«Gizli Tehlike» Görülenler — Sûfîler — Sûfîler Tarîh Boyunca Yanlış Anlaşılmış; Aslî Vazîfeleri Tehlike Değil Hizmettir
Bazıları sûfîleri «gizli tehlike» olarak görür. Bu — büyük bir yanılgıdır. Sûfîler tarîh boyunca İslâm ümmetinin direği olmuştur. Anadolu’nun Müslümanlaşması — Yûnus Emre, Hacı Bektâş, Mevlânâ Celâleddîni Rûmî gibi sûfîlerin eseridir. Balkanlar’a İslâm — sûfî tarîkatlar ile geldi. Asya’da, Afrika’da — her yerde sûfîler hizmet ettiler. Bu hizmet erbâbını «gizli tehlike» olarak görmek; ya câhillik ya da kasıtlı bir yanıltma. Mü’min sahih sûfîlik ile sahtesini ayırt etmeli; sahihten korkmamalı.
Tarîhî Hizmet
Sûfîlerin tarîhî hizmeti — sayısız. Selçuklu döneminde Anadolu’yu Müslümanlaştırdılar; Osmanlı’nın kuruluş sürecinde dervîşler aktif rol oynadılar; Balkanlara, Kafkaslara, Orta Asya’ya — İslâm sûfîler eliyle taşındı. Endülüs medresesinde, Tunus’ta, Suriye’de — sûfîler İslâmî ilimleri yaşattılar. Bu büyük hizmeti görmezden gelip «tehlike» damgası vurmak — tarîhin tahrifidir.
Sûfîler Niçin Hedeflenir?
Sûfîler niçin hedeflenir? Çünkü: 1) Toplumda derin etkileri var. 2) Geleneksel İslâmî değerleri yaşatırlar. 3) Modern «laik» düşüncenin tersine — dîn ile hayatı birleştirirler. 4) Cemâat halinde dayanışma kurarlar. Bu özellikleri «statükoya tehdit» gibi görenler, sûfîleri hedef alır. Hâlbuki sûfîlik — yıkıcı değil, yapıcıdır; ayrıştırıcı değil, birleştirici.
FETÖ Sûfîlik miydi?
Bazıları «FETÖ bir sûfî tarîkattı, demek sûfîlik tehlikelidir» derler. Bu — yanlış. FETÖ sahih bir sûfî tarîkat değildi. Sahih silsile yok; sahih şer’î ilim eksik; sahih ahlâkî denetim olmadı. FETÖ — sûfîliğin görüntüsünü kullanan bir saplama yapı idi. Bunun varlığı sahih sûfîliği itham edemez. Sahte ile gerçeği karıştırmak — kasıtlı bir kafa karışıklığıdır.
Sahih Sûfînin Özellikleri
Sahih sûfînin özellikleri: 1) Kur’ânsünnete sıkı bağlı. 2) Sahih silsile sâhibi. 3) Vatana ve millete sadâkat. 4) Ümmet birliğine hizmet. 5) Şahsî menfaat yerine Allâh rızâsı. 6) Tevâzu, ihlâs, sabır, edeb. 7) Şer’î ölçülere uyma. Bu vasıfları taşıyan sûfîler — hizmet eden, faydalı, tehlikesiz mü’minlerdir. «Gizli tehlike» değil, açık hizmet.
Sûfîliğe Yapılan Modern Saldırılar
Modern saldırılar üç koldan gelir: 1) Selefî/Vahhâbî — «Sûfîlik bid’attir» diyenler. 2) Sekülerist — «Sûfîlik gericiliktir» diyenler. 3) Bâzı yarımodernistler — «Sûfîlik gizli yapıdır, devlet karşıtıdır» diyenler. Üçü de yanlış. Sahih sûfîlik bid’at değildir — sünnetin ihyâsıdır. Sûfîlik gericilik değildir — kalbin terbiyesidir. Sûfîlik devlet karşıtı değildir — devleti güçlendiren mâneviyâttır.
Modern Türkiye’de Sûfîlik
Modern Türkiye’de sûfîlik 1925’te tekkelerin kapatılması ile resmen yasaklandı; ama yer altına çekildi, hayatta kaldı. Bugün — sûfîlik yeniden açıkta. Ama denetim eksikliği — sahte şeyhlerin de türemesine yol açtı. Çözüm: yasaklamak değil; sahih sûfîlik ile sahtesini ayırt edecek denetim mekanizmaları kurmak. Sahih sûfîlik — Türkiye’nin İslâmî hâzinesidir; korunmalı ve teşvik edilmelidir.
Niyâz — Sahih Sûfîlik
Niyâz: «Yâ Rab, ümmetimizi sahih sûfîlerle koru. ‘Gizli tehlike’ yaftalarına aldırmadan, hakikatı yaşayan mü’minler yetiştir. Yûnus Emre, Mevlânâ, Hacı Bektâş gibi gönül erlerinin yolunda yürüyenler nasîb et. Sahte şeyhlerden ümmeti koru; sahih sûfîliği yaşat. FETÖ benzeri sapma yapıların tekrarlanmasından muhâfaza et. Beni de sahih bir mürşide bağlanarak hizmet eden bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; ümmeti sahih tasavvuf ile yücelt.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sûfî, Tasavvuf, Tarîkat. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.
- Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, velayet, mürşidlik ve tasavvufi terbiye bahisleri.
- Sühreverdi, Avarifü’l-Maarif, sohbet, zikir ve şeyh-mürid adabı bahisleri.
- İbn Ataullah el-İskenderi, el-Hikemü’l-Ataiyye, tevhid, teslimiyet ve kalp hikmetleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi ve tasavvuf adabı bölümleri.