Sigara içmek, müasır alimlerin çoğunün haram dediği bir uyguşmüştur. Bedensel zararı, mali israf, ailesel zararı ve diğer şubelerdeki manevi tezahürler ile sigaranin haram olduğu hakım kanaat oluşmuştur. Bu sohbette sigaranin şer’i hüküm boyutu, bedensel ve manevi tezahürleri, mü’min’in idrâk yönü ele alınmaktadır.
Sigara’nin Tarihi Gelişi ve Şer’i Hüküm
Sigara, 16. yüzyilda Yeni Dünyadan Avrupa’ya, oradan da Osmanlı Dünyasına yayılan bir zehirli şeydir. Hz. Resulullah döneminde bilinmeyen bir uyguşmüş oldiği için, hadislerinde adı geçmez. Ancak alimler, «Kıyas» usulıyle veya genel İslam ahkamları üzerinden sigarayi değerlendirilmişlerdir. Müasır ulemanin çoğu, sigarayi haram veya en azından kerahetli addedmiştir. Bedensel zararı, mali israf, çevresindekilere zararı ve manevi tezahürleri sebeple bu kanaat oluşmuştur.
Bedensel Zararı
Sigara’nin bedensel zararı tıbbi olarak kanitlanmiştır. Akciğer kanseri, kalp hastalııkları, damar tıkanıklığı, KOAH gibi pek çok ölümcül hastalığa sebep olur. Cenâbı Hak Bakara sûresi 195’te, «Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın» buyurmuştur. Bu âyet, mü’min’in kendi sağliğini bilerek tehlikeye atmamasını emreder. Sigara, kişinin kendi sağılığını bilerek tehlikeye atması mahiyetindedir; bu yönüyle âyetin kapsamına girer. Ayrıca pasif içicilere de zarar verir; mü’min’in çocüklarına, eşine, çevresindekilere de zarar vermesi, başka bir gunaha sebep olur.
Mali İsraf
Sigara, ayda büyük bir mali kaynak olarak yanmaktadır. Bir mü’min’in günde bir paket sigara içmesi, ayda büyük bir meblağa, yılda daha büyük bir meblağa muhataba sokar. Bu para, manevi olarak hayırlı şubelere (sadaka, ailenin helal ihtiyacinin karşılanması, manevi terbiye iyileştirmesi) sarfedilmesi gerekirken, zehirli bir uyguşmüşa yanmaktadır. Cenâbı Hak Furkan sûresi 67’de, «Onlar harcadıklarında ne israf eder ne de cimrilik etmezler; ikisinin arasında orta yolu tutarlar» buyurmuştur. Sigarayi israf etmek bu âyete ayıkırı bir tutumdir.
Aile Mahallindeki Tezahürler
Sigara içen bir mü’min, önce kendi ailesine zarar verir. Çocükları pasif içici olur, manevi olarak yanılış bir örnek görürler. Eş, kocasının sigara dumanına muhatab kalır ve saığlığında tehlike oluşur. Çocüklar manevi olarak sigarayi normal bir uyguşmüş olarak görür ve büyüdüklerinde aynı alışkiniliği almayi denerler. Bu yönüyle sigara, sadece bir bireyin günahı değil; ailesine ve nesillere taşınan bir manevi yanılış tezahürüdür. Hz. Resulullah, «Hepiniz çobansiniz ve hepiniz sürünüzden mesulsunuz» (Buhârî, Cuma, 11) buyurmuştur. Mü’min ailesine karşı bu sorumlulük boyutunu göz önünde tutmalıdır.
Manevi Tezahürleri
Sigara’nin manevi tezahürleri de bedensel ve mali tezahürler kadar tehlikelidir. Sigara, mü’min’e bir manevi gevşekilik getirir; nefis köleliğine bir kapı açar. Bir mü’min sigarayi bırakamıyor ise, manevi olarak nefisinin kölesidir; nefisin arzularını kontrol etmekten acizdir. Bu manevi acizlik, diğer manevi konulara da yansıyabilir; oruçta sağlik problemi sebeple, namazın huşusuzluığı gibi tezahürlere açar. Mü’min sigarayi bırakıp manevi olarak güçlü olarak Allah’a yönelmelidir; bu manevi güçlülük, hayatın diğer şubelerine de yansır ve manevi seyrinde yükselişe vesile olur.
Mü’min’in Sigarayi Bırakmasi
Sigarayi bırakma kolay olmayan bir mücadeledir; nefis sigarayi sever ve bırakmak istemez. Ancak mü’min azim ve manevi destek ile bu mücadeleyi kazanabilir. Birinci, niyet etmelidir: «Allah’ın rızası için sigarayi bırakıyorum». İkinci, bir manevi vesiledir: mürşidi kâmilin duasını almak, bir doktorun nezaretine girmek, salim bir yerde zikrullah ile manevi olarak güçlü olmak. Üçüncü, hayatını düzenlemek; sigaranin yerine hayır işler, ibadetler, hayatın helal şubelerine yönelmek. Mü’min bu mücadelede Cenâbı Hak’ın yardımını talep eder; dua ile istediğinde Cenâbı Hak ona manevi destek verir ve sigarayi bırakması mümkün hale gelir. Sigarayi bırakıp manevi olarak yükseliş kapısı açılır.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Bakara 2/195, 219; Nisâ 4/29.
- Mâide 5/90-91; Furkan 25/67; Araf 7/157.
- Buhârî, Cuma, 11; Etıme, 4-5.
- Müslim, Zühd, 22; Mesacıd, 73.
- Tirmizî, Tıbb, 2; Ebû Dâvûd, Tıbb, 11.
- Şeyhülislam Ebû Suud Efendi, Sigara fetvaları.
- İbn Âbidın, Reddul-Muhtâr, sigara bahisleri.
- Şeyh Mütevelli Şaravı, Sigara’nin hükmü.
- Yüsuf el-Karadavı, el-Helal vel-Haram fi’l-İslam, sigara bölümü.
- Şeyh Mühammed Hasaneyn Mahlûf, Sigara fetvaları.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdul-Meâd, helalharam bahisleri.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, israf bölümü.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (nefis köleliği türevi konuları).
- İbn Atâullah, Hikemi Ataiyye, nefis mücadele hikmetleri.
- İbn Teymiyye, Mecmûul-Fetâvâ, helalharam bahisleri.
- Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, vera’ babı.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, Helal-Haram Sohbetleri.
- Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, vera’ faslı.
- Bediuzzaman Said Nursı, Mektubat, sigara hakkında ifadeler.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Haram-İbadet serisi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, sigaranin haram olduğuna dair müasır ulemanin hakım kanaatinin dayanaklarını (bedensel zarar, mali israf, ailesel ve manevi tezahürler), mü’min’in sigarayi bırakma mücadelesinin yönünü bütünlük içinde sunmaktadır. Haramibadet serisinde sigaranin haramlığı boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Haram-İbadet
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Şems 91/7-10; nefsi arındıran ve kirletenin sonucu.
- Kur’an-ı Kerim, Furkan 25/43; hevasını ilah edinme uyarısı.
- Kur’an-ı Kerim, Casiye 45/23; hevasını ilah edinen kimse uyarısı.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, nefsin terbiyesi, riya ve heva bölümleri.
- Kuşeyri, er-Risale, mücahede, riyazet ve istikamet bahisleri.
- Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, nefis terbiyesi ve riyazet bahisleri.