Büyük günahlardan kurtulmak için mü’min tövbei nasûhla yönelmelidir; geçmişin hesabini vermeli, geleceke azim ile bağlanmalidir. Bu sohbette büyük günahların tanimi, tövbenin şartları, manevi yönüm ve mürşidi kâmilin nezaretinin önemi ele alınmaktadır.
Büyük Günahların Tanimi
Büyük günahlar (kebair), Cenâbı Hak’ın veya Hz. Resulullah’ın haram olduğunu açıkça beyan ettiği ve cehennem azabına muhataba sokacağini rivayet ettiği günahlardır. Hz. Resulullah, «En büyük yedi helak edici günahtan kaçinin: Allah’a şirk koşmak, sihir yapmak, Allah’ın haram kıldığı canı haksız yere öldürmek, faiz yemek, yetimin malini yemek, savaştan kaçmak, namusu temiz mü’mine zinâ iftirası atmak» (Buhârî, Vesaya, 23; Müslim, İmân, 144) buyurmuştur. Bu yedi günahın yanısıra yalan, gıbet, dedikodu, kibir, hased, riya gibi manevi günahlar da büyük günahlar arasındadır. Alimler büyük günahların çeşitli sayılarını vermektedir; bazıları yetmiş, bazıları yedi yüz günahi büyük günah olarak nitelemişlerdir.
Tövbei Nasûhun Şartları
Büyük günahtan kurtulmak için tövbei nasûh şarttir. Tövbei nasûhun dört şartı vardır: Birinci, günahtan vazgeçmek; ikinci, pişmanilik duymak; üçüncü, günaha bir daha dönmeme azmi gestirmek; dördüncü, eğer günah kul hakkı ile ilgili ise, hak sahibini razı etmek veya hakkini iâde etmek. Tövbei nasûh, sadece dil ile «Estaifirullâh» demek değil; kalpte gerçekten dönmektir. Cenâbı Hak Tahrım sûresi 8’de, «Ey iman edenler! Allah’a halis bir tövbe ile tövbe edin» buyurmuştur. Bu âyette «halis tövbe» ifadesi, tövbei nasûhu tanımlar.
Günahtan Vazgeçmenin Yönü
Büyük günahtan vazgeçmek bazen kolay değildir; nefis günaha alışmıştır ve bırakmak için mücadele ister. Mü’min önce günahinın manevi tezahürlerini düşünmelidir: Bu günah onu cehennem azabına muhataba sokabilir, Cenâbı Hak’ın gazabına münçer olabilir, manevi olarak yıkılmasına sebep olabilir. Bu düşünce ile mü’min günaha meylini kıramalidir. Sonra, günaha meyleden çevreyi değiştirmeli, kalbini Allah’a yöneltmeli, dua etmelidir. Mürşidi kâmilin nezaretine girmek bu mücadelede en yüksek manevi destek vesilesidir; mürşidin duası ve manevi desteği ile günahtan vazgeçmek daha kolay olur.
Kul Hakk’ı ile İlgili Günahlar
Büyük günahların bir kısmi kul hakkı ile ilgilidir: hırsızlık, dolandiricilık, yetimin malini yemek, faiz yemek, gıbet, iftira gibi. Bu günahlardan kurtulmak için sadece Allah’a tövbe yetmez; kul hakkı iâde edilmelidir. Eğer alınmış mal varsa, sahıbını bulup iâde etmek; eğer iftira atılmışsa, mağdurdan helallik almak; eğer gıbet yapılmışsa, gıbeti yapılan kişiye bunu duyurmadan onun için dua etmek ve sevap kazandirici bir hayır işlemek tavsiye edilmiştir. Hak sahıbı vefât etmişse, hakkı vârislerine iâde etmek; vârislere ulaşılamıyorsa, mağdurun adına sadaka vermek üzere tövbeyi tamamlamak gerekir.
