Recebi Şerîf ayının ilk Cuma gecesi olan Regâib gecesi, kalbin Allâh celle celâlüh hazretlerine yönelmesinin, mâsivâdan boşaltılıp Hak ile dolması için verilen rağbet günüdür. Mevlânâ Celâleddîni Rûmî hazretlerinin Şebi Arûs'u ise kalbin Allâh celle celâlüh içinde fenâ olması, «ölmeden önce ölünüz» sırrına ermesi gecesidir. Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi Regâib'in nasıl bir terbiye gecesi olduğunu, kişinin bu mübârek vakitte kalbini nasıl Hakk'a ayarlayacağını, ve Mevlânâ'nın Şebi Arûs felsefesinin nasıl her dervîş için bir misâl teşkîl ettiğini îzâh ediyor. Üç ayların açılış kapısı olan Regâib gecesi sadece kandil yakmak değil, gönül yakmaktır; sadece namâz kılmak değil, hem zâhirde hem bâtında ibâdet hâline geçmektir. Bu gece, Cenâbı Hak kuluna rahmet kapılarını alabildiğine açar; kul da o kapıdan içeriye samîmiyetle, ihlâsla, ve kalbi selîm ile girmek mecbûriyetindedir. Mâsivânın ağırlığını sırtından atan, dünyânın geçici sevdâlarını kalbinden söküp atan kul Regâib gecesini hakkıyla idrâk etmiş demektir.

Regâib Gecesinin Mânâsı ve Zaman İçindeki Yeri

Regâib kelimesi Arabça «rağbet» kelimesinin çoğuludur ve «çok rağbet edilen, kıymetli, üstün şeyler» mânâsına gelir. Receb ayının ilk Cuma gecesine bu ismin verilmesi, Cenâbı Hakk'ın bu gece kullarına çok büyük rahmet kapıları açması, ve kullarının Allâh'a olan rağbetlerinin bir karşılığı olarak rahmet ile karşılanması sebebiyledir. Üç ayların ilk gecesi olan Regâib, mü'minler için bir ikâz gecesi, bir uyanış gecesi, bir teveccüh gecesidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Regâib gecesinde rahmet kapısının önünde durup içeri girmemek bir gaflet alâmetidir» diyerek, mü'minlerin bu mübârek vakitte uyanık olmaları gerektiğini vurgular. Bu gece sadece bir takvîm günü değil, hayâtın yeniden istikâmete sokulması için açılan büyük bir fırsat penceresidir.

Kalbin Allâh'a Yönelmesi ve Mâsivâdan Boşalması

Regâib gecesinin asıl mânâsı kalbin Allâh celle celâlühü'ye yönelmesidir. Kalp Allâh'a yöneldiğinde mâsivâ ondan kendiliğinden çekilir; çünkü Hak ile mâsivâ aynı kalpte birlikte bulunamaz. Mustafa Özbağ Efendi, «Bir kalp ki Allâh'a yönelmiştir, o kalpte dünyâ küçük gelir, makâm değersiz olur, mâsivâ siliniverir» demektedir. Regâib gecesi bu yönelişi gerçekleştirmenin tam vaktidir. Kişi tövbeistiğfâr ile başlamalı, sonra namâz, zikir, ve duâ ile devam etmelidir. Hâcet namâzı, tesbîh namâzı, ve nâfile namâzlar bu gecenin makbûl ibâdetlerindendir. Hepsinden öte, kalbin tam mânâsıyla Hak'ka teveccüh etmesi, Allâh celle celâlühü'den başka her şeyden boşalması esastır.

Mevlânâ'nın Şebi Arûs Felsefesi

Mevlânâ Celâleddîni Rûmî kuddise sirruhu hazretleri 17 Aralık 1273 târîhinde dünyâdan âhirete intikâl etmiştir; bu geceyi kendisi «Şebi Arûs» yâni «Düğün Gecesi» olarak adlandırmıştır. Çünkü mü'min için ölüm bir kavuşmadır; sevgili Cenâbı Hak ile buluşma vaktidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette Şebi Arûs felsefesinin sadece Mevlânâ'nın vefâtı için değil, her mü'minin hayâtı boyunca yaşaması gereken bir hâl olduğunu beyân eder. «Ölmeden önce ölünüz» (mûtû kable en temûtû) hadîsi şerîfi mü'mini her gün nefsinden ve mâsivâdan ölmeye da'vet etmektedir. Regâib gecesi, kişinin nefsinden bir parça ölüp Hakk'a yaklaşması için verilen büyük bir fırsat gecesidir; bu mânâda her gece Şebi Arûs olabilir.

