Peygamber Efendimiz Bir Âyeti Kerîmeyi Neshedebilir mi?

Peygamber Efendimiz bir âyeti kerîmeyi neshedebilir mi? Sahih cevap: Nesh — yâ’nî bir âyetin hükmünün kaldırılması — sâdece Allâh’ın yetkisindedir. Peygamber Efendimiz Allâh’tan vahiy alıp nesh hükmünü duyurabilir; ama kendi başına bir âyet hükmünü kaldıramaz. Ehli Sünnet âlimleri bu konuda hemfikirdir. Nesh Kur’ân’da Bakara 106’da bildirildiği üzere ilâhî bir tasarruftur.

Bakara 106 — Nesh Âyeti

«Biz bir âyetin hükmünü neshedersek veya unutturursak, ondan daha hayırlısını veya benzerini getiririz. Allâh’ın her şeye gücü yeter, bilmez misiniz?» (Bakara 106). Bu âyette nesheden — Allâh’tır. Peygamber değil. Allâh bir hükmü kaldırır; yerine başkasını koyar. Peygamber bu tasarrufun aracı; kendisi nesheden değil.

Üç Nesh Türü

Klasik usûli fıkıhta üç nesh türü vardır: 1) Tilâveti baki, hükmü mensûh — okunuşu kaldı, hükmü kalktı. 2) Hükmü baki, tilâveti mensûh — hükmü duruyor, okunuşu çıkarıldı. 3) Tilâvet ve hükmü birlikte mensûh — ikisi de kaldırıldı. Bu üç türü de Allâh düzenler; Peygamber bildirir.

Peygamberin Rolü — Tebliğ

Peygamberin rolü — vahyi tebliğ ve uygulamadır. «O hevâdan konuşmaz; konuştuğu ancak vahiydir» (Necm 3-4). Peygamber kendi reyiyle dini koyup kaldırmaz; sâdece Allâh’tan aldığı vahiyle hükümler getirir. Bu mesele akîde temelidir; ihmâl edilmemelidir.

Sünnetin Konumu — Kur’âna Bağlı

Bir görüş: sünnet Kur’âna aykırı olursa kabûl edilmez. Ehli Sünnet bunu reddetmez; ama sahih sünnet asla Kur’âna aykırı olmaz. Peygamber Kur’ânı açıklayan, tafsil edendir. Eğer bir hadîs Kur’âna aykırı görünüyorsa — ya o hadîs sahih değil; ya yorumu yanlış.

Bid’at Yorumlar — Reddedilmeli

Bâzı modernist yorumlar «Peygamber kendi başına âyet kaldırabilir» şeklinde sapma görüşler ileri sürer. Bu yorum ehli sünnetle uyuşmaz. Peygamberi Allâh’ın ortağı yapar — şirke yakın. Mü’min bu sapma yorumlardan uzak durmalı; klasik ulemanın görüşünü kabûl etmeli.

Doğru Yaklaşım — Klasik Usûl

Doğru yaklaşım klasik usûli fıkıh ve usûli tefsîr ilmidir. İmâm Cüveynî’nin Burhân’ı, İmâm Gazâlî’nin Müstasfâ’sı, Şâtıbî’nin Muvâfakât’ı — bu eserler nesh ve diğer usûl konularını detaylı işler. Sıradan Müslüman bu derinliğe girmek zorunda değil; ama âlimler bu temele bağlı.

Niyâz — Sahih Akîdeye Bağlı Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni sahih akîdeye bağlı bir mü’min eyle. Modernist sapma yorumlardan beni koru. Peygamberin makamını yanlış anlamaktan beni uzak tut. Ehli Sünnet ulemânın yolunda yürümeyi nasîb et. Nesh ve diğer usûl meselelerinde sâdık ulemanın görüşünü kabûl etme tevfîkini ver.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sahih akîdeli mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nesh, Vahy, Usûl. → Tasavvuf Sözlüğü