Mürşidi Kâmil’in Nezareti
Büyük günahtan kurtulmak için mürşidi kâmilin nezaretine girmek manevi olarak en kuvvetli vesilelerden biridir. Mürşid, müridin manevi hastaliğini tanır, ona mahsus tedavi prescribibi uygülar; manevi duaları, zikir uygülamaları, evradi tavsiye eder. Mürid manevi olarak mürşide bağıllik gösterir ve onun nasıhatlerine uyar; bu yönüyle büyük günahlardan kurtulması kolaylaşır. Mürşid’in duası müridin üzerinde bir manevi himayedir; mürid bu himaye ile manevi olarak güçlü hale gelir ve günahların manyatikliğinden kurtulur. Tasavvuf büyükleri, «Mürşidsiz manevi seyir mümkün değildir» demişlerdir; bilhassa büyük günahlardan kurtulmada mürşidin nezareti kıymetlidir.
Allah’ın Rahmetinden Ümit’in’ Kesmemek
Büyük günahlar için tövbe edecek olan mü’min, hiç bir zamân ilâhi rahmetten ümidini kesmemelidir. Cenâbı Hak Zümer sûresi 53’te, «Ey kendi nefislerine zulmederek aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Allah bütün günahları bağışlar; şüphesiz O Gafur’dur, Rahım’dir» buyurmuştur. Bu âyet, en büyük günahkarlara dahi rahmet kapısının açık olduğunu ilan eder. Mü’min ne kadar büyük günah işlemiş olsa, tövbeye geldiğinde Allah onu kabul eder. Tövbe’nin geç zamanı yoktur; can boğaza gelmedikçe tövbe kapısı açıktır. Mü’min hayatının her günü Allah’ın rahmetine sığınmalı, tövbe ile manevi olarak yenilenmelidir.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Zümer 39/53; Tahrım 66/8; Nisâ 4/110.
- Bakara 2/222; Furkan 25/70-71; Yûsuf 12/87.
- Buhârî, Vesaya, 23; Tevhid, 35.
- Müslim, İmân, 144; Tevbe, 22-31.
- Tirmizî, Davât, 89-98; Ebû Dâvûd, Vitr, 26.
- İbn Mâce, Zühd, 30; Nesâî, Savm, 22.
- İbn Kesîr, Tefsirul-Kur’âni’l-Azım, tövbe âyetleri.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, Kitâbüt-Tevbe.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricüs-Sâlikîn, tövbe babları.
- Ebû Tâlib el-Mekkî, Kûtul-Kulûb, tövbei nasûh bahsi.
- Küşeyrî, Risâlei Küşeyriyye, tevbe babı.
- İbn Atâullah, Hikemi Ataiyye, tövbe hikmetleri.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (tövbe türevi konuları).
- Sülâmî, Tabakâtus-Sufiyye, tövbe şühudü.
- Yûnus Emre Divanı, tövbe şühudu.
- İmâm R&abbacirc;ni, Mektûbâtı Şerîfe, tövbeistikâmet mektupları.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, Tevbe Sohbetleri.
- Mehmet Zâhid Kotku, Tasavvufî Ahlâk, tövbeistikâmet faslı.
- Bediuzzaman Said Nursı, Mektubat, mağfiret mektubu.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Haram-İbadet ve Tövbe serileri.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, büyük günahlardan kurtulmak için tövbei nasûhun şartlarını, kul hakkı ile ilgili günahların iâde yönünü, mürşidi kâmilin nezaretinin önemini ve Allah’ın rahmet kapısının açık olduğunu bütünlük içinde sunmaktadır. Haramibadet serisinde tövbe boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Haram-İbadet
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Bakara 2/261; Allah yolunda infakın kat kat karşılığı.
- Kur’an-ı Kerim, Tevbe 9/34-35; malı biriktirip Allah yolunda harcamama uyarısı.
- Kur’an-ı Kerim, Haşr 59/9; kardeşini kendine tercih etme erdemi.
- Müslim, Zühd, kulun gerçek malı ve infak rivayetleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, cömertlik ve infak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, cömertlik, cimrilik ve mal sevgisi bölümleri.