Çocuklarımızı Namazdan Soğutmayalım — Sevgi ile Tanıtmak
«Namaz kılarken çocuklarımız önümüze yatıyorlar; onların üstünden secde etsek bir sıkıntı olur mu? Yoksa müdâhale etsek olur mu?» Mümkünse müdâhale edin; ama çocuklarınıza sert müdâhale etmeyin. Çünkü sert müdâhale ile çocuklar namazdan soğurlar. Çocuklara namazı sevdirmek esastır; korkutmak değil. Allâh muhâfaza eylesin; inşâallâh sevgi ile namaz öğreten anne-babalar oluruz. Bu, eğitimin temel prensibidir: Sevgi ile öğretmek; korkuyla değil.
Çocuklar Önünüze Yatınca — Edebli Geçmek
Çocuklar namaz kılarken önünüze yattığında, edebli bir şekilde çözüm bulmak gerek. Mümkünse hafifçe yana almak; mümkün değilse onların üstünden geçmemek için biraz beklemek. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem secdedeyken torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin radıyallâhu anhümâ sırtına çıkardı. Hz. Peygamber secdeyi uzatır; çocuklar inene kadar beklerdi. Bu, çocuklara karşı sevginin örneğidir.
Hz. Peygamber’in Örneği — Torunlarına Sevgi
Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem, torunlarına eşi benzeri görülmemiş sevgi göstermişti. Namaz kılarken sırtına çıkmalarına izin verdi. Hutbede bile minberden indi; düşen Hz. Hasan ya da Hz. Hüseyin’i kucağına aldı; sonra hutbeye devâm etti. «Çocuklar Allâh’ın bize emânetidir; reyhânımızdır» buyurdu. Bu sevgi, eğitimin temelidir. Çocuk sevgiyle yetişir; korkuyla değil.
Sert Müdâhalenin Zarârı — Namazdan Soğutmak
Çocuğa sert müdâhale etmenin zarârı büyüktür. Çocuk «namaz kötü bir şey, beni anne/babam ondan dolayı dövdü» düşüncesine kapılır. Bu, ömür boyu sürebilen bir izlenim olabilir. Çocuk büyüdüğünde namazdan uzak durur. Mü’min ebeveynler bu hatadan kaçınmalı. Müdâhale gerekiyorsa sevgiyle; nasîhat gerekiyorsa şefkatle. Hiçbir zaman namaz konusunda çocuğa fizikî veyâ psikolojik şiddet uygulanmaz.
Yedi Yaş — Namazı Öğretme Yaşı
Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem buyurmuştur: «Çocuklarınıza yedi yaşında namazı emredin; on yaşında namaz kılmazlarsa azarlayın (hafifçe); ve yataklarını ayırın.» Bu hadîs, çocuk eğitiminin programını verir. Yedi yaş — namaza alıştırma yaşı. On yaş — disiplinin başladığı yaş. Ama hep sevgi içinde; sert şiddet hiçbir zaman değildir.
Sevgi ile Namaz Öğretmek — En Etkili Yöntem
Sevgi ile namaz öğretmek en etkili yöntemdir. Yöntem: 1) Çocuğun önünde sevgiyle namaz kılmak; çocuk bunu model alır. 2) Çocuğu yanınıza alıp, onunla birlikte hareketleri yapmak; oyun gibi. 3) Namaz sonrası küçük ödüller; tatlı, övgü, sevgi. 4) «Namaz Allâh’la konuşmaktır; çok güzel bir şey» diye anlatmak. 5) Cuma namazına götürmek; câmi ortamı sevdirmek. 6) Namazı asla cezâ olarak kullanmamak. Bu yöntemler ile çocuk namazı sever.
Ebeveyn Örneği — En Güçlü Eğitim
En güçlü eğitim ebeveyn örneğidir. Çocuk ne söylediğinizi değil, ne yaptığınızı gördükten sonra öğrenir. Eğer ebeveyn düzenli namaz kılıyorsa, çocuk da onu örnek alır. Eğer ebeveyn namazı ihmâl ediyor ve sâdece çocuğa emrediyorsa, çocuk onu örnek almaz. Bu yüzden ebeveynler önce kendileri düzenli namaz kılmalı. Çocuk gözüyle görüp, kalp ile sevip, sonra kendi yapacaktır.
Niyâz — Çocuklarımız İçin
Niyâz: «Yâ Rab, çocuklarımızı namazı seven kullarından eyle. Onları namazdan soğutacak hatalardan beni koru. Sevgi ile, şefkat ile namaz öğretmeyi nasîb et. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in torunlarına gösterdiği sevgi gibi, biz de çocuklarımıza öyle davranmamızı sağla. Çocuklarımızı sâlih, namazını ihmâl etmeyen mü’minler olarak yetiştirmemizi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; çocuklarımızı sâlih mü’minler eylesin.
Çocuk ve Câmi — Câmi Ortamına Aşinâ Olmak
Çocuğu câmiye götürmek, eğitimin önemli bir parçasıdır. Cuma namazına götürmek, ezânı dinletmek, cemâati görmesi — bunlar çocuğun rûhunu beslemiştir. Câmi ortamı çocuğa Allâh’ın varlığını, ümmet’in birliğini, ibâdet’in güzelliğini öğretir. Bâzı câmiler «çocuk dostu» şeklinde düzenlenmiştir; ailelere imkân tanırlar. Bu güzel bir gelişmedir.
Çocuğun Sorularına Cevap Vermek
Çocukların namaz hakkındaki sorularına ciddî olarak cevap vermek gerek. «Neden namaz kılıyoruz?», «Allâh nereye bakıyor?», «Neden secdeye gidiyoruz?» — bunlar çocuğun zihninin gelişmesinin işâretleridir. Ebeveyn sabırla, sevgi ile, çocuk seviyesinde cevap vermelidir. «Sus, sorma» demek hatadır. Sorular cevaplanırsa, çocuk dîni anlayarak yetişir.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Çocuk, Eğitim, Namaz. → Tasavvuf Sözlüğü