Kâmil Kişi Boş Konuşmaz — Ama Sen Doluyu Boş Sanırsın

Kâmil kişi boş konuşmaz; ama sen dolu konuştuğunu zannedersin; senin için boştur. Bu, derin bir tasavvuf inceliğidir. Mürşid-i kâmil sözleri seçer; her kelime yerli yerinde. Konuşması derinlikli; her cümle bir hikmet taşır. Ama dinleyen kişi seviyesinde değilse, bu sözleri anlamaz; ve «boş konuşuyor» zanneder. Halbuki söz dolu; dinleyen boş. Bu yüzden dinleme edebli yapılmalı.

Kâmilin Sözleri — Derin ve Seçilmiş

Kâmilin sözleri derin ve seçilmiştir. Boş söz söylemez. Her cümlede bir hikmet, bir ders, bir uyarı vardır. Çünkü zaman değerlidir; ve dinleyenlerin vakti boşa harcanmamalıdır. Sahâbe Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in her sözünü canla dinlerdi; çünkü biliyorlardı ki her söz hikmetlidir.

Dinleyenin Seviyesi — Anlamayı Belirler

Dinleyenin seviyesi anlamayı belirler. Aynı sözü iki kişi dinlerse, biri «hikmetli» bulabilir; diğeri «boş» diyebilir. Söz aynı; ama dinleyenler farklı. Bu, dinleyenin mâneviyât seviyesinin önemini gösterir. Mü’min seviyesini yükseltmeli ki kâmilin sözlerini anlayabilsin.

«Boş Sandın» — Kibrin Tezâhürü

«Boş konuşuyor» demek, dinleyenin kibrinin tezâhürüdür. Mü’min kâmilin sözünü anlayamadığında «ben anlayamadım; benim eksikliğim» demelidir. «O boş konuşuyor» demek kibirdir. Çünkü bu söz «ben anlamadıysam, anlamlı değildir» mantığını içerir. Halbuki sözün anlamı dinleyene bağlı değil.

Edebli Dinleme — Anlamanın Şartı

Edebli dinleme anlamanın şartıdır. Mü’min kâmilin sohbetini dinlerken: 1) Tam dikkat etmeli. 2) Yargılayıcı olmamalı. 3) Anlayamadığı yerleri «ben eksiğim» düşüncesiyle kabûl etmeli. 4) Sonra sorabilir; ama saygıyla. 5) Sözü dikkatle ezberlemeye çalışmalı. Bu edebli dinleme ile anlama derinleşir.

Mevlânâ’nın Mesnevî’si — Derin Sözler

Mevlânâ’nın Mesnevî’si derin sözlerle doludur. İlk okunduğunda «hikâyeler» gibi görünür. Ama dikkatle okununca her hikâye bir hikmet taşır. Çoğu kişi yüzeyselde kalır; ama derinleşen tasavvufî sırlara erişir. Bu yüzden Mesnevî’yi mürşid rehberliğinde okumak gerekir. Tek başına okuyan kişi büyük sırları kaybeder.

Hz. Peygamber’in Hadîsleri — Çok Mânâlı

Hz. Peygamber’in hadîsleri çok mânâlıdır. «Cevâmiu’l-Kelim» — birkaç kelimeyle büyük mânâlar ifâde etmek. O’nun bu özelliği vardı. Bir hadîs zâhirde basit; ama derininde sürüsü mânâlar. Sahâbe bu hadîsleri ezberledi; nesiller boyu tefekkür edildi. Hâlâ bu hadîsler üzerinde yeni kitaplar yazılıyor; çünkü mânâları tükenmez.

Niyâz — Kâmilin Sözünü Anlamak İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni kâmilin sözlerini anlayan bir mü’min eyle. «Boş konuşuyor» sanmamı engelle; benim eksikliğim olduğunu bilmemi sağla. Edebli dinleme nasîb et. Mevlânâ ve diğer büyük kâmillerin eserlerini derinlemesine anlamamı nasîb et. Hz. Peygamber’in hadîslerindeki çok mânâları kavramamı sağla.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi kâmilin sözlerinden istifâde eden kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Kâmil, Söz, Edep. → Tasavvuf Sözlüğü