Allâh’ı Görüyormuşçasına İbâdet — Namazın ve Orucun İç Boyutu

«Allâh’ı görüyormuşçasına ibâdet etmek» — bu, namazın ve orucun iç boyutudur. Hz. Peygamber sallallâhu aleyhi ve sellem’in Cibrîl hadîsinde geçen tarif: «İhsân, Allâh’ı görüyormuşçasına ibâdet etmendir; sen O’nu görmüyorsan da O seni görüyor.» Bu hadîs, ihsân mertebesinin tarîfidir. İhsân — ibâdetin en yüksek mertebesi. Mü’min sâdece dış şekille değil; iç hâl ile de ibâdet etmelidir. Allâh’ı bilircesine, görürcesine kılınan namaz, gerçek namazdır.

Cibrîl Hadîsi — Dînin Üç Mertebesi

Cibrîl hadîsi, dînin üç mertebesini açıklar: İslâm, îmân, ihsân. İslâm — dış şekildeki ameller (namaz, oruç, zekât, hac, kelime-i şehâdet). Îmân — kalp ile inanç (Allâh, melek, kitap, peygamber, âhiret, kader). İhsân — Allâh’ı görüyormuşçasına ibâdet etmek. Bu üç mertebe, mü’minin gelişiminin haritasıdır. İslâm temel; îmân iç inanç; ihsân ise tasavvufun konusu olan iç hâl.

İhsân Mertebesi — Tasavvufun Hedefi

İhsân mertebesi, tasavvufun hedefidir. Tasavvuf, mü’mini ihsâna ulaştırmak için vardır. Şerîat (İslâm) ve akîde (îmân) öğretildikten sonra, tasavvuf iç hâl ile ilgilenir. Nasıl kalp Allâh ile dolu olur; nasıl her ânda Allâh hatırlanır; nasıl ibâdet hâl olur. Bu sorular tasavvufun sorularıdır. Mürşid rehberliğinde, mürîd ihsâna doğru ilerler. Bu yolculuk uzundur; ama meyveleri çoktur.

«O Seni Görüyor» — Sürekli Bilinç

«Sen O’nu görmüyorsan da O seni görüyor» — bu cümle, sürekli bilinci ifâde eder. Mü’min nereye giderse gitsin, Allâh onu görür. Tek başına olduğunda da, kalabalıkta da; uyanık olduğunda da, uyurken de; iyi davranırken de, yanlış davranırken de — Allâh hep görmektedir. Bu bilinç, mü’mini günâhtan uzak tutar; ve sürekli güzel davranışa yönlendirir. Bu bilinçle yaşayan mü’min, ihsân mertebesine ulaşır.

İhsân ile Namaz — En Güzel Namaz

İhsân ile kılınan namaz, en güzel namazdır. Mü’min namaza durduğunda, Allâh’ın huzûrunda olduğunun bilinciyle durur. Allâh’ın kendisine baktığını hisseder; ve buna göre davranır. Eli ayağı titrer; gözleri yaşarır; sesi yumuşar. Bu, ihsân ile namazdır. Sâdece şekli yapan namazdan farklıdır. Sahâbe ve büyük âlimler bu mertebede namaz kılarlardı.

İhsân ile Oruç — Sâdece Aç Kalmak Değil

İhsân ile oruç, sâdece aç kalmak değildir. Mü’min orucundayken Allâh’ın gözünde olduğunu bilir; ve ona göre davranır. Kötü söz söylemez; gıybet etmez; yalan söylemez; harama bakmaz. Bütün organları oruçludur; sâdece midesi değil. Hz. Peygamber buyurmuştur: «Nice oruç tutan vardır ki, orucundan kendisine aç kalmak ve susuz kalmaktan başka bir şey kalmaz.» İhsân ile oruç, bu hadîsteki tehlikeyi aşar.

Mürâkabe — İhsâna Giden Yol

Mürâkabe, ihsâna giden yolun en önemli yöntemidir. Mürâkabe — kalbi Allâh’ın huzûrunda tutmak; sürekli O’nun nazârı altında olduğunu hatırlamak. Tasavvufta günlük bir uygulamadır. Mürîd belli vakitlerde mürâkabe yapar; göz kapatır; kalbini Allâh’a yöneltir; ve birkaç dakîka O’nun huzûrunda kalır. Bu pratik, ihsân hâlinin gelişmesine yardım eder. Yıllar geçtikçe, mürâkabe hayât tarzına dönüşür.

Niyâz — İhsân Mertebesi İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni ihsân mertebesine ulaştır. Seni görüyormuşçasına ibâdet etmeyi nasîb et. Mürâkabe ile kalbi sürekli Senin huzûrunda tutmayı sağla. Namazımı, orucumu, bütün ibâdetlerimi ihsân ile yapmamı nasîb et. Beni dış şekilde değil; iç hâlde de ibâdet eden kullardan eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi ihsân ile ibâdet eden, sürekli mürâkabe hâlinde olan kullardan eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: İhsân, Mürâkabe, Tasavvuf. → Tasavvuf Sözlüğü