Zâhirî ve Bâtınî İlim Olmazsa Fiiliyât Şeytânî Olur

Zâhirî ve bâtınî ilmin olmadığı için fiiliyâtı şeytanı olanlar var. Yâ’nî ilim olmadan amel — şeytanın elinde olur. Sırf duygusallıkla, kişisel görüşle, bilgisiz şekilde dinî davranışlarda bulunmak — şeytan vesvesesine açık. İlim olmadan amel — yanlış yöne saplama. Mü’min ilimden uzaklaşmamalı.

Zâhirî İlim — Dış İlim

Zâhirî ilim — fıkıh, hadîs, tefsîr, akîde gibi dış ilimlerdir. Bu ilimleri kitaplardan, hocalardan öğrenilir. Mü’min en azından temel zâhirî ilmi bilmek zorundadır. Namazı nasıl kılınır, oruç nasıl tutulur — bu temel bilgiler olmadan ibâdet sahih olmaz.

Bâtınî İlim — İç İlim

Bâtınî ilim — iç ilim; tasavvuf, kalp ilmi, mâneviyât. Bu ilim sâdece kitaptan öğrenilmez; mürşidden, sohbetten, yaşayarak öğrenilir. İhlâs nedir, takvâ nedir, niyet nasıl temizlenir — bunlar bâtınî ilim. İhmâl edilirse — kişi şekilde ibâdet eder, içi boş kalır.

İki İlmin Birleşmesi — Tam Mü’min

Zâhirî ve bâtınî ilmin birleşmesi tam mü’mini yapar. Sâdece zâhirî — kuru fıkıhçı. Sâdece bâtınî — saparcasına sufî. İkisi birlikte: Dengeli mü’min. Klasik İslâm âlimleri her ikisini öğretirdi. Modern dönemde bu denge kayboldu; mü’min bu dengeyi yeniden kurmalı.

İlimsiz Amel — Şeytâna Açık

İlimsiz amel şeytâna açıktır. Şeytan «İyi niyetlisin, ama yanlış yöne gidiyorsun» diye yönlendirir. Bilgisiz mü’min bunu anlayamaz; yanlış yolda yürür. İlim ışıktır; şeytanı tanımayı sağlar. İlimsiz olan karanlıkta — şeytanı görmüyor.

Modern Sahte Sufî Örnekleri

Modern sahte sufî örnekleri var. İlim olmadan «hâl ehli» geçinen, garip uygulamalar yapan, şeriata aykırı düşünceler yayan kişiler. Bu kişilerin fiiliyâtı şeytanîdir. Modern mü’min bunlardan kaçınmalı; ilim sahibi olan, şeriata bağlı sufîlere yönelmelidir.

İlim Öğrenmek — Ömür Boyu

Mü’min ömür boyu ilim öğrenmeli. Hz. Peygamber «Beşikten mezara kadar ilim öğrenin» buyurmuştu. Yaşa göre değil; sürekliliğe göre. Çocukken öğrenmek başlangıç; ölüme kadar devâm. Modern mü’min de bu sünneti yaşatmalı; kitap okumalı, sohbete katılmalı, ilim peşinde olmalı.

Niyâz — İlimli Bir Mü’min

Niyâz: «Yâ Rab, beni zâhirî ve bâtınî ilim sahibi bir mü’min eyle. İlimsiz amel etmekten beni koru. Şeytânî fiiliyâttan beni koru. İki ilmi dengeli birleştirmemi nasîb et. Ömür boyu ilim öğrenen bir kul yap.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi ilimli mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Zâhirî İlim, Bâtınî İlim, Şeytan. → Tasavvuf Sözlüğü