Cenâbı Hak celle celâlühû Bakara sûresinin 143. âyeti kerîmesinde «Böylece sizi vasat bir ümmet kıldık ki, insânlara şâhid olasınız» buyurmuştur. Bu âyeti kerîme Müslümân ümmetinin temel vasfının «vasat» yâni dengeli, ölçülü, ifrât ve tefrîtten uzak olduğunu gösterir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette evlilik mes'elesinde ölçülü davranmanın, ölçülü konuşmanın, ve aile içi ihtilâflarda ölçüyü kayıbetmemenin önemini îzâh etmektedir. Eşler arasında çıkan tartışmalar, problemleri çözmek yerine derinleştirmektir; çünki tartışma esnâsında söylenen sözler bir hayâtı zedeler. Bu sebeple sünneti seniyye eşler arasında ölçülü konuşmayı, hattâ susmayı emir buyurmuştur. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Sizin en hayırlınız, eşine en hayırlı olanınızdır» (Tirmizî, Menâkıb) buyurmuştur.

Vasat Olma Vasfı

Vasat lugatte «orta, dengeli, ifrât ve tefrîtten uzak» demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak Müslümân ümmetini vasat bir ümmet kılmıştır; ne hıristiyânların aşırı zühd uygulamalarına götürmüş, ne de yahûdîlerin dünyâ tutkusuna düşürmüştür. Müslümân ümmetinin ahlâkı dengeli, ölçülü, ve hayâtın bütün alanlarında orta bir yol tutmaktır» demektedir. Bu vasat ölçü evlilik mes'elesinde de geçerlidir. Eşler arasında ne aşırı sevgi sebebiyle dînin emirlerinden taviz vermek câizdir, ne de aşırı sertlik sebebiyle eşin kalbini kırmak câizdir. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Onların üzerinizde haklarını gözetin; siz de Cenâbı Hak korkusu ile onlardan razı olduğunuzu gözetin» (Veda Hutbesi) buyurmuştur. Bu, eşler arasında karşılıklı bir hak ve sorumluluk dengesidir.

Konuşmada Ölçü

Konuşmada ölçü, evliliğin bekâsı için en mühim şartlardan biridir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Eşler arasında çıkan tartışmaların büyük bir kısmı sözlerin ölçüsüz olmasından kaynaklanır. Bir söz lakin pek bir incitir; sonra geri alınamaz. Bu sebeple eşler birbirine konuşurken çok dikkatli olmalı, ölçüyü kayıbetmemeli, ve incitici sözlerden kaçınmalıdır» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Onlara güzel söz söyleyin» (Bakara 2/83) buyurmuştur. Bu emir umûmî bir emirdir; bütün insânlara güzel söz söylemek mü'minin vazîfesidir. Eşine ise daha güzel söz söylemek gerekir; çünki eş, mü'minin en yakın yoldaşıdır. Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Mü'minlerin îmân bakımından en kâmili, ahlâk bakımından en güzel olanıdır; ve sizden en hayırlınız, eşlerine karşı en hayırlı olanlardır» (Tirmizî, Radâ) buyurmuştur. Bu hadîsi şerîf eşine karşı güzel davranmanın, mü'minin îmân kâmilliğinin alâmeti olduğunu gösterir.

Tartışmalardan Kaçınma

Tartışmalar evliliği zedeler. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir eşler arasında her tartışma bir nikâh bağını biraz daha gevşetir. Çünki tartışmada söylenen sözler unutulmaz; eşin kalbinde bir iz bırakır. Zamanla bu izler birikir, ve nikâh bağı zedelenir, hattâ kopar» demektedir. Bu sebeple sünneti seniyye tartışmaları engellemek için bâzı tavsiyeler getirir: birinci, sinîrlenen kişi otursa otursun, oturmuyorsa yatsın, hâlâ sinîr geçmiyorsa abdest alsın, abdest aldıktan sonra hâlâ geçmiyorsa namâz kılsın. İkinci, susma; tartışma esnâsında en güzel cevâb susmaktır, çünki susan kişi sözü ile günâha girmez. Üçüncü, mes'eleyi sonraya bırakma; sinîrli iken bir mes'eleye karar vermek doğru olmaz, sinîr geçtikten sonra konuşulmalıdır. Bu üç tavsiye eşler arasındaki tartışmaları büyük oranda engeller; ve evlilik bağını koruma altına alır.

