Mevlânâ Celâleddîni Rûmî kuddise sirruhu hazretlerinin meşhûr veciz sözünden yola çıkan bu sohbet, sûfîliğin yâhûd dervîşliğin ölçüsünü Kerbelâ aşkıyla yâni Hz. Hüseyin radıyallâhu anh efendimizin yolundaki fedâkârlık, takvâ ve hakka direniş aşkıyla îzâh ediyor. «Eğer sûfînin gönlü Kerbelâ değil ise daha onun bir hayli yolu vardır» sözü, sûfîliğin sadece zikir, virid, yâhûd dervîş kıyâfeti ile sınırlı olmadığını; gerçek anlamda mâsivâdan yüz çevirip Hak yolunda canını fedâ etmeye, mazlûmun yanında zâlime karşı dik durmaya, ve nefsin Yezîd'ine karşı mücâhede etmeye dair bir uyarıdır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Kerbelâ'nın bir tarîh hâdisesi değil, her sûfînin kalbinde yaşaması gereken bir hâl olduğunu beyân eder; nefsin Yezîdi, dünyânın Şâmı, ve mâsivânın Kûfei karşısında Hüseynî bir duruş sergilemenin sûfîliğin asgarî şartı olduğunu vurgular. Ehli Beyt sevgisi sadece dilde değil, gönülde, fiilde, ve ahlâkta tezâhür etmelidir.

Mevlânâ'nın Sözünün Sûfîlik Ölçüsü Olarak Önemi

Mevlânâ Celâleddîni Rûmî kuddise sirruhu hazretleri Mesnevî-i Ma'nevî'sinde «Eğer sûfînin gönlü Kerbelâ değil ise daha onun bir hayli yolu vardır» buyurmuştur. Bu sözün altında çok derin mânâlar yatmaktadır. Sûfîliğin sadece tâçhırka giymek, halkaya katılmak, vird okumak, yâhud dergâha devam etmek değil, kalbin tâ derinlerinde bir Hüseynî kıvılcımın yanması olduğu îmâ edilmiştir. Mevlânâ hazretleri bunu söylerken, kendi devrinde de sûfîliği şekle indirgeyen, hâlin yerine kâli ikâme edenlere bir uyarı niteliğindeydi. Mustafa Özbağ Efendi bu sözü nakletmekle yetinmez; her dervîşin kendi kalbini yoklayıp «Bende Kerbelâ aşkı var mı?» diye sormasını ister. Çünkü bu aşk, mâsivâya isyân, Hak yolunda fedâkârlık, ve nefsin Yezîd'ine karşı dik duruş demektir.

Kerbelâ'nın Tarîhî Vakası ve Mânevî Mânâsı

Kerbelâ vakası 61/680 yılında Hz. Hüseyin radıyallâhu anh efendimizin Yezîd'in zulmüne karşı durması ve Allâh yolunda şehîd düşmesidir. Bu vakanın zâhirî tarafı tarîh kitaplarında bilindiği gibidir; Hz. Hüseyin Mekke'den Kûfe'ye yola çıkarken Kûfeliler kendisini da'vet etmiş, sonra terk etmişler, ve Kerbelâ topraklarında 72 ailesi ile birlikte susuz, yardımsız bırakılmış, ve nihâyetinde şehâdet şerbetini içmiştir. Lâkin sûfî nazarında Kerbelâ bir tarîh hâdisesinden çok daha fazlasıdır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Kerbelâ'nın her sûfînin kalbinde yaşanması gereken bir mânevî vakâ olduğunu beyân eder. Her gün nefsin Yezîdi hakka karşı kılıç çekmektedir; her dervîş kendi kalbinde Hüseynî bir duruş sergilemek zorundadır.

Sûfînin Gönlünde Kerbelâ Nasıl Olur?

Bir sûfînin gönlünde Kerbelâ olması demek, onun her ânında Hak yolunda fedâkârlığa hâzır olması, mâsivâdan tamamen el etek çekmesi, ve nefsinin her arzûsuna kılıç çekmesi demektir. Bu öyle bir gönüldür ki, Kerbelâ'daki Hz. Hüseyin'in susuzluğunu kendi susuzluğu, Hz. Hüseyin'in yalnızlığını kendi yalnızlığı, Hz. Hüseyin'in mücâhedesini kendi mücâhedesi olarak hisseder. Mustafa Özbağ Efendi, «Sûfîliğin nişânı belindeki kemerin tokası, başındaki tâcın yamalı oluşu değildir; nişânı kalbindeki Kerbelâ'dır» demektedir. Bu kalp, mâsivâya bir damla muhabbet duymayan, dünyâya bir nazar atmayan, sadece Hak için yaşayıp Hak için ölmeye azmetmiş bir kalptir. Eğer dervîş bu hâli henüz yakalayamamışsa, Mevlânâ'nın deyişi ile «daha onun bir hayli yolu vardır.»

