İnsanlar Nefis Olarak Putları İlâh Edinmeye Meyillidir

İnsanlar nefis olarak putları ilâh edinmeye meyillidir. Bu, insan nefsinin doğal bir eğilimidir. İlk insanlar tek Allâh’a inanırken zamanla putlara taparlardı. Çünkü görünmeyen Allâh yerine, görünür ve elle tutulur bir put daha kolay gelmişti onlara. Bu meyil bugün de devâm eder; sâdece putların şekli değişti. Modern putlar artık taştan değildir; para, makam, şöhret, teknoloji, mârka — bunlar yeni putlardır. İnsan nefsi sürekli bir ilâh arar; ve Allâh’ı bırakırsa, başka şeyleri ilâhlaştırır.

İnsanın Doğal Eğilimi — Bir İlâh Aramak

İnsanın doğal eğilimi, bir ilâh aramaktır. Yâ’nî tapacak, sığınacak, ümit edecek bir varlık. Bu eğilim Allâh tarafından insana verilmiştir; çünkü insan Allâh’a kulluk için yaratılmıştır. Eğer mü’min Allâh’a kulluk ederse, bu eğilim doğru yere yönelmiş olur. Ama Allâh’ı bırakırsa, eğilim başka yere kayar; ve insan put edinmeye başlar. Bu, fıtrat ile sapma arasındaki gerilimdir.

Eski Putlar — Taştan ve Ahşaptan

Eski putlar taştan, ahşaptan yapılırdı. Lât, Menat, Uzzâ — Câhiliyye dönemi Arapların putlarıydı. Mısır’da firavunlar tanrılaştırılmıştı. Hindistan’da yüzlerce tanrı vardı. Yunan ve Roma’da Olympos tanrıları. İnsanlar bunlara taparlardı; çünkü görüyorlardı, dokunabiliyorlardı. Hz. İbrâhîm aleyhisselâm putları kırdı; çünkü gerçek ilâh sâdece Allâh’tır. Bu mücâdele, peygamberlerin temel mücâdelesidir.

Modern Putlar — Para ve Makam

Modern putlar para ve makamdır. Modern insan parayı tanrılaştırmıştır; gece gündüz para peşinde koşar; parayla mutluluğu satın alacağını zanneder. Makamı tanrılaştırmıştır; mevkî için her şeyi göze alır. Bu putlar görünür değildir; ama gönülde mevcuttur. Mü’min bu putları kalbinden çıkarmalıdır. «Lâ ilâhe illallâh» kelimesi sâdece dilde değil; kalpte de gerçekleşmelidir.

Şöhret — Modern İnsanın Putu

Şöhret modern insanın bir başka putudur. Sosyal medya çağında milyonlarca insan ünlü olmak için yaşıyor. Beğeni, takipçi sayısı, görüntü — bunlar yeni tanrılardır. İnsan bunlar için davranıyor; bunlar için saçını yaptırıyor; bunlar için yalan söylüyor; bunlar için kıymetli vaktini harcıyor. Bu, gizli bir putperestliktir. Mü’min farkında olmalı.

Teknoloji Putu — Yeni Tanrı

Teknoloji modern bir put olabilir. İnsan telefonunu Allâh’tan daha çok sever; gözünü ondan ayıramaz; yaşamını ondan ayarlar. Telefon olmadan yapamaz; teknoloji onun hayâtının merkezindedir. Bu da bir tanrılaştırmadır. Teknoloji bir araçtır; amaç değildir. Mü’min onu doğru kullanmalı; ama kalbine sokmamalı. Aksi takdirde teknoloji bir put olur.

Tevhîd — Putları Yıkmak

Tevhîd, putları yıkmaktır. «Lâ ilâhe illallâh» — Allâh’tan başka ilâh yok. Bu cümle her putu reddeder. Mü’min bu cümleyi sâdece dilde söylemekle yetinmemeli; kalpten de söylemeli. Kalpten söyleyen kişi, kalbindeki putları teker teker temizler. Para sevgisi, makam sevgisi, şöhret sevgisi, dünyâ sevgisi — hepsi kalpten atılır; sâdece Allâh sevgisi kalır.

Niyâz — Putperestlikten Kurtulmak İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni modern putlardan kurtar. Para, makam, şöhret, teknoloji — hepsini kalbimden temizle. Kalbimde sâdece Senin sevgini bırak. Tevhîdi sâdece dilde değil; kalpte de yaşayan bir mü’min eyle. Putperestlikten, gizli şirkten beni koru.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sâdece Sana kulluk eden kullarından eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Tevhîd, Put, Nefs. → Tasavvuf Sözlüğü