Nefsinin Eksikliklerini Gözünün Önüne Koy — Methiyelerin Tuzağından Kurtuluş

Sen kendi nefsinin eksikliklerini gözünün önüne koyarsan, methiyelerin tuzağından kurtulursun. Bu, ince bir tasavvuf dersidir. Mü’min başkalarının övgülerine kapılmamalı; çünkü övgüler mü’mini kibre düşürebilir. Ama eğer kendi nefsinin eksikliklerini sürekli görüyorsa, övgüler ona etki etmez; çünkü gerçeği bilir. Bu, modern dünyâda çok değerli bir tutumdur. Çünkü sosyal medya çağında herkes övgü almaya kondisyonlanmıştır.

Methiye — Şeytanın Bir Aleti

Methiye — başkalarının övgüsü — şeytanın bir aletidir. Şeytan başkalarını mü’mine övgü yağdırması için kullanır. Mü’min «evet, ben gerçekten iyiyim» düşüncesine kapılınca, şeytan amacına ulaşır. Bu yüzden Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem bir adamı başkasına överken şahit oldu; ve «kardeşinin boynunu kestin!» buyurdu. Yâ’nî övgü kişiyi kibire düşürür; mâneviyâtını kesebilir.

Eksiklikleri Görmek — Kalkan

Kendi eksikliklerini görmek, methiyelere karşı bir kalkandır. Eğer mü’min «ben şu konuda eksiğim, şu konuda zayıfım, şu hatayı sık yaparım» farkındalığında ise, başkasının «sen çok iyisin» övgüsü ona etki etmez. Çünkü gerçeği biliyor. Eksiklikler hatırda olduğu sürece, mü’min kibre düşmez. Bu sürekli farkındalık tasavvufun temel pratiklerindendir.

Hz. Ebû Bekir’in Örneği — Övgüye Aldırmama

Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallâhu anh, kendisine övgü yapıldığında «Allâh’ım, beni dediklerinden daha iyi yap; bilmediklerimden bana mağfiret et; söylediklerinden dolayı beni cezâlandırma» duâ ederdi. Bu duâ, övgüye karşı en güzel tepkidir. Övgü kişiyi kibre düşürmek yerine, daha çok Allâh’a yöneltsin. Hz. Ebû Bekir’in bu örneği bütün mü’minler için geçerlidir.

Modern Sosyal Medya — Övgü Çağı

Modern sosyal medya, övgü çağıdır. İnsanlar beğeni, takipçi, paylaşım peşinde koşar. Her övgü mü’mini biraz daha kibre düşürür; her eleştiri canını sıkar. Bu sağlıksız bir döngüdür. Mü’min sosyal medyada bile kendi eksikliklerini hatırlamalı; övgülerden etkilenmemeli. Eğer bu sağlanırsa, mü’min sosyal medyayı sağlıklı kullanabilir; ondan zarar görmez.

Övgüye Karşı Tepki — Allâh’a Sığınmak

Övgüye karşı doğru tepki, Allâh’a sığınmaktır. «Yâ Rab, bu övgüden dolayı kibire düşmekten Sana sığınırım. Sen beni gerçekten bilirsin; ben Senin bildiğin gibiyim. Beni eksikliklerime rağmen affet.» Bu duâ, övgünün zararını ortadan kaldırır. Mü’min övgüye karşı bağışıklık kazanır.

Yermek de Kabûl — Allâh Bilir

Övgü yanıltıcı olduğu kadar, yermek de yanıltıcı olabilir. Eğer biri mü’mini haksız yere yererse, mü’min «belki haklıdır, belki ben gerçekten kötüyüm» diye düşünmeli; ve Allâh’a sığınmalı. Eğer haklı yererse, mü’min hatasını düzeltmeli. Her iki durumda da Allâh’a sığınma esastır. Çünkü gerçeği Allâh bilir.

Tevâzu — Methiyelere Karşı Süs

Tevâzu, methiyelere karşı en güzel süstür. Tevâzulu mü’min «ben hiçbir şeyim, Allâh herşey» düşüncesindedir. Methiyeler ona yağsa da, kendini büyük görmez. Çünkü gerçek değerin Allâh katında olduğunu bilir. Bu tevâzu yıllar süren mâneviyâttan gelir; aniden ortaya çıkmaz. Mü’min sürekli kendi nefsini muhâsebe ederek tevâzuya ulaşır.

Niyâz — Methiyelere Karşı Korunmak

Niyâz: «Yâ Rab, beni methiyelere kapılmaktan koru. Kendi nefsimin eksikliklerini sürekli görmemi nasîb et. Hz. Ebû Bekir gibi övgüye karşı duâ etmemi sağla. Tevâzu ile süslen kalbimi. Beni sosyal medya çağının övgü tuzaklarından koru. Beni kendi gerçek hâlini gören bir mü’min eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi methiyelere aldanmayan kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Methiye, Tevâzu, Nefs. → Tasavvuf Sözlüğü