Neyi Çok Seversen O Seni Körleştirir; Başka Şey Göremezsin
Neyi çok seversen o seni körleştirir; ondan başka bir şey göremez olursun. Bu, sevginin tehlikeli yönüne dikkat çeker. Sevgi gücüdür; ama aşırı sevgi başka hakîkatleri kapatır. Eğer mü’min dünyâyı aşırı severse, âhireti göremez. Eğer parayı aşırı severse, helâl-haram göremez. Mü’min sevgilerini ölçüde tutmalı.
Sevgi — Görüş Yönelticisi
Sevgi görüş yönelticisidir. Kişi sevdiğine bakar; sevmediğini görmez. Bu psikolojik bir gerçek. Bilim de gösterir: İnsan dikkatini sevdiği şeylere yöneltir; diğerleri farkına varmadan geçer. Sevgi bu yüzden ne kadar önemliyse, o kadar tehlikeli olabilir — yanlış yönlenirse.
Aşırı Sevgi — Körlüğü Getirir
Aşırı sevgi körlük getirir. Kişi neyi aşırı severse o körleştirir. Para sevgisi → hak-bâtıl göremezlik. Mevki sevgisi → mütevâzı insanları görememe. Şehvet sevgisi → akıl yetersizliği. Çocuk sevgisi (aşırı) → onun hatâsını göremezlik. Aşırılık her şeyde kötü; sevgide de.
Allâh Sevgisi — İstisna
Allâh sevgisi bu kuralın istisnasıdır. Çünkü Allâh sevgisi diğer şeyleri körleştirmez; aksine onları aydınlatır. Allâh’ı seven mü’min kâinâtı, insanları, ahlâkı daha iyi görür. Çünkü Allâh sevgisi diğer sevgileri yerli yerine koyar. Bu, sevgilerin sevgisi.
Sevgi Sıralaması — Önemli
Sevgi sıralaması önemli. Eğer Allâh sevgisi 1. sırada → diğer sevgiler dengeli. Eğer dünyâ sevgisi 1. sırada → diğer sevgiler bozuk. Aşırılık birinci sıradaki sevgide olur. Mü’min Allâh sevgisini 1.’ye yerleştirir; ve diğer sevgilerin aşırılaşmasını önler. Sıralama hayât kurtarır.
Aşk Hâli — Sadece Allâh İçin
Aşk hâli — tam ve sınırsız sevgi — sâdece Allâh için olabilir. Çünkü Allâh aşka lâyık. Mahlûkâta aşk olsa, körleştirir. Tek istisna Hz. Peygamber’e aşk; ama o da Allâh sevgisinin bir uzantısı. Diğer her aşk — para aşkı, kişi aşkı, makâm aşkı — körleştirici.
Sevgileri Sorgulamak — Mü’minin Vazîfesi
Mü’min sevgilerini sorgulamalı: «Hangi sevgi beni körleştiriyor?» Eğer bir sevgi yüzünden ahlâkın bozuluyorsa, helâl-haram göremiyorsan, başkalarına zarar veriyorsan — o sevgi aşırı; körleştirici. Onu azaltman gerek. Sorgulama olmadan farkındalık olmaz.
Niyâz — Körleştirici Sevgilerden Korunma
Niyâz: «Yâ Rab, beni körleştirici sevgilerden koru. Allâh sevgisini birinci sıraya yerleştir; diğer sevgileri onun altında tut. Aşırı sevgiden kaçındır; ölçülü olmamı nasîb et. Sâdece Sana karşı aşk hâlinde olmamı izin ver; diğer her şeye dengeli yaklaşmamı sağla.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi körleştirici sevgilerden korunmuş mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Sevgi, Körlük, Aşırılık. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.