Nefsine Tatlı Gelenler — Senin Üzerinde Bir Hak Yok

Kendince nefsine tatlı gelen şeyler istiyorsun; onun senin üzerinde bir hakkı olduğunu zannediyorsun. Bu yanılgıdır. Nefse tatlı gelen şeyler — yemek, içmek, uyumak, eğlence — hayâtın doğal parçaları; ama onların senin üzerinde mutlak bir hakkı yoktur. Sen onları yerine getirmek mecbûriyetinde değilsin. Asıl mecbûriyetin Allâh’a karşıdır. Allâh’ın hakkı önce; nefsinin tatlısı sonra gelir. Bu sıra unutulmamalıdır.

Nefsin İstekleri — Hak Değil, Arzu

Nefsin istekleri hak değil, arzudur. Mü’min nefsinin istediğini «benim hakkımdır» düşüncesiyle yapmak hatadır. Hayır, nefsin istediği şey arzudur; yapılır veyâ yapılmaz, mü’min karar verir. Eğer Allâh’ın emrine uygunsa yapılır; aksi takdirde reddedilir. Bu disiplin mü’minin asıl gücüdür.

Bedenin Hakkı — Hz. Peygamber’in Tâlimâtı

Bedenin de bir hakkı vardır; Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem «Bedeninin senin üzerinde hakkı vardır; gözünün hakkı vardır; ailesinin hakkı vardır» buyurmuştur. Yâ’nî beden tamamen reddedilemez. Yemek yenir; uyunulur; istirahat edilir. Ama aşırılığa kaçmamalı; ve bunlar Allâh’ın hakkından önce gelmemelidir. Bu denge önemlidir.

Allâh’ın Hakkı Önce — Sıra Bu Şekilde

Sıra şudur: 1) Allâh’ın hakkı (farzlar — namaz, oruç, zekât, hac). 2) Kulların hakkı (anne-baba, akrabâ, komşu, fakir). 3) Bedenin hakkı (yemek, uyku, istirahat). 4) Nefsin keyfi (eğlence, lüks, fazlalık). Modern müslüman bu sırayı tersten yaşar; önce keyif, sonra her şey. Bu yüzden mâneviyât gelişmez. Doğru sıralama önemlidir.

«Tatlı» Tuzağı — Nefsin Hilesi

«Tatlı» tuzağı nefsin hilesidir. Nefis bir şeyi mü’mine tatlı gösterir; «şu seni mutlu eder, şu rahatlatır» der. Mü’min de bu tatlılığa kanar. Halbuki sonuçta o şey acı bırakır: Aşırı yemek mide bozar; aşırı uyku tembellik verir; eğlence zaman kaybıdır. Nefsin tatlısı sonuçta acı meyve verir. Mü’min farkına varmalı.

Allâh’ın Tatlısı — Asıl Lezzet

Allâh’ın tatlısı asıl lezzettir. Mü’min Allâh’a kulluk ettikçe bir tatlılık yaşar: Namazın huşûsu, Kur’ân okumanın lezzeti, zikrin hâli, sâlih sohbet’in bereketi. Bu tatlılıklar nefsin tatlılığından çok daha yüksektir. Ama nefsin tatlılığı önce hissedilir; Allâh’ın tatlılığı uzun süre sonra ortaya çıkar. Mü’min sabırla bu yola devâm etmeli.

Sabır — Allâh’ın Tatlılığını Beklemek

Sabır, Allâh’ın tatlılığını beklemektir. Mü’min ibâdetlerinde ilk başta zorluk yaşar; çünkü nefsi disipline ediyordur. Ama yıllar geçtikçe ibâdetin tatlılığı gelir. Bu süreyi sabırla geçmek gerek. Eğer mü’min «hemen tatlılık istiyorum» derse, nefsin tatlılığına kaçar; ve Allâh’ın tatlılığını kaybeder. Sabır, asıl anahtardır.

Niyâz — Allâh’ın Tatlılığı İçin

Niyâz: «Yâ Rab, nefsime tatlı gelen şeyleri benim üzerimde bir hak görmeyeyim. Senin hakkını önce, nefsimin keyfini sonra koymayı nasîb et. Nefsin tatlısının sonuçta acı bıraktığını görmeyi, Senin tatlının asıl olduğunu kabûl etmeyi nasîb et. Sabırla Senin tatlılığını beklemeyi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi Allâh’ın tatlılığını tercih eden kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nefs, Sabır, Allâh Hakkı. → Tasavvuf Sözlüğü