Halîfe — Allâh’ın mı Resûlullâh’ın mı? — Akâid Sorusu

Halîfe yeryüzünde Allâh’ın halîfesi mi, Resûlullâh hazretlerinin halîfesi mi? Bu, akâid sorusu. Cevap: İkisi de. Kur’ân «Şüphesiz Ben yeryüzünde bir halîfe yaratacağım» (Bakara 30) — insanı Allâh’ın halîfesi olarak yarattığını söyler. Sahâbe Hz. Peygamber’in halîfesi sayılır; çünkü ondan sonra geldiler. Bu iki anlam çatışmaz; tamamlar birbirini.

Allâh’ın Halîfesi — Genel Anlam

Allâh’ın halîfesi olmak — insan olmanın özü. Allâh insanı yeryüzünde Kendi temsîlcisi olarak yarattı. Bu büyük bir şereftir; ve büyük bir sorumluluktur. İnsan Allâh’ın koyduğu düzeni yeryüzünde yaşatır; Allâh’ın isim ve sıfatlarını tezâhür ettirir. Bu, insanlığın asıl mâhiyetidir. Mü’min bu sorumluluğa lâyık olmalı.

Resûlullâh’ın Halîfesi — Devlet Anlamı

Resûlullâh’ın halîfesi — devlet başkanı anlamı. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem vefât ettikten sonra, sahâbe halîfeleri seçti: Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osmân, Hz. Alî. Bunlar Hz. Peygamber’in halîfesi sayıldı; siyâsî ve dînî liderler oldular. Sonra Emevî, Abbâsî, Osmanlı halîfeleri geldi. Bu, halîfeliğin siyâsî mânâsıdır.

Tasavvufî Halîfe — Mânevî Anlam

Tasavvufî halîfe mânevî bir anlamdadır. Bir mürşidin halîfesi — onun mânevî yetkisini taşıyan kişi. Mürşid vefât ederse, halîfesi silsileyi devâm ettirir. Bu, siyâsî halîfelikten farklı; ama eşit derecede önemli. Çünkü ümmetin mâneviyâtı bu silsileler üzerinden akar. Tasavvufî halîfeler bu akışı korur.

İki Halîfelik Birleşmesi — Tarihte

İki halîfelik bâzen birleşmiştir tarihte. Osmanlı sultanları hem siyâsî halîfe hem tasavvufî bir yola bağlıydılar. Yavuz Sultan Selîm Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin silsilesindendi. Bu birleşme ümmet için bereketli idi. Modern dönemde halîfelik kalktı (1924); ama tasavvufî silsileler devâm eder.

Mü’minin Sorumluluğu — Allâh’ın Halîfesi Olarak

Her mü’min Allâh’ın halîfesi olarak sorumludur. Yeryüzünde Allâh’ın koyduğu düzeni yaşatmak; adâleti dağıtmak; merhameti yaymak; çevreyi korumak; aileyi koruyabilmek. Bu sorumluluklar her mü’mine düşer. «Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden sorumlusunuz» — hadîs. Her insan kendi alanından sorumludur.

İslâm Devleti — İdeal Hedef

Halîfelik ideal İslâm devleti idi. Modern dönemde bu kalktı; ama hedef olarak kalmalıdır. Bir gün ümmet tekrar birleşip Hz. Peygamber’in sünneti üzerine bir halîfelik kurabilir mi? Bu sosyal-siyâsî mes’ele tartışılır. Mü’min en azından bunu duâ olarak tutmalı.

Niyâz — Halîfelik Sorumluluğunu Bilmek

Niyâz: «Yâ Rab, beni Senin halîfeliğine lâyık bir kul eyle. Yeryüzünde Senin koyduğun düzeni yaşatmamı nasîb et. Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem’in halîfelik geleneğini hatırlamamı sağla. Tasavvufî silsilelerin mâneviyât akışından istifâde etmemi nasîb et. Ümmete tekrar birlik ve halîfelik nasîb eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi halîfelik sorumluluğunu yerine getiren kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Halîfe, Sorumluluk, Ümmet. → Tasavvuf Sözlüğü