Ehl-i Beyti ali aba ile sınırlandirmak doğru değildir. Bu sohbette ehli beytin geniş manada anlamı, Hz. Resulullah’ın hanımları ve tüm aile fertlerinin manevi mertebesi, dar manada ve geniş manada ehli beyt tarıfınin farklılığı ele alınmaktadır.
Ali Aba Tarıfı
«Ali aba» veya «ehli kisâ», Hz. Resulullah’ın bir kez üstüne aba (ya da kisâ, örtü) götürüp, «Allah’ım, bunlar benim ehli beytimdir; bunlardan kiri uzaklaştir ve onları tertemiz kıl» (Müslim, Fedail, 32) buyurduğu bir hadise dayanır. Bu üstüne aba götürülenler Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin (radıyallahu anhüm)’di. Bu rivayet, ehli beytin dar manasını sergiler. Ahzâb sûresi 33’teki ehli beyt âyeti bu manada uygülanır. Ancak bu dar manada ehli beyt tarıfıdır ve bütün ehli beyti ifade etmez.
Geniş Manada Ehli Beyt
Ehl-i Beyti sadece ali aba ile sınırlandirmak yanılıştır. Geniş manada ehli beyt, Hz. Resulullah’ın tüm aile fertlerini kapsar: Hanımları, oğulları, kizları, torunları ve Bani Haşım’dan olan akrabaları. Ahzâb sûresi 33’teki ehli beyt âyeti bağlamında incelenirse, öncesindeki âyetlerin peygamberin hanımlarına hitab ettiği görülür. Bu sebeple geniş manada ehli beyt, peygamberin hanımlarını da içerir. Bu manevi yön müslümanlar arasında manevi birliktelik tezahürüdür; ehli beyti sınırlandirmak müslümanları manevi olarak bölmeyi sağlar.
Hz. Resulullah’ın Hanımları
Hz. Resulullah’ın hanımları (radıyallahu anhunne), ümm-ülmuminin (mü’min’l’erin anneleri) sıfatı ile manevi olarak müslümanların anneleri posısyonındedirler. Cenâbı Hak Ahzâb sûresi 6’da, «Peygamber, mü’min’l’er’e kendi nefislerinden daha önceliklidir ve onun hanımları mü’min’l’erin anneleridir» buyurmuştur. Bu âyet hanımların manevi mertebesini sergiler; sadece Hz. Aiş’e veya Hz. Hadıc’e değil, bütün hanımları bu mertebede yer alır. Bu sebeple ehli beyti sadece Hz. Fatıma ile sınırlandirmak ve hanımları dişinda bırakmak yanılıştır.
Hz. Aiş’e ve Hz. Hadıc’e
Hz. Aiş’e (radıyallahu anhâ), müslüman ümmetin bir çok hadisin nakledicisidir. Hz. Resulullah’ın hayatının iç-yanını en iyi bilen kişidir. Hz. Hadıc’e (radıyallahu anhâ), peygamberin ilk eşi ve Hz. Fatımanin annesidir; manevi mertebesi ümmetin hiç bir kadınının kavuşamadiği bir mertebedir. Hz. Resulullah’ın diğer hanımları da manevi mertebede ümmetin anneleri posısyonındedirler. Ehl-i Beyti sınırlandirmak, bu hanımların manevi mertebesini ihmal etmek demektir; bu manevi olarak yanılıştır.
Bani Haşım
Geniş manada ehli beyt, Bani Haşım’dan olan tüm akrabaları da içerir. Hz. Resulullah, «Sadaka bizim ehli beytimize haramdır» (Buhârî, Zekat, 60; Müslim, Zekat, 161) buyurmuştur. Bu rivayette «ehli beyt» tarıfı geniş manada uygülanır; sadaka, sadece Hz. Ali ve ailesine değil, Bani Haşım’dan olan tüm akrabalara haramdır. Bu da geniş manada ehli beyt tarıfını sergiler. Müslümanlar bu manevi yönü idrak ederek ehli beyte olan sevgilerini daha geniş bir çerçeveye yaymalıdırlar.
Manevi Birliktelik Yönü
Ehl-i Beyti geniş manada anlamak, müslümanlar arasında manevi birliktelik tezahürüdür. Sadece ali abayi ehli beyt sayarsak, peygamberin hanımlarını, diğer aile fertlerini ehli beyt dişinda bırakırız; bu manevi olarak müslümanlar arasında ayrılık tezahürüdür. Geniş manada ehli beyti kabul edersek, tüm aile fertlerini manevi mertebede sevgi ve saygı ile anarız; bu müslümanlar arasında manevi birliktelik vesilesi olur. Ehli sünnet bu yönü benimser; şıa ise dar manasını benimser. Mü’min, manevi birliktelik vesilesi olarak geniş manada ehli beyt tarıfını idrak edip yaşamalıdır.
Bibliyografya
- Kur’ânı Kerîm, Ahzâb 33/6, 33; Şura 42/23.
- Buhârî, Zekat, 60; Menakib, 28.
- Müslim, Fedail, 32-37; Zekat, 161.
- Tirmizî, Menakib, 30-32.
- Ebû Dâvûd, Sünne, 9; Nesâî, Hudûd, 14.
- İbn Mâce, Mukaddime, 11.
- İbn Kesîr, Tefsirul-Kur’âni’l-Azım, Ahzâb 33 tefsiri.
- Râzî, Mefâtihul-Gayb, ehli beyt âyetleri.
- Kâdı İyâd, eş-Şifâ, ehli beyt babları.
- İmâm Gâzâlî, İhyâu Ulûmid-Din, ehli beyt sevgisi.
- İbn Hacâr el-Heytâmi, ed-Savâikül-Muhrika.
- İbn Teymiyye, Mecmûul-Fetâvâ, ehli beyt bahisleri.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Cilaul-Efham, peygamber sevgisi.
- İbn Arabı, Futûhâtı Mekkiyye, ehli beyt babları.
- Mevlânâ, Mesnevii Şerîf, c. III-V (ehli beyt türevi konuları).
- Yûnus Emre Divanı, ehli beyt şühudu.
- İbn Atâullah, Hikemi Ataiyye, peygamber sevgisi hikmetleri.
- İmâm R&abbacirc;ni, Mektûbâtı Şerîfe, ehli beyt mektupları.
- Mahmud Sami Ramazanoğlu, Ehli Beyt Sohbetleri.
- Mustafa Özbâğ, Sohbetler, Ehli Beyt serisi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, ehli beyti sadece ali aba (Hz. Ali-Fatıma-Hasan-Hüseyin) ile sınırlandirmanın yanılış olduğunı, geniş manada ehli beyt tarıfını (peygamberin hanımları, oğulları, kizları, Bani Haşım), ehli sünnet ve şıa yorumları arasındaki farkı bütünlük içinde sunmaktadır. Ehli Beyt serisinde tarıf genişliği boyutunu vurgulayan ana sohbet niteliğindedir.
Kaynak: Mustafa Özbâğ Sohbeti | Video: YouTube | Seri: Ehli Beyt
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/33; Ehl-i Beyt bağlamı.
- Kur’an-ı Kerim, Åura 42/23; yakınlara sevgi baÄŸlamı.
- Müslim, Fedailü’s-Sahabe, Ehl-i Beyt ve Sekaleyn rivayetleri.
- Tirmizi, Menakıb, Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt rivayetleri.
- Taberi, Tarihu’r-Rusul ve’l-Müluk, Kerbela vakası rivayetleri.
- Diyanet Ä°slam Ansiklopedisi, Ehl-i Beyt ve Kerbela maddeleri.