Mürşidin Mürşidliği — Kalbine İlm-i Ledünn Akmasından
Mürşidin mürşidliği kalbine ilm-i ledünn’ün akmasından ve varlığında ilâhî sıfatların tecellîsindendir. Bu, mürşidin asıl niteliğidir. Mürşid sâdece zâhirî ilim sahibi değil; kalbine doğrudan Allâh’tan akan bilgilere sahip. Bu ilim onun davranışlarını, sözlerini, yön gösterişini şekillendirir. Ayrıca varlığında Allâh’ın isim ve sıfatlarının tecellîsi görünür: Rahmân’ın merhameti, Halîm’in yumuşaklığı, Hâdî’nin yol göstericiliği.
İlm-i Ledünn’ün Akışı — Mürşidin Beslenmesi
İlm-i ledünn’ün akışı mürşidin asıl beslenmesidir. Sıradan âlim kitaplardan beslenir; mürşid-i kâmil ise doğrudan Allâh’tan. Bu beslenme onu yorulmaz yapar; çünkü kaynak sonsuzdur. Kitabî ilim sınırlıdır; ilm-i ledünn sınırsız. Mürşid bu kaynaktan sürekli istifâde eder.
İlâhî Sıfatların Tecellîsi — Mürşidin Varlığında
İlâhî sıfatlar mürşidin varlığında tezâhür eder. Allâh’ın 99 ismi (esmâ-i hüsnâ) ve sıfatları onun davranışlarında görünür. Rahmân ismi — mürşidin merhameti. Halîm ismi — mürşidin yumuşaklığı. Adl ismi — mürşidin adâleti. Kerîm ismi — mürşidin cömertliği. Hâdî ismi — mürşidin yol göstericiliği. Bu sıfatların tecellîsi mürşidin alâmetlerindendir.
Mürşid Mâzhar — Allâh’a Aitlik
Mürşid Allâh’ın isim ve sıfatlarına mazhardır; ama o sıfatların kendisi değildir. «Mâzhar» — tezâhür yeri. Su aynaya yansır; aynanın kendisi su değildir. Aynı şekilde Allâh’ın sıfatları mürşidde tezâhür eder; ama mürşid Allâh değildir. Bu sınır net olmalı. Aksi takdirde şirke düşülür.
Mürîdin İstifâdesi — Tecellîlerden
Mürîdin istifâdesi mürşidin tecellîlerindendir. Mürîd mürşidi gördüğünde Allâh’ın sıfatlarını yaşayan bir kul olarak gördüğünü hatırlar. Bu, mürîdin imanını artırır. «Bu kişi Allâh’ın sıfatlarını yaşayan bir kul; ben de yaşayabilirim» düşüncesi gelir. Mürşid bir model olur.
İlim ve Tecellî — İki Boyut
Mürşidin iki boyutu vardır: 1) İlim — Allâh’tan akan bilgi. 2) Tecellî — Allâh’ın sıfatlarının yansıması. Bu iki boyut birlikte olur. Sâdece ilim ile yetinen kişi kuru hocadır; tecellîsiz. Sâdece tecellî ile yetinen kişi mâneviyât turisti; ilimsiz. İki boyut bir aradadır asıl mürşid-i kâmil.
Niyâz — Mürşidin İlmi ve Tecellîsinden İstifâde
Niyâz: «Yâ Rab, beni mürşidin ilm-i ledünn’ünden ve ilâhî sıfat tecellîlerinden istifâde eden bir mürîd eyle. İki boyut bir arada olan bir mürşid bul. Mürşidi Senin tecellîlerine mâzhar olarak görmemi nasîb et; ama Senden ayrı saymayayım. Beni mürşidin örneğini takîb eden bir kul eyle.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi mürşidin iki boyutundan istifâde eden mürîdler eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: İlm-i Ledünn, Tecellî, Mâzhar. → Tasavvuf Sözlüğü
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluşu.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
- Buhari, İman ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
- Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeşlik rivayetleri.
- Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
- Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
- İbn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin şerhi.
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.