Cenâbı Hak celle celâlühû Furkân sûresinin 74. âyeti kerîmesinde «Onlar ‘Rabb'imiz! Eşlerimiz ve nesillerimizden bizleri göz aydınlığı kıl, ve bizleri muttakîlere imâm yap’ derler» buyurmuştur. Bu âyeti kerîme sâlih eşlerin Cenâbı Hak indinde bir nimet ve göz aydınlığı olduğunu, ve mü'minlerin bu nimet için niyâzda bulunmaları gerektiğini gösterir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette sâlih eşlerin vasıflarını, Kur'ân ve sünnete tâbî olarak birbirine destek çıkmalarını, ve yan yana âhirete doğru yürüyen eşlerin manevî mertebesini îzâh etmektedir. Sâlih eş, sadece bu dünyâda bir yoldaş değildir; aynı zamanda âhirete giden yolda da bir yoldaştır. İki sâlih eş bir araya geldiğinde, ikisi de manevî yolda hızlı ilerlerler; çünki birbirlerine destek olurlar, birbirlerini sünnete teşvîk ederler, ve birbirlerinin manevî terakkîlerine yardım ederler.

Sâlih Eşin Vasıfları

Sâlih, lugatte «temiz, doğru, ihlâslı, sünnete uygun davranan» demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sâlih eş, dîni hassâsiyetiyle yaşar; namâzını eksiksiz kılar, orucunu zamanında tutar, zekâtını gönülden verir, hac vazîfesini yerine getirir, ve hayâtın her ânında sünnete riâyet eder. Sâlih eşin ahlâkı güzeldir; sabırlıdır, fedâkârdır, şefkatlidir, mütevâzıdır, ve doğru sözlüdür. Sâlih eşin gönlü Cenâbı Hak'la doludur; ve bu doluluk eşine de sirâyet eder, ve onun gönlünü de Hakk'a yöneltir» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sâlih kadınlar itâatkârdır, gizliliği Allâh'ın koruduğu şekilde korurlar» (Nisâ 4/34) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme sâlih kadının iki temel vasfını gösterir: itâat ve sırrı saklama. İtâat, eşine karşı şer'î ölçüler içinde itâat etmesidir; sırrı saklama ise aile içi mes'eleleri dışarıya yansıtmamasıdır. Bu iki vasıf bir eşin sâlihliğinin temel alâmetleridir.

Kur'ân ve Sünnete Tâbî Olma

Sâlih eş Kur'ân ve sünnete tâbîdir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sâlih eşler hayâtın her ânını Kur'ân ve sünnete göre düzenler; sabah namâzından gece namâzına kadar, yemekten alışverişe kadar, çocuk terbiyesinden mâl yönetimine kadar, her şeyi sünnete uygun yaparlar. Bu, evi bir dergâh, ve aileyi bir manevî halka hâline getirir» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh ve Resûlü bir işe hüküm verdiğinde, hiçbir mü'min erkek ve hiçbir mü'min kadın için, kendi işlerinde başka türlü davranma muhayyerliği yoktur» (Ahzâb 33/36) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme mü'min eşlerin tamamen Allâh ve Resûlü'nün hükümlerine bağlı olduklarını gösterir. Sâlih eşler bu bağlılığı sadece sözle değil, hayâtlarının her ânında uygulamalı bir şekilde gösterirler. Bu, onların Cenâbı Hak indindeki kıymetini artırır.

Birbirine Destek Çıkmak

Sâlih eşler birbirlerine destek olurlar. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir eş gönlünün yorgun olduğu bir günde, diğer eş ona destek olur, onu teselli eder, ve onu Cenâbı Hakk'a yöneltir. Bir eş günâha düşmek üzere olduğunda, diğer eş onu uyandırır, ona doğru yolu gösterir, ve onu günâhtan korur. Bir eş manevî bir hâl yaşadığında, diğer eş bu hâli paylaşır, ve onunla birlikte sevinir veya kederlenir» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «İyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günâh ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın» (Mâide 5/2) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme bütün mü'minlere bir emirdir; ve eşlere de bilhassa geçerlidir. Eşler birbirlerine iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşmalı; günâh ve düşmanlık üzerine asla. Bu yardımlaşma evliliğin bekâsının temel sırrıdır; ve sâlih eşler bu yardımlaşmada bir denge kurmuşlardır.

