Nâfileler Sünnetlerdir — Hevâ ve Heves Değildir

Nâfileler sünnetlerdir; hevâ ve heves değildir. Bu, önemli bir ayırımdır. Nâfile ibâdetler — fazladan kılınan namazlar, tutulan oruçlar, çekilen tesbîhler — sünnete dayanır; hevâ heveste değildir. Mü’min nâfileleri «kendi keyfime göre» değil; «Hz. Peygamber’in örneği üzerine» yapar. Bu yüzden nâfileler kıymetlidir. Sırf hevâdan yapılan ibâdetler ise geçersizdir.

Nâfile — Farz Üzerine Eklenen

Nâfile — farz üzerine eklenen ek ibâdetlerdir. Farz zorunludur; nâfile ise gönüllüdür. Farzı yapmadan nâfile yapmak çelişkidir. Önce farzlar tamamlanır; sonra nâfilelere geçilir. Beş vakit namaz farz; sünnetler ve nâfile namazlar onun üzerine eklenir. Ramazan orucu farz; pazartesi-perşembe orucu nâfile.

Sünnet — Hz. Peygamber’in Örneği

Sünnet — Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in örneğidir. Hangi nâfileleri yapacağı, ne zaman, nasıl — hepsi sünnet ile belirlenmiştir. Mü’min «kendi keyfime göre nâfile yapayım» diyemez. Hz. Peygamber’in yaptıklarını yapar. Sabah namazından önce 2 rekât sünnet; öğlen namazından önce ve sonra; ikindi’den önce; akşamdan sonra; yatsı’dan önce ve sonra — hepsi sünnet.

Hevâ Heves — Şahsî Keyifler

Hevâ heves — şahsî keyiflerdir. Eğer mü’min «ben her sabah 100 rekât namaz kılayım» diye karar verirse, bu sünnet değil; hevâdır. Çünkü Hz. Peygamber böyle bir uygulama yapmamıştır. Eğer mü’min «ben hiç oruç tutmayayım» derse, bu da hevâdır. Sünnet hep dengeli ve ölçülüdür; aşırılığa kaçmaz.

Aşırı İbâdet Yasak — Sünnet Çizgisi

Aşırı ibâdet yasaktır; sünnet çizgisi vardır. Üç sahâbe Hz. Peygamber’e gelmişti; biri «ben her gece namaz kılarım», biri «ben hep oruç tutarım», biri «ben evlenmem» demişti. Hz. Peygamber «Ben gece kılarım da uyurum; oruç tutarım da yerim; evlenirim. Kim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir» buyurdu. Bu hadîs aşırılığı yasaklar.

Müekked ve Gayri Müekked Sünnetler

Sünnetler iki çeşittir: Müekked (kuvvetli) ve gayri müekked (zayıf). Müekked sünnetler — Hz. Peygamber’in sürekli yaptığı sünnetler; ihmâl edilmez. Gayri müekked — bâzen yaptığı; ihmâl edilebilir ama yapmak fazîletli. Sabah namazının iki rekât sünneti müekkeddir; öğlen namazının dört rekâtı müekkeddir. Mü’min bunları bilmeli; ve uygulamalıdır.

Niyâz — Sünnete Uygun Nâfileler İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni sünnete uygun nâfileler yapan bir kul eyle. Hevâ hevese göre değil; Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in örneği üzerine ibâdet etmemi nasîb et. Müekked sünnetleri ihmâl etmemekten, gayri müekkedleri de yapmaya gayret etmekten beni eyle. Aşırılığa kaçmadan, sünnet çizgisinde kalmamı sağla.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sünnet üzere ibâdet eden kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nâfile, Sünnet, Müekked. → Tasavvuf Sözlüğü