Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Cennet, nefsin hoşlanmadığı şeylerle çepeçevre kuşatılmıştır; cehennem ise nefsin arzûladığı şeylerle kuşatılmıştır» (Buhârî, Rikâk 28; Müslim, Cennet 1) hadîsi şerîfini esâs alarak cennet yolunun nefse ağır geldiğini, cehennem yolunun ise nefse hoş gelen şeylerle örülü olduğunu tafsîl eder. Mürşidi kâmil yolu cennet yoludur; ve nefse ağır gelir. Hevâ-heves ve nefsâniyetten kurtulamayan kimse o yola gitmek istemez. Sohbette aynı zamanda Azîz Mahmûd Hüdâyî hazretlerinin Üftâde hazretlerine intisâb hâdisesi anlatılmaktadır: zamanın kâdîsı olan Hüdâyî hazretleri atına bindi, lâkin at yolda yürümedi ve onu sırtından attı; at bile mürşidi kâmilin yoluna gitmek istemedi.
Cehennem Yolu Nefse Hoş Gelir
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel kâideyi ortaya koyarak başlar: cehennem yolu insanın nefsine hoş gelen şeylerle örülüdür. Senin nefsine tatlı gelir; o yolda yürürsün; âkıbetin cehennem olur. Bu üslûp Resûli Ekrem efendimizin muazzam hadîsinin tatbîkât yansımasıdır: «Cehennem nefsin arzûladığı şeylerle kuşatılmıştır» (Buhârî, Rikâk 28; Müslim, Cennet 1). Nefis insana içkiyi tatlı gösterir, kumarı eğlence gösterir, zinâyı haz gösterir, gıybeti haklı bir tepki gösterir, kibrî bir şereflendirme gösterir. Bu süslemeler nefsin aldatmacasıdır; ve mü'mîn bu aldatmacalardan Cenâbı Hakk'a sığınır.
Cennet Yolu Nefse Acı Gelir
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir kâideyi vurgular: cennet yolu ise nefse acı gelen şeylerle örülüdür — nefse zor gelir, ağır gelir, tâbi olmak istemez. Hadîsi şerîfin diğer cüzü budur: «Cennet nefsin hoşlanmadığı şeylerle kuşatılmıştır.» Sabah namâzına kalkmak nefse ağır gelir; oruç tutmak nefse ağır gelir; harama bakmamak nefse ağır gelir; gıybete iştirâk etmemek nefse ağır gelir; sünnete uymak nefse ağır gelir. Lâkin bu ağırlığın altında manevî bir hafiflik vardır; ve nefse ağır gelen yolun sonu cennettir. Bizim yolumuz zor, sıkıntılıdır; iyi düşün ona göre ders al. Cennet yoluna gidecekseniz bu kolay değildir.
Mürşidi Kâmil Yolu Cennet Yoludur
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir hakîkati ortaya koyar: cennet yolu mürşidi kâmil yoludur; ve insanın nefsine ağır gelir. Mürşidi kâmilin emirleri, âdâbı, erkânı nefse zor gelir. Hevâ-hevesinden ve nefsâniyetten kurtulamayan kimse o yola gitmek istemez. Çünki nefsi terbiye, hevâyı kırmak, kibrî gidermek, riyâdan kaçınmak — bunlar nefsin hoşuna gitmeyen ameliyelerdir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh kime hidâyet etmek isterse, onun göğsünü İslâm'a açar; kimi de saptırmak isterse, onun göğsünü dar ve sıkıntılı yapar» (En'âm 6/125) buyurmuştur. Mürşidi kâmil yolu Cenâbı Hakk'ın hidâyetinin tezâhürüdür; ve bu yolu kolay görenler aslında o yolun manevî zorluğundan kaçanlardır.
