleri olarak Kur’ân ve ehli beyte olan ortak sevgiyi yaşamalıdırlar. Manevi olarak ayrılık tezahürleri yerine, Kur’ân ve ehli beyte olan ortak sevgi manevi olarak müslümanları bir araya getirici bir vesile olmalıdır. Mü’min, bu manevi birliktelik vesilesi olarak Kur’ân ve ehli beyte olan sevgiyi manevi olarak yaşamalı, ümmetin manevi sağliğini sağlamayı denemelidir.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Ahzâb 33/33; Şura 42/23; Mâide 5/3.
- Buhârî, Menakib, 28; Müslim, Fedail, 36.
- Tirmizî, Menakib, 31; Ebû Dâvûd, Sünne, 9.
- Nesâî, Hudûd, 14; İbn Mâce, Mukaddime, 11.
- Ahmed b. Hanbel, Müsned, c. III, 14, 17.
- İbn Kesîr, el-Bidâye ven-Nihâye, Veda Haccı bölümü.
- Kâdı İyâd, eş-Şifâ, ehli beyt babları.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, Kur’ân ve peygamber sevgisi.
- İbn Hacâr el-Heytâmi, ed-Savâikül-Muhrika.
- İbn Teymiyye, Mecmûul-Fetâvâ, sakaleyn hadisi.
- Şerif Murtazı, eş-Şif’a’ fi’l-İmâmete, sakaleyn bahsi.
- İbn Hacâr el-Askalânı, Fethul-Bâri, sakaleyn hadisi şerhi.
- İbn Arabı, Futûhâtı Mekkiyye, ehli beyt babları.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (Kur’ânehli beyt türevi konuları).
- Yûnus Emre Divanı, Kur’ânehli beyt şühudu.
- Sülâmî, Tabakâtus-Sufiyye, manevi silsile bahisleri.
- İmâm R&abbacirc;ni, Mektûbâtı Şerîfe, sakaleyn mektupları.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, Veda Haccı Sohbetleri.
- Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, sakaleyn faslı.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Ehli Beyt serisi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, Hz. Resulullah’ın Veda Haccı sırasındaki «Sizin aranıza iki ağır emanet bırakıyorum» manasindaki «sakaleyn» hadisini, Kur’ân ve ehli beytin manevi birlikteliğini, müslümanların yükümlülüklerini ve manevi birliktelik yönünü bütünlük içinde sunmaktadır. Ehli Beyt serisinde Veda Haccı vasiyeti boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Ehli Beyt