Günlerini Kârla Geçirmenin Yolunu Ara — Her Geçen Gün Mü’minin Âhiret Sermâyesidir; İsraf Edenin Eli Boş Kalır
Günlerini kârla geçirmenin yolunu ara. Her geçen gün — mü’minin âhiret sermâyesidir. Bu gün gitti — geri gelmez. Bu gün boşa harcandı — yarın telâfîsi yok. Bu yüzden mü’min günün her ânını «kâr» ile geçirmenin yolunu aramalı. Kâr nedir? Allâh’ın rızâsına götüren her amel. İbâdet, ilim, hizmet, helâl iş, âile vakti, sohbet, niyâz — bunlar kâr. Boş eğlence, gıybet, faydasız meşguliyetler — zarar. Mü’min defterini günlük tutmalı: bugün ne kâr, ne zarar?
Vakit — Allâh’ın Sermâyesi
Vakit — Allâh’ın bize verdiği sermâyedir. Para azalır; ama yenilenebilir. Vakit azalır — yenilenmez. Geçti mi — gitti. Bu yüzden vakit en kıymetli sermâye. Mü’min bu sermâyeyi nasıl harcadığını hesaplamalı. Hz. Peygamber «İki nimet vardır ki insanların çoğu bunlardan zarardadır: sıhhat ve boş vakit» buyurmuştu. Boş vakit — nimet; ama doğru kullanmazsa zarar olur.
Günlük Muhâsebe
Mü’min günlük muhâsebe yapmalıdır. Akşam yatağa girmeden önce: «Bugün ne kazandım, ne kaybettim? Hangi ameli Allâh için yaptım, hangisi gösteriş için? Vaktimin ne kadarını ibâdet, ne kadarını boş işlere harcadım?» Hz. Ömer «Kendi nefislerinizi hesaba çekin — hesaba çekilmeden önce» buyurmuştur. Günlük muhâsebe — mü’mini disipline eder; gevşekliğe düşürmez.
Kâr Sayılan Ameller
Kâr sayılan ameller hangileridir? 1) Farzlar — beş vakit namaz, oruç, zekât. 2) Sünnetler — revâtib namazlar, salavât, sünnet uygulamalar. 3) İlim — okumak, öğrenmek, öğretmek. 4) Hizmet — ümmete, âileye, insanlara faydalı işler. 5) Helâl kazanç — niyetli iş. 6) Zikr — sürekli Allâh hatırlama. 7) Sılai rahim — akrabalık bağlarını yaşatmak. Bu yedi alana ayrılan vakit — kâr.
Zarar Sayılan Meşguliyetler
Zarar sayılan meşguliyetler: 1) Gıybet — başkalarını arkasından konuşmak. 2) Yalan, dedikodu, fitne. 3) Faydasız sosyal medya — saatlerce akıp giden video. 4) Harâm eğlence — fâsık şarkı, müstehcen içerik. 5) Aşırı eğlence — vakitsiz oyunlar, oturup boş konuşmalar. Bu beş alana giden vakit — zarar. Mü’min bunları azaltmak için bilinçli çaba harcamalı.
Plân Yapmak — Yol Haritası
Günü kârla geçirmenin yolu — plân yapmaktır. Sabah uyandığında: «Bugün hangi ibâdetleri yapacağım? Hangi ilimle meşgûl olacağım? Kime yardım edeceğim?» Plânsız bir gün — savrukça geçer; saat 22 olur, sen «ne yaptım?» dersin. Plân yapan — bilinçli yaşar. Mü’min basit bir günlük plân kâğıdı tutsa — büyük fark görür.
Ölüm Hatırlama
Günü kârla geçirmenin en güçlü mağniyazı — ölüm hatırlama. «Lezzetleri yıkıcıyı — ölümü — çok hatırlayın» buyurmuştu Hz. Peygamber. Ölüm her an gelebilir; bu gün belki son günündür. Bu bilinç — boş işlere vakit ayırmayı zorlaştırır. Her ânı kıymetlendirir. Korkutucu görünse de — aslında uyandırıcı bir bilinç.
Niyâz — Bereketli Vakit
Niyâz: «Yâ Rab, vakitlerimi bereketli kıl. Her geçen günü kâr ile geçirme yolu bana göster. Günlük muhâsebe alışkanlığı ver. Kâr sayılan ibâdet, ilim, hizmet, helâl iş, zikr, sılai rahim alanlarına vakit ayırabilmemi nasîb et. Zarar sayılan gıybet, yalan, faydasız sosyal medya, harâm eğlenceden beni koru. Plân yaparak bilinçli yaşamamı sağla. Ölümü sık hatırlayan; her ânı kıymetlendiren bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Vakit, Muhâsebe, Kâr. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Asr 103/1-3; zaman, iman, salih amel ve sabır vurgusu.
- Kur’an-ı Kerim, Müminun 23/1-3; boş şeylerden yüz çeviren müminler.
- Buhari, Rikak, sağlık ve boş vaktin kıymeti rivayeti.
- Tirmizi, Zühd, ömür ve amel muhasebesi rivayetleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, zamanın değerlendirilmesi ve salih amel bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, muhasebe ve murakabe bölümleri.