Azîz Mahmûd Hüdâyî ve Üftâde Hazretleri
Mustafa Özbağ Efendi sohbette muazzam bir manevî hâdiseyi nakleder: zamanın kâdîsı Azîz Mahmûd Hüdâyî hazretleri atına bindi; Muhyiddîni Üftâde hazretlerine intisâb için gidecekti. At yolda yürümedi; Hüdâyî hazretlerini sırtından attı. At bile mürşidi kâmilin yoluna gitmek istemedi; Hüdâyî hazretleri yayan gitmek zorunda kaldı. Bu hâdise mürşidi kâmile gitmenin nefse ne kadar ağır geldiğinin manevî sembolüdür. Atın yürümemesi, kâdînın yayan gitmesi, nefsin direnmesinin tezâhürleridir. Hüdâyî hazretleri bu manevî zorluğa rağmen yayan giderek tâlibliği gösterdi; ve nihâyetinde Üftâde hazretlerinin halîfesi olup Cerrâhiyye-Halvetiyye yolunun büyük pîrlerinden biri oldu.
Hevâ-Hevesden Kurtulamayan Yola Giremez
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin manevî hülâsasını ortaya koyar: cennet yolu, mürşidi kâmil yolu, insanın nefsine ağır gelir. Hevâ-heves ve nefsâniyetten kurtulamadığı için nefis o yola gitmek istemez. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Hevâsını ilâh edineni gördün mü?» (Furkân 25/43) buyurmuştur. Nefis hevâya tâbi' olduğunda kişiyi Cenâbı Hakk'ın yolundan uzaklaştırır; ve cennet yolunun ağır geldiği bir hâle düşürür. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi bu hevâyı kırmak, nefsâniyeti azaltmak, ve mü'mîni cennet yolunda yürür hâle getirmek üzerine kurulmuştur. Esmâ-i ilâhî zikri, halvet, sohbet, ve mürşidi kâmile ittibâ' bu terbiyenin temel pratikleridir.
Manevî Sebatın Kıymeti
Mustafa Özbağ Efendi sohbette manevî sebâtın ehemmiyetini de tafsîl eder. Mürşidi kâmilin yoluna girmek tek başına yetmez; bu yolda sebât etmek, âdâba uymak, ve mücâhedeye devâm etmek lâzımdır. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Az olsa da en devamlı olan amel Allâh katında en sevimli amel olur» (Buhârî, Îmân 32; Müslim, Müsâfirîn 215) buyurmuştur. Bir kimse mürşidi kâmile intisâb edip sonra sebâtsızlık ederse manevî olarak terakkî edemez. Azîz Mahmûd Hüdâyî hazretleri Üftâde hazretlerinin huzûrunda hizmet etmek için kâdîlığı bıraktı, lale satıcılığı yaptı, ve âilesinin malını dağıttı. Bu sebât manevî makâmlarına yükselişinin temel sebebidir. Mü'mîn manevî yola sebât ile devâm ederek cennet yolunu yürür hâle gelir.
- Kur'ânı Kerîm: Furkân 25/43; En'âm 6/125; Câsiye 45/23; Sâd 38/26; Şems 91/9-10.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'r-Rikâk 28, cennet kuşatılmıştır hadîsi.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Cennet 1.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Îmân 32, sebât hadîsi.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Müsâfirîn 215.
- Süneni Ebû Dâvûd, Kitâbü'l-Edeb.
- Süneni Tirmizî, Kitâbü'z-Zühd.
- Süneni Nesâî, Kitâbü'l-Cihâd.
- Süneni İbn Mâce, Kitâbü'z-Zühd.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, mücâhede bahsi.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
- İmâm Kuşeyrî, Risâle.
- Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Cennet Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet cehennem yolunun nefse hoş gelen şeylerle örülü olduğunu, cennet yolunun nefse acı gelen şeylerle kuşatıldığını, mürşidi kâmil yolunun cennet yolu olduğunu, Azîz Mahmûd Hüdâyî ve Üftâde hazretlerinin intisâb hâdisesini, hevâ-hevesden kurtulamayanın yola giremeyeceğini, ve manevî sebâtın kıymetini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Cennet Sohbetleri