Yan Yana Yürümek

Sâlih eşler yan yana yürürler. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette güzel bir mecâz kullanır: «Sâlih eşler bir yolun yolcularıdır; ve bu yol âhirete doğru gider. Onlar birbirleri yan yana, omuz omuza, el ele yürürler; ne biri öne geçer, ne diğeri arkada kalır. Beraberce ilerlerler, beraberce sevinirler, beraberce zorluklara katlanırlar.» Bu yan yana yürüme mecâzı çok güzel bir mecâzdır. Çünki hayât bir yolculuktur, ve bu yolculukta eş bir yoldaştır. Yoldaş ile beraber yürümek, tek başına yürümekten kolaydır; çünki yoldaş zorlukları paylaşır, sevinçleri çoğaltır, ve yolcunun manevîyâtını yüksek tutar. Sâlih eş de bir yoldaş gibi davranır; eşinin manevî yolculuğuna refâkat eder, ona destek olur, ve onun gönlünü Hakk'a yöneltir.

Çocukların Eğitimi

Sâlih eşler çocuklarını da sâlih bir şekilde yetiştirirler. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sâlih bir eş, kendi sâlihliği ile yetinmez; çocuklarına da bu sâlihliği aktarmak ister. Çocuklarının dîni hassâsiyetlerini geliştirir, ahlâkını terbiye eder, ve hayâtlarını sünnete göre düzenler. Bu, sâlih bir eşin en mühim vazîfesidir; çünki çocuklar âile bağışından sonra, kendi yolda devâm edecek manevî bir mîrâstır» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Ey îmân edenler! Kendinizi ve âilenizi cehennem ateşinden koruyun» (Tahrîm 66/6) buyurmuştur. Bu âyeti kerîme âile reîsinin sadece kendisini değil, ailesini de cehennem ateşinden koruma vazîfesini gösterir. Sâlih eşler bu vazîfeyi birlikte yerine getirirler; her ikisi de çocuklarını sünnete göre yetiştirir, dîni öğretir, ahlâkını terbiye eder, ve onları Cenâbı Hak yoluna yöneltirler. Bu birliktelik çocukların manevî gelişimi için çok mühimdir.

Halvetiyye Yolunun Sâlih Eş Mîrâsı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu sâlih eşlerin yetiştirilmesine büyük önem verir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîşin eşi de manevî terbiyenin bir parçasıdır. Dervîş kendisi sülûka girerken, eşi de manevî terakkîye girer. Beraberce zikir çekerler, beraberce sohbete giderler, ve beraberce manevî yolda ilerlerler» demektedir. Pîr Şâbânı Velî hazretlerinin eşi de manevî bir kişiydi; ve onu manevî yolculuğunda destekledi. Mustafa Özbağ Efendinin eşi de aynı şekilde sâlih bir kadındı; ve dervîşliği ile beraber bir aile kurdular. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Bizim yolumuzda eş manevî bir yoldaştır; sadece dünyâlık bir yardımcı değildir. Bu sebeple eşinizi manevî yolculuğunuzda destekleyin, ve eşinizden de aynı desteği alın. Beraberce yürünen yol, kısa bir yoldur; tek başına yürünen yol ise uzun ve zorludur» diye nasîhat eder. Bu öğreti Halvetiyye yolunun aile mîrâsıdır; ve dervîşler bu mîrâsı yaşamakla mükelleftir.

• Kur'ânı Kerîm: Furkân 25/74; Nisâ 4/34; Ahzâb 33/35-36; Tahrîm 66/6; Mâide 5/2; Rûm 30/21.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'n-Nikâh.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'n-Nikâh.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'n-Nikâh.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Kitâbü Âdâbi'n-Nikâh.
• İmâm Gazzâlî, Mişkâtü'l-Envâr.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd.
• İmâm Nevevî, Riyâzu's-Sâlihîn, eş bahsi.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• İmâm Kuşeyrî, Risâle.
• İbn Receb el-Hanbelî, Câmi'u'l-Ulûm ve'l-Hikem.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî.
• İmâm Şa'rânî, el-Yevâkîtü ve'l-Cevâhir.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Aile ve Evlilik Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet sâlih eşin vasıflarını, Kur'ân ve sünnete tâbî olmayı, birbirine destek çıkmayı, yan yana yürümeyi, çocukların eğitimini, ve Halvetiyye yolunun sâlih eş mîrâsını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Aile ve Evlilik Sohbetleri