Ehli beytï ali ab'a ile sınïrl'an'dïr'm'ak doğru değil'dïr. Bu sohbette ehli beytïn geniş manada anlamï, Hz. Resulullah'ın hanım'l'arï ve tüm aile fert'l'erïnïn manevi mertebesï, dar manada ve geniş manada ehli beyt tarïfïn'in farklïlïğï ele alınmaktadır.

Ali Ab'a Tarïfï

«Ali ab'a» veya «ehli kisâ», Hz. Resulullah'ın bir ke'z üstüne ab'a (ya da kisâ, örtü) götürüp, «Allah'ım, bunlar benim ehli beytïm'dïr; bunlardan kirï uzakl'aş'tïr ve onları tertemïz kıl» (Müslim, Fed'a'il, 32) buyur'du'ğu bir hadis'e dayanïr. Bu üstüne ab'a götürül'en'ler Hz. Ali, Hz. F'atïma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin (radïy'all'ahu anhüm)'dï. Bu rivay'et, ehli beytïn dar manasïnï sergil'er. Ahzâb sûresi 33't'ekï ehli beyt ây'etï bu manada uy'gül'anïr. Ancak bu dar manada ehli beyt tarïfïdïr ve bütün ehli beytï ifa'd'e etm'ez.

Geniş Manada Ehli Beyt

Ehli beytï sad'ec'e ali ab'a ile sınïrl'an'dïr'm'ak yanïlïştïr. Geniş manada ehli beyt, Hz. Resulullah'ın tüm aile fert'l'erïnï ka'p'sar: Hanım'l'arï, oğul'l'arï, kïz'l'arï, tor'u'n'l'arï ve Bani Haşïm'dan olan akr'ab'al'arï. Ahzâb sûresi 33't'ekï ehli beyt ây'etï bağlamïn'da incele'nïr'se, ön'c'esïn'd'ekï ây'et'l'erïn peygamber'in hanım'l'arïna hi'tab etti'ği görülür. Bu sebeple geniş manada ehli beyt, peygamber'in hanım'l'arïnï da içerïr. Bu manevi yön müslümanlar arasında manevi birlik'telik tezahürüdür; ehli beytï sınïrl'an'dïr'm'ak müslümanları manevi olarak böl'meyï sa'ğl'ar.

Hz. Resulullah'ın Hanım'l'arï

Hz. Resulullah'ın hanım'l'arï (radïy'all'ahu anh'unne), ümm-ülmu'minïn (mü'min'l'erïn annelerï) sıf'atï ile manevi olarak müslümanlarïn annelerï posïsyonïn'd'edïrler. Cenâbı Hak Ahzâb sûresi 6'da, «Peygamber, mü'min'l'er'e kendi nef'is'l'erïnden daha ön'c'elïk'lïdïr ve onun hanım'l'arï mü'min'l'erïn annelerïdïr» buyur'müş'tur. Bu ây'et hanım'l'arïn manevi mertebesïnï sergil'er; sad'ec'e Hz. Aiş'e veya Hz. Hadïc'e değil, bütün hanım'l'arï bu mertebede yer alïr. Bu sebeple ehli beytï sad'ec'e Hz. F'atïma ile sınïrl'an'dïr'm'ak ve hanım'l'arï dïşïn'da bırak'm'ak yanïlïştïr.

Hz. Aiş'e ve Hz. Hadïc'e

Hz. Aiş'e (radïy'all'ahu anhâ), müslüman ümm'etïn bir çok hadis'in nakl'ed'icïsïdïr. Hz. Resulullah'ın hayatïn'ın iç-yanïnï en iyi bilen kişi'dir. Hz. Hadïc'e (radïy'all'ahu anhâ), peygamber'in ilk eşï ve Hz. F'atïma'nïn annesïdïr; manevi mertebesï ümm'etïn hiç bir kadınïn'ın kavuş'am'a'dïğï bir mertebedïr. Hz. Resulullah'ın di'ğer hanım'l'arï da manevi mertebede ümm'etïn annelerï posïsyonïn'd'edïrler. Ehli beytï sınïrl'an'dïr'm'ak, bu hanım'l'arïn manevi mertebesïnï ihm'al et'm'ek demek'tir; bu manevi olarak yanïlïştïr.

