Haydarî ve Sarık Dervîşin Üniforması Hükmündedir

Haydarî (cübbe) ve sarık dervîşin üniforması hükmündedir. Yâ’nî dervîşin kıyâfeti onun mâneviyâtının dışa yansımasıdır. Klasik tasavvufta her tarikatın kendine has kıyâfeti vardı: Mevlevî sikkesi, Bektaşî tâcı, Kâdirî tâcı vb. Bu kıyâfetler dervîşin kim olduğunu hatırlatır; ve mâneviyâta uygun davranmaya çağırır. Üniforma — bir şuur belirleyicidir.

Haydarî — Sufînin Cübbesi

Haydarî sufînin cübbesidir. Genelde uzun, sade, hırka biçiminde bir giysi. Bu giysi mütevâzı yaşamı ifâde eder; gösterişten uzak; alçakgönüllüğü hatırlatır. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in cübbesi de sadeydi; sufî bu örneği takip eder. Modern lüks giyime karşı sufî bir alternatif.

Sarık — Hz. Peygamber’in Sünneti

Sarık Hz. Peygamber’in sünnetidir. O sarık sarardı; sahâbe de sardı; ve sonraki nesiller de sürdürdü. Modern dönemde sarık genelde sâdece âlimler veya dervîşler tarafından giyilir. Bu, sünnetin bir parçası. Bâzen sahnenin önünde, bâzen sohbette, bâzen namazda — sarık sufîye yakışır.

Üniforma — Şuur Belirleyici

Üniforma bir şuur belirleyicidir. İnsan ne giydiğini hatırladığı sürece, ne olduğunu da hatırlar. Sufî cübbesini giyince «ben sufîyim» şuuru güçlenir; ve davranışları buna göre şekillenir. Asker üniforması askere askerliğini hatırlatır; sufî cübbesi sufîye sufîliğini hatırlatır.

Kıyâfet ve Mâneviyât — Birlikte

Kıyâfet ve mâneviyât birlikte olmalıdır. Yalnız kıyâfet — şekildir, içi boş. Yalnız mâneviyât — kıyâfet ihmâl. İdeal: İkisi birlikte. Sufî hem kalben mâneviyât doludur, hem dış görünüşünde dervîşliği yansıtır. Bu denge tasavvufun bütünlüğünü gösterir.

Sahte Üniforma — Şekilcilik

Sahte üniforma şekilciliktir. Bâzı kişiler dervîş cübbesi giyer; sarık sarar; ama içi boştur. Bu, kıyâfeti kullanarak hâl satışıdır. Tasavvufta bu çok eleştirilen bir hatâdır. Asıl olan iç; kıyâfet sâdece bunun ifâdesi olabilir. İçi boş, dışı dervîş — sahtelik.

Modern Dünyâda Sufî Kıyâfeti — Gözardı

Modern dünyâda sufî kıyâfeti gözardı edildi. Modern sufî genelde sıradan giyer; cübbe veya sarık sâdece sohbete özel. Bu, modern dönemin getirdiği bir hâl. Klasik dönemde sufî her zaman üniformasıyla görünürdü. Bu fark mâneviyâtın azaldığı bir göstergedir.

Niyâz — İç ve Dış Uyumu

Niyâz: «Yâ Rab, beni iç ve dış uyumu olan bir sufî eyle. Mâneviyâtım kıyâfetimde, kıyâfetim mâneviyâtımda yansısın. Şekilcilikten beni koru; ama görünüş ihmâlinden de koru. Hz. Peygamber’in sade kıyâfetini, sahâbenin tevâzulu giyimini örnek almamı nasîb et. Üniformamla şuurumu güçlendiren bir dervîş yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi iç ve dışı uyumlu dervîşler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Dervîş, Kıyâfet, Sünnet. → Tasavvuf Sözlüğü