Mesnevi Şerhi (1705. Beyit) konusunda Mustafa Özbağ Efendi sohbeti. Bu yazıda Mesnevi Şerhi (1705. Beyit) hakkında tasavvuf perspektifinden önemli bilgiler ve değerlendirmeler bulacaksınız. hakkı hakkı yaşamak batılı batırıp batıla karşı Cihat eden kullarından en son 1704 beyiti okumuşuz Ey aman bilmez bana hiç Aman vermiyorsun Sen yayını beni öldürmek için kurmuşsun buraya okumuşuz yani Tüccar diliyle hesaplaşıyor diline diyordu ki sen Aman vermiyorsun Bu konuda hiç bana da Müsaade etmiyorsun sen işte beni öldürmek için bütün tezgahımı kurmuşsun diyordu devam ediyor Türkçe İşte benim kuşumu uçurdun zulüm ve sitem otlarında az otla ya bana cevap ver yahut İnsafa Gel yahut da bana neşe ve Sevin sebeplerinden birini Tüccar Diyor ki ey dil ya kusurunu itiraf et De ki ben hata yaptım kusur ettim yanlışlık yaptım özür dile helallik al Çünkü o kusurunu söylemez kusurunu itiraf etmezsen O da kibirliliğe giriyor Çünkü hadis-i şerifte Allah Resulü ve sellem Hazretleri buyurdu ki Müslüman insanların elinden ve dilinden emin olduğu kimsedir diye buyurdu başka bir adı şerifte de der ki bütün insanların Mümin Mümine ayırır Müslüman diğer insanların elinden dilinden emin olduğu kimse Mümin ise canından da emin olduğu Kimse ona Can koyar İşte o ya sen değilsin senden bir eminlik olsun ya Benden özür dile af Dila hatanın kusurunu kendince İtiraf et ya da eskilerden beni mutlu edecek beni Mesut edecek beni mesrur edecek bir şey söyle Eyvah benim karanlığı yakıp mahveden nurum Eyvah benim gündüzü aydınlatan sabahım Vah benim güzel uçan ta sondan Başlangıca kadar uçup gelen kuşum burada şey Tüccar artık kendisinden uçup giden kuşa yanıyor Eyvah beni karanlıklardan aydınlığa çıkaralım Eyvah beni nurlu sabahlara çıkaranım Vah benim varoluşun başlangıcından Ebediyete hoşlandım Çünkü bu şeyin türkçesinde başlangıç ve sonuç ama kendi dilinde mebde ve meat olarak geçiyor yani bu İster varlığın başlangıcı olarak alın ister ruhların yaratılması başlangıcı olarak alan ve o yüzden diyor Vah benim güzel uçanım ta sondan Başlangıca uçalım yani sondan dedi Bir şeyin sonu var hayatın sonu var sondan başlangıcı o canım diyor Böylece Öyle olunca şey yapıyor Ne onun başlangıçtan sona dönüş yapıyor daireyi tamamlıyor Hani o normalde Onu sufiler şöyle tarif ederler bir elinize bir Işık alsanız Fener alsanız veyahut da bir ateş alsanız onu hızla çevirmiş olsanız 360 derece o 360 derece sanki komple bir daire olmuş gibi yanıyormuş gibi görünür bize ama değil o bir ateş parçasıdır onun komple O daireyi yoktur o zaman o Ateş parçasının hızla döndürdüğünüzde o dairenin sonu ve başı belli olmaz işte Hz Pir de hani bunu Normalde ben duduyu Ruha atfettiydim Ya tabii o Dudu öldü ölünce Normalde şey Tüccar onun arkasından feryat ediyor artık diyor ki o vah Eyvah çekiyor Diyor ki O benim güzel uçanım sondan başa utanım diye onun arkasından Tabiri caizse ağıt yakıyor Çünkü elinden çıktı gitti artık o öyle olunca ağıt yakıyor Cahil insan ilelebete aşıktır Beled Suresi olması lazım obelet suresini diyor la öksünmeden şeye kadar oku O hani Şüphesiz biz insanı zorluk ve sıkıntılar çeken bir varlık olarak yarattık diyor ya senin içinde bu anca yemin ediyor senin içinde bulunduğun şehre babaya ve ondan doğana Yemin ederim ki Biz insanı güçlüklere katlanacak şekilde yarattık Yani normalde cahil insansın sen kalkıp da etrafa minnet etme sen güçlüklere dayanabilecek bir şekilde yaratıldın başına nasıl bir güçlük gelirse gelsin senin yaratılışının fıtratın güçlüklere dayanabilecek şekilde Çünkü kur’an-ı Kerim’de de o Velet suresi birden dörde kadar diyor ki en sonunda güçlükler Biz insanın küçüklere katlanacak şekilde yarattık İnsanoğlu güçlüklere katlanabilir minnet etmeye minnete düşmeye mihnete düşmeye gerek yok Sen o güçlüklerle mücadele edebilirsin onları dayanıklı bir şekilde yaratıldın açlıktır tokluktur sıcaktır soğuktur işte ormanda karda kışta ovada denizde bir insan hangi