Bani Haşïm

Geniş manada ehli beyt, Bani Haşïm'dan olan tüm akr'ab'al'arï da içerïr. Hz. Resulullah, «Sad'ak'a bizim ehli beytïmïze haram'dïr» (Buhârî, Z'ek'at, 60; Müslim, Z'ek'at, 161) buyur'müş'tur. Bu rivay'ette «ehli beyt» tarïfï geniş manada uy'gül'anïr; sad'ak'a, sad'ec'e Hz. Ali ve aile'sïne değil, Bani Haşïm'dan olan tüm akr'ab'al'ar'a haram'dïr. Bu da geniş manada ehli beyt tarïfïnï sergil'er. Müslümanlar bu manevi yönü idr'ak ederek ehli beyt'e olan sevgïl'erïnï daha geniş bir çerçev'e'y'e yay'm'alïdïr'l'ar.

Manevi Birlik'telik Yönü

Ehli beytï geniş manada anlama'k, müslümanlar arasında manevi birlik'telik tezahürüdür. Sad'ec'e ali ab'a'yï ehli beyt sayar'sak, peygamber'in hanım'l'arïnï, di'ğer aile fert'l'erïnï ehli beyt dïşïn'da bırakïrïz; bu manevi olarak müslümanlar arasında ayrïlïk tezahürüdür. Geniş manada ehli beytï kabul ed'er'sek, tüm aile fert'l'erïnï manevi mertebede sevgï ve saygï ile anarïz; bu müslümanlar arasında manevi birlik'telik vesilesi olur. Ehli sünnet bu yönü benim's'er; şïa ise dar manasïnï benim's'er. Mü'min, manevi birlik'telik vesilesi olarak geniş manada ehli beyt tarïfïnï idr'ak ed'ip ya'ş'am'alïdïr.

Bibliyografya

• Kur'ânı Kerîm, Ahzâb 33/6, 33; Şura 42/23.
• Buhârî, Z'ek'at, 60; Men'a'kïb, 28.
• Müslim, Fed'a'il, 32-37; Z'ek'at, 161.
• Tirmizî, Men'a'kïb, 30-32.
• Ebû Dâvûd, Sünne, 9; Nesâ'î, Hud'ûd, 14.
• İbn Mâce, Mukad'dim'e, 11.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm, Ahzâb 33 tefsiri.
• Râzî, Mefâtihu'l-Gayb, ehli beyt ây'et'l'erï.
• Kâdî İyâd, eş-Şifâ, ehli beyt babları.
• İmâm Gâzalî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn, ehli beyt sevgïsï.
• İbn Hacâr el-Heytâmî, ed-Sav'âikü'l-Muhrika.
• İbn Teymiyye, Mecmûu'l-Fetâvâ, ehli beyt bahisleri.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Cïl'a'u'l-Ef'ham, peygamber sevgïsï.
• İbn Arabî, Futûhâtı Mekkiyye, ehli beyt babları.
• Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (ehli beyt türevï konuları).
• Yûnus Emre Divanı, ehli beyt şühudu.
• İbn Atailah, Hikemi Ataiyye, peygamber sevgïsï hikmetleri.
• İmâm R&abbacirc;nî, Mektûbâtı Şerîfe, ehli beyt mektupları.
• Mahmud Sami Ramazanoğlu, Ehli Beyt Sohbetleri.
• Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Ehli Beyt serisi.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, ehli beytï sad'ec'e ali ab'a (Hz. Ali-F'atïma-Hasan-Hüseyin) ile sınïrl'an'dïr'm'anïn yanïlïş oldu'ğunï, geniş manada ehli beyt tarïfïnï (peygamber'in hanım'l'arï, oğul'l'arï, kïz'l'arï, Bani Haşïm), ehli sünnet ve şïa yorumları arasındaki farkı bütünlük içinde sun'maktadır. Ehli Beyt serisinde tarïf genişliği boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.

Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Ehli Beyt