Kazâ Namazlarının Kılınma Şekli — Eski Borçların Ödenmesi
Kazâ namazları, vaktinde kılınamayan namazların sonradan telâfîsidir. Bunların kılınma şekli, normal vaktindeki namazla aynıdır: Aynı rekât sayısı, aynı sûreler, aynı dualar. Tek fark niyettedir: «Kazâ olarak» niyet edilir. Kişinin biriken kazâ namazları için iki yöntem vardır: 1) Her vaktin sonunda o vaktin kazâsını kılmak. 2) Yoğun bir programla toplu olarak kazâ etmek. Mü’min hangisi uygunsa onu tercih eder; ama hiç kılmamak değil, kılmak esastır.
Niyet — Kazâ Olarak Belirtmek
Kazâ namazına niyet edilirken «kazâ olarak» ifâdesi eklenir. Örneğin: «Niyet ettim Allâh için bugünkü öğlen namazının farzının kazâsını kılmaya, yöneldim Kâbe-i muazzamaya, Allâhu Ekber.» Bu niyet, namazı sıradan namazdan ayırır. Hangi vakte ait olduğu, hangi günden, hangi yıldan olduğunu da niyetle belirtmek iyi olur. Ama eğer çok eskileri ise «en eski kazâ namazını» diye niyet edilir.
Her Vaktin Sonunda — En Yaygın Yöntem
En yaygın yöntem, her vaktin sonunda o vaktin kazâsını kılmaktır. Öğleyi kılınca, ek olarak bir öğlen kazâsı; ikindiyi kılınca, ek bir ikindi kazâsı. Bu sistem yıllarca devâm ettirilirse, biriken kazâlar yavaş yavaş ödenir. 10 yıllık kazâ borcu olan biri, her gün bir kazâ kılarak 10 yılda borcunu öder. Ama 2 kazâ kılarsa 5 yılda, 3 kazâ kılarsa 3.3 yılda öder. Mü’min kendi temposunu seçer.
Toplu Kazâ — Yoğun Bir Program
Toplu kazâ, yoğun bir programla daha hızlı borç ödemektir. Mü’min günde 5, 10, 20 kazâ namazı kılabilir. Bu, ramazan ayında, hac öncesi, ya da emekli olduktan sonra daha kolay yapılır. Çok büyük borçlar hızlıca ödenebilir. Tabii ki ihtiyâç hâlinde yapılır; tembel olmamak şartıyla. Bâzı âlimler «vitir + farz + farz» bir blok olarak kazâ kılmayı tavsîye eder; böylece 24 saatlik bir döngü kazâ olarak kılınmış olur.
Sünnetler ve Vâcibler — Kazâ Edilir mi?
Sünnetler ve vâcibler kazâ edilir mi? Bu konuda farklı görüşler vardır. Hanefî mezhebine göre: Sâdece farzlar ve vâcip vitir kazâ edilir; sünnetler kazâ edilmez. Çünkü sünnetlerin kazâsı sünnet değildir; nâfile sayılır. Ama bâzı âlimler sünnetlerin de kazâ edilebileceğini söyler. Asıl olan farzları kazâ etmektir; çünkü borç farzlardadır.
Tertîb — Sıralı Kazâ
Hanefî mezhebine göre eğer kazâ namazları 6’dan az ise, tertîb şarttır: Önce eski kazâlar, sonra yeniler kılınmalı; ve o günkü farz vakitler arasına kazâ girerse o günkü farz da geçerli olmaz. 6 veyâ daha fazla kazâ varsa tertîb düşer; mü’min istediği sırada kılabilir. Bu, dînin merhametinin bir ifâdesidir. Çok kazâ borçlu olanlar için bu kolaylık vardır.
Niyâz — Eski Borçları Ödemek İçin
Niyâz: «Yâ Rab, eski namaz borçlarımı ödeyebilmemi nasîb et. Disiplinli bir programla, sebâtla, sıkıntıdan yılmadan kazâ namazlarımı kılmayı sağla. Her vaktin sonunda bir kazâ daha kılmayı, ramazanda yoğun kazâ etmeyi nasîb et. Borçlarımdan kurtulup, yalnızca güncel namazlarla Sana yönelmiş bir kul olmayı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi borçlarını ödeyen kullardan eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Kazâ, Tertîb, Niyet. → Tasavvuf Sözlüğü