Bir Ebu Zer el-Gıfari Muaviye ve saltanatını bozdu

Bir Ebû Zerr el-Gıfârî, Muâviye’nin Saltanatını Bozdu

Bir tek Ebû Zerr el-Gıfârî radıyallâhu anh, Muâviye’nin saltanatını bozdu. Şam’a sürgün edildiğinde Ebû Zerr, halka hakkı söylüyor; yöneticilerin lüksünü, fakîrin sefâletini eleştiriyordu. Tek başına bir adam, koca bir saltanata karşı durabildi. Çünkü hakkı söylüyordu; Allâh’tan başkasından korkmuyordu. Bir Müslüman, hakkı söylediğinde dağ gibi olur; en güçlü saltanatı bile titretir. Bu, sahâbei Kirâm’ın bize bıraktığı en güçlü mîrastır.

Ebû Zerr — Kim?

Ebû Zerr el-Gıfârî, sahâbenin en zâhid, en cesur ve en dosdoğrularındandı. Hz. Peygamber «Yeryüzü Ebû Zerr’den daha doğru sözlü birini taşımadı» buyurmuştu. Fakîrliği seçti; lükse karşı çıktı; haksızlığa sessiz kalmadı. Onun hayatı her mü’min için örnektir.

Şam’a Sürgün — Eleştirinin Sesi

Hz. Osmân döneminde Muâviye Şam vâlîsiydi. Lüks bir saray yaptırmış; yönetim tarzı debdebeli. Ebû Zerr Şam’a geldi; bu lüksü eleştirdi. «Altın ve gümüşü biriktirip de onu Allâh yolunda harcamayanlara acıklı bir azabı müjdele» (Tevbe 34) âyetini okudu. Halka «zenginlerin lüksü, fakîrlerin hakkıdır» dedi.

Bir Adamın Gücü — Saltanatı Sarstı

Bir tek Ebû Zerr’in sesi Şam’da yankı buldu. Halk uyandı; sorgulamaya başladı. Muâviye rahatsız oldu; Hz. Osmân’a yazdı; Ebû Zerr Medîne’ye geri çağırıldı; sonra Rebeze çölüne sürgün edildi. Ama Ebû Zerr’in sesi durmadı. Onun yaşamı, ölümü, mîrası — saltanatı sarstı; tarihe geçti.

Hakkı Söylemenin Bedeli — Sürgün

Hakkı söylemenin bedeli sürgündü. Ebû Zerr Rebeze çölünde tek başına yaşadı; orada vefât etti. Cenâzesini Abdullah b. Mes’ûd radıyallâhu anh kıldırdı. Hz. Peygamber’in bir kerâmeti: «Sen yalnız yaşayıp, yalnız ölecek, yalnız haşrolacaksın» buyurmuştu. Hakkı söyleyenin bedeli ağırdır; ama sevâbı daha büyük.

Tek Bir Mü’min — Yetebilir

Tek bir mü’min hakkı söylerken yetebilir. Hz. İbrâhîm tek başına — koca Nemrûd’a karşı durdu. Hz. Mûsâ tek başına — Firavun’a karşı durdu. Ebû Zerr tek başına — Muâviye’ye karşı durdu. Sayı önemli değil; Allâh ile olmak önemli. «Allâh kimin yanında ise, ona kimse yenemez» (Bakara 249 mealen).

Modern Ebû Zerrler Lâzım

Bugün de modern Ebû Zerrlere ihtiyâç var. Lüksü eleştirecek; haksızlığa sessiz kalmayacak; hakkı söyleyecek mü’minler. Saraylar gibi evler, israf, ihtişâm — bunlar Müslümana yakışmaz. Ebû Zerr’in eleştirisi bugün de geçerlidir. Mü’min cesâretle hakkı dile getirmeli.

Niyâz — Ebû Zerr Tavrı

Niyâz: «Yâ Rab, bana Ebû Zerr el-Gıfârî tavrını ver. Hakkı söyleme cesâreti, lüksü eleştirme ferâseti, fakîrleri savunma rahmeti. Sürgünden korkmadan, Senin rızân için hakkı söyleyen biri eyle. Yalnız kalsam da Allâh ile olduğumu unutturmaki. Sahâbenin yolunda yürümeyi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi modern Ebû Zerrler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sahâbe, Hakk, Zühd. → Tasavvuf Sözlüğü

Ek kaynaklar:

• Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
• Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluÅŸu.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°mam Gazali, Ä°hya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
• Buhari, Ä°man ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
• Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeÅŸlik rivayetleri.
• Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°bn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin ÅŸerhi.
• KuÅŸeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.