Nefsin Yezîd'ine Karşı Hüseynî Duruş

Her insânın kendi içinde bir Yezîd vardır; ve her sûfî bu Yezîd'e karşı Hüseynî bir duruş sergilemek zorundadır. Nefsin Yezîdi, helâlharâm tanımayan, dünyâya rağbet eden, makâmmansıb peşinde koşan, ve Hak yolundaki engelleri görmezden gelmeye çalışan o cüz'-i hâindir. Mustafa Özbağ Efendi, «Sen kendi nefsinin Yezîd'ine karşı kılıç çekmedikçe, Kerbelâ'nın Yezîd'ine la'net etmen sana fayda vermez» demektedir. Çünkü dilde la'net kolay, fiilî mücâhede zordur. Sûfînin asıl maydanı kendi nefsidir; bu nefse karşı verilen mücâhede ise «cihâdı ekber» olarak isimlendirilen büyük cihâddır. Hz. Hüseyin efendimizin Kerbelâ'da bedeniyle verdiği mücâhedenin bir benzerini, sûfî her gün kendi gönlünde nefsine karşı vermek mecbûriyetindedir.

Mâsivâdan Yüz Çevirme ve Hak Yoluna Dönüş

Sûfîliğin temel şartlarından biri mâsivâdan yüz çevirmektir. Mâsivâ, Allâh'tan gayri her şey demektir; dünyâ malı, makâm, evlâd, eş, hatta kişinin kendi nefsi dahi mâsivâ kapsamına dâhildir. Hz. Hüseyin efendimiz Kerbelâ'da herşeyini fedâ etmeye hâzır olarak ortaya çıkmıştır; can, mal, ehl ü iyâl… Hepsi Allâh yolunda fedâ edilmiştir. Bir sûfînin de gönlünde Kerbelâ olması demek, böyle bir fedâkârlığa hâzır olması demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Sûfî o kişidir ki, dünyâ ona kârzarar edemez; çünkü o dünyâdan bütün gönlü ile yüz çevirmiştir. Onun kazancı Hak iledir, kaybı da Hak iledir» demektedir. Bu hâle ulaşmak için ise zikrullâh, mücâhede, ve mürşidi kâmilin terbiyesi vazgeçilmezdir.

Hâlvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye Yolunun Tavsiyesi

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun başlıca tavsiyesi, kalbi mâsivâdan boşaltıp Allâh muhabbeti ile doldurmaktır. Bu yolda halvet, zikir, riyâzet, ve mürşid sohbeti vâsıtasıyla dervîş yavaş yavaş kendisini fedâkârlığa, takvâya, ve Hak yoluna alıştırır. Mustafa Özbağ Efendi kuddise sirruhu efendimiz Şerhi Virdi Settâr'ında bu yolun edeplerini, hâllerini, ve makâmlarını tafsîlatlı olarak beyân etmiştir. Halvetiyye yolu hakîkaten Hüseynî bir yoldur; çünkü her dervîş halvet hücresine girdiğinde kendi nefsi ile Kerbelâ'sına çıkmaktadır. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde bu yolun edeplerini günümüze taşıyarak, «Sen halvete girdiğinde aslında kendi Kerbelâ'na çıkıyorsun; orada nefsinin Yezîd'ine karşı bir Hüseynî duruş sergileyeceksin» diye nasîhat eder.

• Kur'ânı Kerîm: Ahzâb 33/33; Şûrâ 42/23; Bakara 2/156-157; Hûd 11/43.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, Cilt 6, Kerbelâ ve sûfîlik bahsi.
• Sahîhi Buhârî, Menâkıbı Hasaneyn bâbı.
• Sahîhi Müslim, Fedâ'ilü Ehli'l-Beyt bahsi.
• İmâm Ahmed, el-Müsned, Hz. Hüseyin'e dair rivâyetler.
• Hâkim en-Nîsâbûrî, el-Müstedrek alâ's-Sahîhayn, Cilt 3.
• İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye, Hz. Hüseyin ve Kerbelâ vakası.
• Taberî, Târîhü'r-Rusül ve'l-Mülûk, Kerbelâ vakası.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr, halvet ve mücâhede bahsi.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 3, Riyâzâtü'n-Nefs.
• İbnü'l-Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye, sûfîlik makâmları.
• Sülemî, Tabakâtü's-Sûfiyye, ilk sûfîler bahsi.
• Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, sûfîliğin târifi.
• Hucvirî, Keşfü'l-Mahcûb, sûfî hâlleri ve makâmları.
• Sefînei Evliyâ, Hüseyin Vassâf, Halvetiyye silsilesi.
• Yûsufi Sîneçâk, Tuhfetü'l-Uşşâk, ehli beyt muhabbeti bahsi.
• Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Cilt 6, Kerbelâ remzleri.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât, ehli beyt aşkı şi'irleri.
• Yûnus Emre Dîvânı, gönül muhabbeti şi'irleri.
• Mustafa Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Ehli Beyt ve Tasavvuf Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet sûfînin gönlünde Kerbelâ aşkı bulunmasının zarûretini, nefsin Yezîd'ine karşı Hüseynî duruşu, ve mâsivâdan yüz çevirme edebini Halvetî-Şâbânî-Karabaşî yolu içinde tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Ehli Beyt Sohbetleri