Kur’ân, Sünneti Seniyye, İmâmların İctihâdına Uymayan Kabûl Edilmez
Kur’ân, sünneti seniyye ve imâmların ictihâdına uymayan kabûl edilmez. Bu, sahih İslâm’ın temel ölçüsüdür. Ehli Sünnet’in dört kaynağı: 1) Kur’ân. 2) Sünnet (Hz. Peygamber’in yolu). 3) İcmâ (ümmetin oybirliği). 4) Kıyâs (benzetme yoluyla ictihâd). Bu dört kaynağa uymayan bir görüş veya uygulama kabûl edilmez. Mü’min bu kuralı korumalı.
Birinci Kaynak — Kur’ân
Birinci ve en yüksek kaynak Kur’ân’dır. Kur’ân Allâh’ın kelâmı; tahrîf edilemez; hâkim. Eğer bir konuda Kur’ân hüküm vermişse — diğer kaynaklar buna aykırı olamaz. Mü’min önce Kur’ân’a bakar; orada yoksa diğerlerine geçer.
İkinci Kaynak — Sünnet
İkinci kaynak sünneti seniyye — Hz. Peygamber’in sünnetidir. Kur’ân genelde temel prensipleri verir; sünnet detaylandırır. Namazın ayrıntıları, oruç şekli, ahlâk kuralları — hepsi sünnette. Sünnetsiz Kur’ân anlaşılmaz. Bu yüzden sünneti reddetmek — Kur’ân’ı da reddetmektir.
Üçüncü Kaynak — İmâmların İctihâdı
Üçüncü kaynak büyük imâmların ictihâdıdır. İmâm Ebû Hanîfe, İmâm Mâlik, İmâm Şâfiî, İmâm Ahmed b. Hanbel — bu büyük imâmlar Kur’ân ve sünneti yorumladılar; ümmete fıkıh sundular. Bu mezhebler asırlar boyu sahih kabûl edilmiştir. Mü’min bir mezhebe tâbî olur.
Mezhepsizlik — Sapma
Mezhepsizlik bir sapmadır. «Ben sâdece Kur’ân ve sünneti takip ederim, mezhebleri kabûl etmem» düşüncesi modern bir sapma. Çünkü Kur’ân ve sünneti doğru anlamak için âlim gerek; o âlimler de imâmlardır. Sıradan mü’min imâmsız Kur’ânsünneti tam anlayamaz.
Modern Yenilikler — Test
Modern dönemde çıkan yenilikler test edilmeli. Bu üç kaynak ile test edilir: Kur’ân, sünnet, imâmların görüşü. Üçünden birine aykırı ise — kabûl edilmez. Üçüne de uygunsa — kabûl. Mü’min bu test mekanizmasını kullanmalı; her yeni şeye kapılmamalı.
Tasavvufun Bu Kaynaklara Bağlılığı
Sahih tasavvuf bu üç kaynağa bağlıdır. Hz. Cüneydi Bağdâdî, İmâm Gazâlî, Mevlânâ, İmâm Rabbânî — hepsi Kur’ânsünnetimâmlar üzerinde durmuşlardır. Modern mü’min sahih tasavvufu bu kriterle değerlendirmelidir. Bunlardan kopmuş «sufî» — sahih değildir.
Niyâz — Üç Kaynağa Bağlı Bir Mü’min
Niyâz: «Yâ Rab, beni Kur’ân, sünneti seniyye ve imâmların ictihâdına bağlı bir mü’min eyle. Mezhepsizlikten beni koru. Modern sapma yeniliklerden beni koru. Sahih tasavvufun bu temellere bağlı olduğunu bilen bir kul yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sahih kaynaklara bağlı mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Kur’ân, Sünnet, Mezhep. → Tasavvuf Sözlüğü