Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Küfrüne fetvâ verilen o zâtın yanında bütün halkın îmânı zayıf kaldı» nükresini tafsîl eder. Velîler kendi içlerinde derece derecedir; çünki her velî aynı hâlde değildir. Pîr seviyesindeki mürşidi kâmiller farklıdır; bunların hatâları başkalarının ibâdetlerinden evlâdır. Hallâcı Mansûr «Ene'l-Hakk» dediği için küfrüne fetvâ vermişler, ve şehîd etmişler. Başkaları «Katlettik» derler; biz ise «Şehîd edildi» deriz. Küfrüne fetvâ verilen o zâtın yanında bütün halkın îmânı zayıf kaldı. Neden? Çünki o öyle bir îmân ehli idi ki herkes onun sözünü anlamaktan uzak kaldı. Beyâzıdi Bistâmî, İbnü'l-Arabî, Seyyid Nesîmî — bunların hepsine küfürlerine nisbet edildi; Seyyid Nesîmî'nin derisini yüzdüler. Bu büyük velîlerin, pîr seviyesindeki mürşidi kâmillerin, şerîata aykırıymış gibi görünen sözleri ve fiilleri oradaki halkın îmânından daha kavî ve daha sağlamdır. Cenâbı Hak âyeti kerîmede buyurmuştur: «Allâh'ın velîlerine korku yoktur; onlar üzülmeyeceklerdir» (Yûnus 10/62). Resûli Ekrem efendimiz buyurmuştur: «Bana karşı kim bir velîye düşmanlık ederse ona harb ilân ederim» (Buhârî, Rikāk 38).
Velîlerin Dereceleri ve Şathiyeleri
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: velîler kendi içlerinde derece derecedir; çünki her velî aynı hâlde değildir. Pîr seviyesindeki mürşidi kâmiller farklıdır; bunların hatâları başkalarının ibâdetlerinden evlâdır. Şathiyât — vahdetin zirvesinden çıkan, zâhiren tutarsız görünen, hakîkatte ilâhî tecellînin tezâhürü olan sözler — ancak ehli kemâle yakışır; başkasının onları taklîd etmesi câiz değildir.
Hallâcı Mansûr ve «Ene'l-Hakk»
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: Hallâcı Mansûr «Ene'l-Hakk» dediği için küfrüne fetvâ vermişler, ve şehîd etmişler. Başkaları «Katlettik» derler; biz ise «Şehîd edildi» deriz. Küfrüne fetvâ verilen o zâtın yanında bütün halkın îmânı zayıf kaldı. Neden? Çünki o öyle bir îmân ehli idi ki herkes onun sözünü anlamaktan uzak kaldı; ehlullâhın sözü zâhirî mîzânlarla ölçülemez.
Beyâzıdi Bistâmî, İbnü'l-Arabî, Seyyid Nesîmî
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvuf târihî mes'elesini tafsîl eder: Beyâzıdi Bistâmî kaddesallâhu sırrahû «Sübhânî mâ a'zame şe'nî» dediği için bâzı zâhirperestler küfrüne fetvâ vermişlerdir. İbnü'l-Arabî, vahdeti vücûd anlayışı sebebiyle aynı i'tirâzlara mâruz kalmıştır. Seyyid Nesîmî ise yine aynı manevî makâmın sözleri sebebiyle «Küfre düştü» iddiâsıyla derisini yüzmüşlerdir. Bunların hepsi ehli sünnet ulemâsı tarafından kemâl ehli olarak tanınır.
Pîrlerin Şathiyât-Hatâları Halkın İbâdetinden Evlâdır
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'minin görevini tafsîl eder: bu büyük velîlerin, pîr seviyesindeki mürşidi kâmillerin, şerîata aykırıymış gibi görünen sözleri ve fiilleri oradaki halkın îmânından daha kavî ve daha sağlamdır. Çünki onların hatâ gibi görünen sözleri vahdet halîlinden zuhûr eden ilâhî tecellîlerdir. Cenâbı Hak âyeti kerîmede buyurmuştur: «Bilesiniz ki Allâh'ın velîlerine korku yoktur; onlar üzülmeyeceklerdir» (Yûnus 10/62). Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni velîlerin derecelerini idrâk etmeye, Hallâcı Mansûr-Beyâzıdi Bistâmî-İbnü'l-Arabî-Seyyid Nesîmî gibi ehli şathiyâtı küfürle suçlamaktan kaçınmaya, ve pîrlerin sözlerine zâhirî değil bâtınî bakmaya yöneltir.
- Kur'ânı Kerîm: Yûnus 10/62-64 (velîlere korku yok); Furkân 25/63; Kehf 18/65; Bakara 2/269.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'r-Rikāk 38, Velî hadîsi.
- Sahîhi Müslim.
- Süneni Ebû Dâvûd.
- Süneni Tirmizî.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- Hallâcı Mansûr, Kitâbü't-Tavâsîn.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn; Mişkâtü'l-Envâr.
- İmâm Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, Şathiyât bahsi.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- Şeyh Muhyiddîn İbn Arabî, el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye; Fusûsü'l-Hikem.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn.
- İmâmı Rabbânî, Mektûbât, Şathiyât bahsi.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Akāid Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet velîlerin derecelerini, Hallâcı Mansûr'un «Ene'l-Hakk» sözüyle şehîd edilmesini, Beyâzıdi Bistâmî-İbnü'l-Arabî-Seyyid Nesîmî hakkındaki küfür isnâdını, ve pîrlerin şathiyâtının halkın îmânından kavî olmasını tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Akāid Sohbetleri