Eşin Kusûrunu Görmemek

Resûli Ekrem efendimiz hadîsi şerîfte «Hiçbir mü'min eşine kin tutmasın; ondan bir huyu hoşuna gitmiyorsa, bir başka huyundan razı olur» (Müslim, Radâ) buyurmuştur. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bu hadîsi şerîf eşler arasındaki ahlâkın temel düstûrunu açıklar. Hiçbir insân kusursuz değildir; her insânda bâzı kusurlar bulunur. Bir eş eşinin kusurlarına odaklanırsa, evliliği çekilmez bir hâle gelir. Lâkin eşinin güzel yönlerine odaklanırsa, evliliği bir saâdet vesîlesi olur» demektedir. Bu, hayâtın her alanında geçerli bir prensiptir; lâkin evlilikte bilhassa geçerlidir. Çünki eşler bir arada en çok zaman geçiren insânlardır; ve birbirlerinin kusurlarını en çok gören insânlardır. Eğer kusurlara odaklanmaya başladılarsa, beraberce yaşanmaz olur. Bu sebeple sünnet eşin güzel yönlerini hatırlamayı, kusurlarını ise hoş görmeyi tavsiye eder.

Sabır ve Tahammül

Sabır, evliliğin en mühim şartlarından biridir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Hiçbir evlilik mükemmel değildir; her evlilikte iniş çıkışlar olur, problemler olur, anlaşmazlıklar olur. Bu durumlarda sabır eşleri bir arada tutan en mühim vasıftır. Sabır olmadan evlilik bir saatlik bile devâm etmez; lâkin sabır olduğunda elli, altmış senelik evlilikler kurulabilir» demektedir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sabredenlere ücretleri hesabsız verilir» (Zümer 39/10) buyurmuştur. Evlilikte sabreden eşler, bu hesâbsız ücretten istifâde ederler. Sabır, sadece susmak ve tahammül etmek değildir; aynı zamanda sebebe ulaşmak için gayret göstermek, kendisini ve eşini olgunlaştırmak, ve ilişkiyi geliştirmek için çalışmaktır. Bu sebeple sabırlı bir eş, sadece tahammül etmez; aynı zamanda iyileştirme yolunda da gayret eder.

Halvetiyye Yolunun Evlilik Âdâbı

Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu evlilik âdâbına büyük önem verir. Mustafa Özbağ Efendi Şerhi Virdi Settâr'ında, «Bu yolda dervîş eşine karşı sabırlı, fedâkâr, ve şefkatli olmalıdır. Eşinin kusurlarını görmemeli, güzel yönlerini hatırlamalı, ve onu Cenâbı Hak yolunda bir yoldaş olarak değerlendirmelidir» demektedir. Pîr Şâbânı Velî hazretleri evliliğinde sünneti seniyye'nin bütün âdâbına riâyet etmiş; eşine karşı sabırlı, fedâkâr, ve şefkatli olmuştur. Mustafa Özbağ Efendi de aynı yolu sürdürmüş, ve evlilik hayâtını Resûli Ekrem efendimizin sünnetine uygun bir şekilde yaşamıştır. Mustafâ Özbağ efendi de sohbetlerinde, «Sen eşine karşı bir hocan, bir mürşid, ve bir yoldaş gibi davran. Hocan gibi öğretici, mürşid gibi yol gösterici, yoldaş gibi destekleyici. Eğer bu üç vasfı aynı anda taşırsan, evliliğin saâdet vesîlesi olur» diye nasîhat eder. Bu öğreti Halvetiyye yolunun evlilik mîrâsıdır; ve dervîşler bu mîrâsı yaşatmakla mükelleftir.

• Kur'ânı Kerîm: Bakara 2/83, 143; Nisâ 4/19; Rûm 30/21; Zümer 39/10; Tahrîm 66/6; Furkân 25/74.
• Sahîhi Müslim, Kitâbü'r-Radâ, eşin kusurları hadîsi.
• Süneni Tirmizî, Kitâbü'l-Menâkıb, «eşine en hayırlı» hadîsi.
• Sahîhi Buhârî, Kitâbü'n-Nikâh.
• İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Kitâbü Âdâbi'n-Nikâh.
• İmâm Gazzâlî, Eyyühe'l-Veled.
• İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
• İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm.
• İbn Kayyim el-Cevziyye, Zâdü'l-Me'âd, evlilik bahsi.
• İmâm Nevevî, Riyâzu's-Sâlihîn, ahlâk bahsi.
• Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr.
• Pîr Şâbânı Velî, Sohbet Mecmûası.
• İmâm Kuşeyrî, Risâle, sabır bahsi.
• Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il.
• İbn Receb el-Hanbelî, Câmi'u'l-Ulûm ve'l-Hikem.
• Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ.
• Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, eş ve âile.
• İmâm Şa'rânî, el-Yevâkîtü ve'l-Cevâhir.
• Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Aile ve Evlilik Sohbetleri.

Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet vasat olma vasfını, konuşmada ölçüyü, tartışmalardan kaçınmayı, eşin kusurunu görmemeyi, sabır ve tahammülü, ve Halvetiyye yolunun evlilik âdâbını tafsîl etmektedir.

Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Aile ve Evlilik Sohbetleri