şartlarda olursa olsun ne durumda olursa olsun o zorluklara dayanabilecek zorluklara katlanabilecek bir fıtratta yaratıldı insan hani ayeti kerimede fil suresinde olması lazım biz insana takvim üzerine yarattık diyor ya sonra başka bir ayeti kerimede de onu aşağılardan aşağıya aldık diyor şimdi o zaman insan Ahsen takvim üzerine yaratıldı ahsene takvim üzerine yaratılınca güçlüklere zorluklara katlanabilecek bir fıtratta yaratıldı ama insanlar ne yazık ki minnete düştüklerinden minnete düştüğü için ufacık bir güçlükten kendisini dağıtıyorlar ufacık bir sıkıntıdan kendisini dağıtıyorlar Böylece yaratılış fıtratlarının dışlarının dışına çıkıyorlar Oysa insan bütün zorluklara katlanabilecek bir şekilde yaratıldı hiçbir zorluk kolay kolay insanı yenmez hiçbir zorluk cenab-ı Hak zaten kaldıramayacağınız yükle yüklemeyiz dedi Öyle olunca herhangi bir zorluk seni yenmez Herhangi bir sıkıntı seni yenmez Herhangi bir problem seni yenmez sen o sıkıntıyla O problemle nasıl baş edebileceğinin matematiğini bulamamışındır onun matematiğini bulamadığından dolayı bir sıkıntı sana seni sahip oldu eder bir sıkıntı sana sahip olurum senin kralın olur bir hastalık senin kralın olur Varlık Senin kralın olur Yokluk Senin kralın olur bir dert Bir Gam bir kasavet senin kralın olur Bakın bu senin zorluklara katlanma mücadelenin senin kendinde fıtratını meydana çıkarma yaşındandır bu Fıtrat sende var Allah seni halife olarak yarattı Sen zorluklarla mücadele edebilirsin zorluklarla mücadele etmelisin ki İmtihanı geçebilirsin zorluklarla mücadele etmelisin ki sen mihnete düşmemelisin bakın minnete düşmemelisin o zaman yiyeceğini içeceğini alacağına borçlanacağını evleneceğine boşanacağına her şeyine Dikkatli davran boşluğa Düşme nefsine uyma heva hevesine Uyma ne zorluk olursa olsun sen o zorluğun altından kalkabilecek kapasite desin sen o sıkıntının üstesinden gelebilecek kapasite desin ama ne yazık ki insanlar kendi fıtratlarında var olan bu gücü görmüyorlar kendi fıtratlarına var olan bu istidadı görmüyorlar küçücük bir zorlukta dağılıyorlar işte borçtur sıkıntıdır gamdır kasavettir eştir çocuktur annedir babadır varlıktır yokluktur anında dağılıyor o insanlar hele bugünün insanı hiç zorluklara gelemiyor Oysa zorluk insanı kemallerdir insanın manevi kuvvetini arttırır mücadele gücünü arttırır zorluk görmezse bir kimse hayatı bilmez hayatın tadını da almaz o kimseyi pişiren zorluktur sıkıntıdır gamdır kasavettir neden çocuklarımız şimdi bizim biraz daha böyle şey hani rahatlar zorluk görmediler Ben yaştakilerin büyük bir çoğunluğu zorluk gördü ailesi zengin değilse zorluk gördü sıkıntı çekti problem yaşadı yokluk gördü hala daha vardır Benden küçüklerde de vardır ama bu zorluk o kimsenin direncini arttırır Herkes dağılırken o zorlukla mücadele eden kimse dağılmaz Herkes yenilirken o zorluklara dayanan kimse Yenilmez bu sefer karşıdaki kimseler patinaj ederler seni gözlerinde daha da büyütürler daha da büyütürler yenilgiyi Baştan kabul ederler bakın yenilgiyi Baştan kabul ederler bu isterse eş anne baba çocuk Arkadaşı Kim olursa olsun bu sistem Evet bu ne olursa olsun hastalık Borç harç alamadım veremedin Hepsi de dahil bunun içine Sen zorla katlandıkça büyürsün zorlan zorlaya katlandıkça yürüdükçe zorlukla mücadele ettikçe Kemale Ersin zorlukla mücadele ettikçe sen kendi kendine güçlenir büyür Etrafındaki insanlar da çünkü insanın fıtratında gücün peşine gitmek vardır insanlar etrafında toplanmaya başlar neden o kimse güçlü bir karakter oluşturdu Allah insanı Ah seni takvim üzerine yarattı O zaman bu eksiklik bizim nefsimizden Eğer ki biz minnete düşmez de zorluklarla mücadele edersek o zaman durumumuz bizim farklı olacak Allah biz onlardan eylesin insan Normalde meşakkatlere maruz kaldığında mücadele edecek sıkıntılara maruz kaldığında mücadele edecek insan bu tip şeylerle yaşadıkça ne yapacak bunlarla mücadele edecek ve bunlarla mücadele ederekten ne yapacak kendini kemallerdirecek ve Kemaller dirildikten sonra o insan insan olacak ve baktığımız zaman da ayet-i kerimenin sonunda diyor ki Biz insanı güçlüklere katlanacak şekilde yarattık O zaman biz ne yapacağız O küçüklere katlanacağız Tabii burada o Tüccar hayıflanıyor hayıflanırken de diyor ki Cahil insan ilelebet minnete aşıktır sen diyor layık sümüğü oku Hazreti Ömer Yani insan zorluklara katlanacak şekilde yaratıldı O zaman sen gel otur mücadele et o mücadeleyle ne yap Sen kendi zorluklarını aşmasını bil Allah biz onlardan eylesin Çünkü o zorluklar o sıkıntılar onu o hale getirdi devam ediyor Senin yüzünü gördüm de minnetten kurtuldum senin ırmağında köpükten tortudan arındım yani diyor ki senin yüzünü gördüm kim Yüzünü gördü ruh gördü kimin Yüzünü gördü onun Yüzünü gördü bir kez Yüzünü gören sözünü duyan Senin ben sizin rabbiniz değil miyim hitabını Erişen nasıl da senin sözünü yüzünü unutur bütün Aşıklar meclis kurmuşlar senin yüzünün güzelliği için tarifler tarifler üzerine sözler söylerler sevgilinin zülfünün arasından yüzünü gördüm diye kafası koparılmış kuşlar gibi çırp unuttururlar Senin cemalinden ayrı düşen bülbül gibi feryadına feryat eklemek de sevgili senin sevginle benim gibiler harabat olmuş perişan bir hale gelmişler yüzünün hayali gönlümü gözümü kanlara gark etmede zülfü’nün Rüzgarı ömrümü yerlere savurmada yüzünün güzelliği bütün varlığı tecelli etmiş Ne tarafa dönsem cemalinliyim her nereye dönerseniz Allah’ın yüzü oradadır sırrının sahibi ne gözüme görünürsün ne de gözümden uzaksın senin yüzünün güzelliğini görmek Aşıklara vaciptir haktır aşıkların senin yüzünü görebilmek için bu dünyaya gözlerini yumup ahirete gözlerini açanlardır İşte o yüzü görünce o kimse mihnetten kurtuldu onun ırmağına daldı tortulardan köpüklerden kurtuldu onun rahmet ırmağına daldı rahmet ırmana dalınca günahlardan kusurlardan karanlıklardan kurtuldu Allah bizi bu Eyvah Develer bu acınmalar onu görmek peşin ve elde olan kendi varlığından kesilmek hayalidir benim eyvahlarım bu ihtiyar başıma bir genç sevdasıdır düştü ondandır gönlümde Gizledim sır açığa çıktı Bu eyvahlar bu acınmalar ondandır Eyvah ki o kara gözü Kabe kokulu Medine Gülü yüzünden ciğerime nice Gönül kanları Damladı bu hayalle ömrümün gençliği sona erdi hala Gözüm zülfünü gözetlemekte an da an hasreti sana vermedi dedik Bu gecelik bitirdik Hakkınızı helal edin bizden yana da helal olsun inşâallah Tabii bu hani bu zorluklarla katlanma ile alakalı daha geniş tutabilirdim daha geniş yazmışım buraya bakmışım baktım şimdi buraya yazdığımı bağlı kalmayınca kısa oldu herkesin yanıldığı yenildiği tuşa geldiği yer zorluklara katlanmak ve zorluklarla nasıl mücadele edilir bunun matematiğini bulamamak uğraşmamak Rabbim cümlemizi iyi eylesin cümlemize affeylesin Allah’tan bir şey gelmezse Önümüzdeki cumartesi bahçede aşure yapacağız inşâallah son dakika golü olmazsa inşâallah olmaz Önümüzdeki hafta cumartesi günü inşâallah şey de olacağız aşurede olacağız Tabii Orada küçük bir aşırı sohbet Belki de yaparız inşâallah ondan sonra aşureyi de açacağız orada semaya izin verirler mi vermezler mi bilmiyoruz son noktada ne olacak izin verirlerse İnşallah Semahat ederiz izin vermezlerse biz devletle emniyetle karşı karşıya gelmeyiz yürür geçeriz İnşallah o zaman sadece aşuremizi dökeriz Allah yardımcımız olsun Bu da bir zorluk bununla mücadele etmek sabretmek bununla hukuk dairesinde kalaraktan hukuk içerisinde gayret göstermek mücadele etmek Bu da bu zorluk kolay değil Türkiye’de öyle bizim gibilerin bir şey kolayca yapması inşâallah Rabbim kolaylaştırsın taktığınızı helal edin bizden yana da helal olsun inşâallah.
Kaynak
Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin sohbet kaydından yazıya aktarılmış ve düzenlenmiştir. Orijinal video kaydı yukarıdaki YouTube oynatıcısından izlenebilir.
İlgili Sohbetler
Daha fazla bilgi için Tasavvuf sayfasını inceleyebilirsiniz.