Allâh’ı Görünür Görünmez Her Şeyden Fazla Sevmekle Yükümlüsün
Allâh’ı gözünüzün gördüğü ve görmediği her şeyden fazla sevmekle yükümlüsünüz. Bu, mü’minin temel vazîfesidir. «Eğer Allâh’tan başkasını ondan daha çok seviyorsanız, bekleyin Allâh’ın emri gelinceye kadar» (Tevbe 24) âyetinin işâreti budur. Allâh sevgisi her sevginin üstünde olmalı; her şeyden fazla. Bu sıralama bozulursa, îmân sallantıdadır.
«Her Şeyden Fazla» — Sıralama
«Her şeyden fazla» — sıralamayı belirler. Allâh sevgisi → 1. sırada. Peygamber sevgisi → 2. sırada. Mü’min kardeş sevgisi → 3. sırada. Anne-baba, eş, çocuk → 4. sırada. Mal, mevki → daha aşağıda. Bu sıralama bozulmamalı. Eğer Allâh sevgisinin önüne başka bir şey çıkıyorsa — şirke yaklaşılıyor demektir.
Görünen — Aile, Mal, Mevki
Gözün gördüğü — somut, maddî şeyler. Aile, çocuk, ev, araba, para, mevki. Bunlar görünür; sevilebilir. Ama Allâh sevgisinin üstüne çıkmamalı. Eğer çıkıyorsa, bu şeyler putlaştırılmış demektir. Mü’min bu sevgileri Allâh için sınırlandırır; Allâh sevgisinin altında tutar.
Görünmeyen — Soyut Tutkular
Gözün görmediği — soyut, mânevî şeyler. İhtiras, gurur, şöhret arzusu, hâkimiyet hırsı. Bunlar görünmez ama kalbi işgâl edebilir. Modern insanın çoğu bu görünmeyen tutkulara esir. Mü’min bunları farkındadır; ve Allâh sevgisi ile bunların üstüne çıkar.
Sınâma — Sıralamayı Ölçer
Sınâma sıralamayı ölçer. Allâh sevgisi mi önce, başka sevgi mi? Sınâma gelince ortaya çıkar. Hz. İbrâhîm’in oğul kurban sınâması bunun bir örneği. Hz. İbrâhîm Allâh sevgisini oğul sevgisinin üstünde tuttu; ve sınâmadan geçti. Modern mü’min de hayâtının sınâmalarında bu sıralamayı yaşatır.
Sevgi Ölçüsü — Davranıştan Anlaşılır
Sevgi ölçüsü davranıştan anlaşılır. Mü’min Allâh’ı en çok seviyorsa, en çok zaman O’na ayırır; en çok düşünceyi O’na verir; en çok emir O’ndan kabûl eder. Eğer başka şeylere daha çok zaman, düşünce, dikkat veriyorsa — Allâh sevgisi 1. sırada değil. Mü’min kendisini ölçmeli.
Yükümlülük — Allâh’ın Hakkı
«Yükümlüsün» — Allâh’ın hakkıdır. Allâh seni yarattığı, beslediği, koruduğu için — sevgisi senin üzerine borç. Yükümlülük — borç demek. Mü’min bu borcu öder; ve sevgisini O’na öncelikli verir. Yoksa borçlu kalır; ve âhirette hesâbı görür. Bu yükümlülük bilinçli bir şuur ister.
Niyâz — Doğru Sıralama İçin
Niyâz: «Yâ Rab, Seni gözümün gördüğü ve görmediği her şeyden fazla sevmemi nasîb et. Sevgi sıralamamı doğru tut: Sen 1. sırada; sonra Peygamber’in, mü’min kardeşler, aile, mal. Sıralamayı bozmama izin verme. Sınâmalarda Hz. İbrâhîm gibi olmamı, Seni öncelikli tutmamı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi doğru sıralı sevgi sahibi mü’minler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Allâh Sevgisi, Sıralama, Yükümlülük. → Tasavvuf Sözlüğü