Regâib'de Yapılması Gerekenler

Regâib gecesinde yapılması mendub olan ibâdetler arasında ilk sırayı tövbeistiğfâr alır. Kişi geçen yıl boyunca işlediği günâhları gözden geçirip Cenâbı Hakk'a samîmî bir şekilde tövbe etmelidir. Sonra hâcet namâzı kılınmalı, Kur'ânı Kerîm okunmalı, salâvatı şerîfe getirilmeli, ve duâ ile geçirilmelidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Regâib gecesi 100 rek'at hâcet namâzı kılan, her rek'atinde 10 İhlâs okuyan kişi için Cenâbı Hak çok büyük bir mükâfât hazırlamıştır» rivâyetini hatırlatır. Lâkin asıl maksat sadece sayı tutmak değildir; sayının altındaki ihlâstır. Bir kıraat olsa bile ihlâs ile kalbin teveccühü ile yapılan ibâdet, ihlâssız yüz rek'at namâzdan daha kıymetlidir.

Üç Ayların Açılış Kapısı

Receb, Şa'bân, ve Ramazân olmak üzere üç ayların ilk gecesi Regâib'dir. Bu üç ay mü'minler için bir mektep gibidir; Receb tövbe ayı, Şa'bân muhabbet ayı, Ramazân ise Hak ile vuslat ayıdır. Mustafa Özbağ Efendi, «Receb'in ilk gecesinde tohum atılır, Şa'bân'da o tohum büyür, Ramazân'da meyvesi alınır» benzetmesini yapar. Eğer bir kişi Regâib gecesinde tohum atmazsa, Şa'bân'da büyütecek bir filizi olmaz; Ramazân'da ise meyveden mahrûm kalır. Bu yüzden Regâib gecesi sadece bir gece değil, üç aylık mânevî yolculuğun başlangıç noktasıdır. Mü'min bu gece tohum atmalı; tövbe, niyet, ve azim olarak.

Kalbin Allâh'ta Yok Olması Hâli

Sûfî terminolojisinde «fenâ fillâh» tâbîri kalbin Allâh celle celâlüh içinde yok olması demektir. Bu hâle ulaşan dervîş, artık kendi varlığını hissetmez; sadece Hakk'ı görür, Hakk'ı duyar, Hakk ile hareket eder. Mevlânâ'nın Şebi Arûs'u işte bu fenâ fillâh hâlinin nihâyetidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Mevlânâ ölmedi, çünkü ölmek isteyen ölmedi; o çoktan ölmüştü, sadece kalıbından çıktı» diye buyurmaktadır. Bir mü'min de Regâib gecesi gibi mübârek vakitlerde kendi nefsinden bir parça ölmek için yola çıkmalıdır. Bu yola çıkış zikrullâh ile başlar; mürşidi kâmilin terbiyesi ile devam eder; ve nihâyetinde Hakk'ta fenâ ile sonuçlanır. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu bu fenâya götüren tarîklerdendir.

• Kur'ânı Kerîm: Tevbe 9/119; A'râf 7/156; Bakara 2/186; Mü'min 40/60.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 1, Kitâbü't-Tevbe.
• İmâm Nevevî, el-Ezkâr, Receb-Şa'bân-Ramazân duâları.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, fenâ ve Şebi Arûs remzleri.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr, üç aylar bahsi.
• İbn Receb el-Hanbelî, Letâifü'l-Ma'ârif, Receb ayı fadâilî.
• Süyûtî, el-Le'âli'l-Masnû'a, Regâib hadîsleri tahrîci.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn, kalbin teveccühü bahsi.
• Sülemî, Tabakâtü's-Sûfiyye, fenâ ve bekâ bahsi.
• Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, fenâ fillâh târîfi.
• Hucvirî, Keşfü'l-Mahcûb, sûfî hâlleri.
• İbnü'l-Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye, fenâ makâmları.
• Şâbânı Velî Hazretleri, Hâlvetiyye Virdi Şerîfi.
• Ömer Ziyâüddîn Dağıstânî, Tasavvuf ve Tarîkatlar.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ, Halvetiyye silsilesi.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il ve Kâmi'u'r-Rezâ'il.
• Mustafa Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Mübârek Geceler.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât, fenâ ve Şebi Arûs şi'irleri.
• İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, Receb fadâilî bahsi.
• Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Şebi Arûs remzleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet Regâib gecesinin mânâsı, kalbin Allâh'a yönelişi, Mevlânâ'nın Şebi Arûs felsefesi, ve fenâ fillâh hâlini Halvetî-Şâbânî-Karabaşî terbiyesi içinde mütâla'a etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Mübârek Geceler Sohbetleri