Cenâb-ı Hakk’ı sıfatlarının tecellîsi aracılığıyla tanıdığımız gibi, ruhu da tecellî ettiği alana ve işlevine göre adlandırabiliriz. Her tecellî, bize ruhun bir boyutunu gösterir.

Ruhun tecelliyatları Hakkında

Madeni ruh: İskelet sistemiyle ilişkilidir; bedenin yapısal bütünlüğünü ayakta tutar. Mineraller ve kemikler bu ruhun tecellî sahasıdır.

Bitkisel ruh: Odak noktası karaciğerdir; sindirim sistemi ve bedenin büyümesiyle ilişkilidir. İçtiğiniz kahve sizde farklı bir şeye dönüşür; işte bu dönüşümü gerçekleştiren ruhun bu boyutudur. Bitkiler üzerinde de tecellî eder; insanda ise karaciğer ve sindirim organlarında kendini gösterir.

Hayvansal ruh: Kalbin yakınına yerleşmiştir; kalbin içinde oturmaz ama ona yakındır. Atardamarlar ve damarlar bu ruhun alanıdır. Korkunca kalbinizin küt küt atması, sevinçten ya da öfkeden damarların hızlanması — bunlar hayvansal ruhun tecellisinden kaynaklanır.

Nefsani ruh: Odak noktası beyindir; tüm sinir sistemiyle bağlantılıdır. Şehvet, açlık, tokluk hissi bu ruhun alanındadır.

İnsani ruh: Kalpte yerleşir. Anneye-babaya olan sevgi, arkadaşlara duyulan muhabbet, şefkat ve merhamet — bunlar insani ruhun tecellisinden kaynaklanır.

Sır tecelliyatı: Ruhun en derin katmanıdır. Bu tecellî Allah’ı hatırlar; nereden kopup geldiğini ve nereye döneceğini bilir. Elest bezminde “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” sorusuna muhatap olup cevap veren odur. Ruhlar âleminde kimi sevdiğini, kimi sevmediğini de bilir.

Sırrın sırrı: Bunun da ötesinde bir derinlik vardır. Bu, aşkın tecellisidir; mutlak aşkın tecelligâhıdır. Zaman ve mekândan münezzeh olan Allah ile irtibatlı olan hâldir. Kelâmın ulaşamadığı, açıklanamayan en mahrem noktadır.

Kaynakça

• “Sana ruhtan soruyorlar. De ki: Ruh Rabbimin emrindedir; size ancak az bir bilgi verilmiştir.” — İsrâ Sûresi, 85. âyet
• “Ben ruhumu ona üfledim…” — Hicr Sûresi, 29. âyet; Sâd Sûresi, 72. âyet
• “Ruhlar toplanmış askerler gibidir; orada tanışanlar burada da ünsiyet kurar, tanışmayanlar ise ayrılığa düşer.” — Buhârî; Müslim
• “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” — A’râf Sûresi, 172. âyet (Elest bezmi)

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Muhabbet, Aşk, Tecellî. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı