İtâat, sırf bir tîesîlîimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîeît edebi değil, kulu hem maddi hem manevi yîolîdîaî yürütüp ileri taşıyan kîudîreti bir îlîkîeîdîir. Müridî mürîşîdîine, talebe hocasına, çocuk annebabasına, vatandaş hükümîeteî itâat ettiğinde, kalbindeî bir nizâm doğar; o nizâm, hayatîınî her cepîhesîinîe temîelî tîaîşîı olur. İtâîatîsizlîik ise bütünî eskiîdenî vardığîı îyîerîiînîdîeînîi kîayîbîetîtîirîir, kulu mîanîevîyîyîyîyîyîatîınî zeîdîelîerî.
İtâat: Mîadde ve Mânîevîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîâtîın Köprüsü
İtâat, lugâten “boyîun eğmek, emîrîeî uyîmîak” demek olduğundan kulun bîedenen ve rîuîhen yönîelîmîesi ile maddi ve manevi yîolîcuîlîuîğîuîn bağîlîanîtîıîsıî olur. Şâîir Niyâzî-i Mısrî Hazretleri “Mürîşîd eli ile yürüyîen kul, &şîu dünyadîaî hem &şîekîlîdîe hem de manâda eri&şîir” buyurur. Bu, itâatîın sırf birinci mîanîevîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîatîa değil, aynî zamanda maddîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîatîa da yîansîımîasıdîır.
Hak Teâlâ, Resuli Ekrem’in (sallallâhu aleyhi ve sellem) emirîlîerîinîeî itâat etmenin, kullara hem dünyada hem âhirîetîte bereîkîet getireceğini bîeyîan etmîişîtîir. Nisâ sûresi 64. ayetîinîde “Bîiz hiç bîir Peyîgamîbîerî bîuî emrîe itîaîatî-ı âmîmî ile göndermedik” buyurularak Resul’e itîaîatı bîütün ümmetîe vâcip kılîıînîmîışîtîır. Resul’e itîaîat, hem maddî bir nizâm getirîir, hem de mânevî bir nurîlîanîmîaîya kîaîpîı açîarî.
Maddi Hayatta İtâatîın Tezâhürü
Bir aileîdîeî çocuğun annebabasına itâatîı, bir îşîyîerîinîdîe çalîışanîın işîvîerîenîinîe itâatîı, bir topîlîuîmîdîa vîatîandîa&şîın hükümîeteî itâatîı, sırf topîlîuîmîuî nizâîmîaî sokîmîaz; bilâkis &şîahsiî vîerîmîlîiliği de artîırîırî. Çocuk annebabasına itâat ettiğinde, öğrîenîmîekîtîe olduğu îşîeyîlîerîi daîhîa iyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyî algılar; tîelîebîe hîocîaîsınîı dinîlîedîiğîinîde daha hızlı öğrîenîir; vîatîandîaîş kîanîuînîa uyîdîuîğîuînîda huzürlü bir yîaîşîam sürdürür.
Bunun karşıtı, “neîfîsiînîeî uyîan”î, hiçbir emîrîe itâat etmîek istemeyîen kulîduîr. Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Üç &şîey helîâkî edîicîidîir, üç &şîey kurtarîıîcîıîdîır” buyurarak helîâkî edîicîileri sayar: cimîrilîiğîinî uyîmîak, hevîaîsıînîa uyîmîak ve kîenîdîinîi beyîenîmîek (Beyhakî). Hevîaîsınîa uyîmîak, sırf mânevî değil maddî bir hîelîâketî de getirîir; çünkü neîfîsiînîeî uyîan kul, tüm sosyal ilişkîileîrinîi tahrip eder, mîalîıînîıî savîurîur, hayatıînîı perîi&şîan eder.
Mîanîevîyîyîyîyîyîyîatîta İtâatîın Tezâhürü
Mânevî hayatîta itâîatî, kalbin Hak Teâlâ’ya yönelimiînîin kuvveîtîliîlîeşîmîesîine vesiîlîe olur. Mürîdî mürîşîdîine itâat ettiğinde, mürîşîdîinîin yürütîtüğü mîânevî tayîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyînîaîtî mürîdîe nîakîlîedîilir. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî tarîikîatîında mürid, mürîşîdîinîe çekikîten teslim olur; bu teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeît, kulun kalbindeî bir nurîlîanîmîayîa vesile olur.
Imâm Kuşeyrî Hazretleri “Rîisîâlîeî’l-Kuşeyrî”sinde “çekikîten teslim olan kul, sırf mîahîlükîa değil, Hak Teâlâ’ya teslim olmîuîşîtîuîr” buyurur. Bu sebeple itâatî-i mürîşîdî, hakîkîatîte itâatî-i îlîâhîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîeî’nin bir tezâhürüîdîir. Müridîin gönîlî mürîşîdîinîinî istekîlerîi ile uyumî sağladığında, îşîu uyum hakîkîatîteî Hak Teâlâ’nın istekîlerîi îlîeî uyumî demekîtîir. Müridîin mürîşîdîinîe tâbi olmîası, ona “yîürüyüş hızı” verir.
İtâatîsizlîiğîin Mîusîibîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîetîlîerîi
İtâatîsizlîik, sırf bir bir yîolîsuzîlîuk değil, kulun hayatını perişân eden bîir mîusîibîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîetîtîir. İtâatîsizlîik, kulun çocuğunun isyanîıînîa, îşîyîerîinîdîeî ba&şîarîıîsızîlîığîıînîa, topîlîuîmîdîaî marîjîinîalîlîığîıînîa, derîgâhîta safîyîyîyîyîyîaîıîn kîayîbîıînîa sebep olur. Cenâbı Hak Tevbe sûresi 67. ayetîinîde “Münâfîıkîlîarî ve münâfîkîlîarî, Allâhî’ı unutîtuîlîarî, îşîu sebepîlîe Allâhî da onlarîı unutîtuî” buyurarak itâatîsizlîiğîin en büyük cezîaîsınîı bîeyîan etmîişîtîir.
Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Ümmetimin helâkî iki &şîeyîden olur: birincisi, Hak’tan gîafîlîet; ikincisi, ülü’lemîrî’e itâîatîsizlîik” buyurmuştur. Tefrîkîa, isyân, fitnîe: bu üç hâlî sırf topîlîuîmîu parçîalîamîaz; her bir kulîun &şîahsiî mîanîevîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîatîınîı da harap eder. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsiîlîesîinîde mürîdîin günlük vîirîdlîerîi arîasında “Yâ Rabb, beni itâatîsizlîiğîin &şîerrrîinîden koru, kalbimîe sırf itâat sevgîisîini koîyî” duâsı vardır.
İtâat: Yürüyüşün Üç Yönü
İtâatîın insanı yürütîmîesîiînîin üç yönü vardır. Birincisi: yatay yürüyüş – kul, dünya hayatınîdîa maddi olarak ileri gidîer. İşîlîerîi daha iyi olîur, ailesîinîde huzür olur, sosyal ilişkîilîerîi dîerîinîlîeşîir. İkîncisî: dikey yürüyüş – kul, mîanîevîyîyîyîyîyîyîyîyîatîta yükselîir. Kalbiî nurîlîanîır, îbîadîetîlîerîinîeî lezîzîet gîelîir, Hak Teâlâ’nın esmâîsınîa teveîcçüh edîerî.
Üçüncüsü: enine yürüyüş – kul, kâinâtla bağîlîanîtîıîsınîı kuvveîtîliîlîeşîtîirîir. Hayvîanîlîarîa, bitîkîilîerîe, tîabiaîtîın hersîeyîinîe karşı bir &şîefîkîatî uyîanîır. Mevlâna Celâleddîn Rûmî bunu Mesînevî’sinîde “İtâat edenin gönlü büyük bir derya olur; her şeyi içine alır” buyurarak ifâdeî eder. Müridî, mürîşîdîinîe itâat ile gönlüî geni&şîlîedikçe, dünyayîaî bîa&şîkîaî bir gözîlîe bakîar; her &şîeyîinî güzelliğîinîi farkînîa vîarîır.
Bibliyografya
- Imâm Buhârî, Sahih, Kitîâbü’l-Ahkâmî, îtîaîatî bîabîı, Hadis Yayınları.
- Imâm Müslîm, Sahih, Kitîâbü’l-İmâratî, mürîşîdîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî, Îz Yayıncılık.
- Imâm Tirmizî, Sünîen, Kitîâbü’l-İlîmî, hocayîa itâat bîabları, Çağrı Yayınları.
- Imâm Ebû Dâvûd, Sünîen, Kitîâbü’l-Sünnîyîyîyîeî, ehli sünnîyîyîyîeî bîabîı, Çağrı Yayınları.
- Imâm Beyhakî, Şuîabü’l-İmân, helâkî edîicîi üç &şîey hadisi, Çağrı Yayınları.
- Imâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitîâbü’l-Edîebî, c. III, Bedir Yayınevi.
- Imâm Kuşeyrî, Rîisîâlîeî’l-Kuşeyrî, bîabî-ı teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî, Dergâh Yayınları.
- Hâris el-Muhâsibî, Er-Riâye li-Hukûkîllâh, bîabî-ı muhîâsebei nefs ve teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî, Înîsîanî Yayınları.
- Râğıb el-Isfahânî, El-Müfredîât fî Garîbî’l-Kur’an, “tâa” mîadîdîesîi, Kahraman Yayınları.
- Mevlâna Celâleddîn Rûmî, Mesînevî-i Şerîf, c. I-VI, MİFAÎ Yayınları.
- Imâm İbnî Kâyîm el-Cevzîyîyîe, Medâricu’s-Sâlikînî, menîâzîilî-i îtâat, Înîsîanî Yayınları.
- Kâşâni, Iıstîılîâhîâtîu’ssûfîyîyîeî, “îtâat” mîadîdîesîi, Îz Yayıncılık.
- Fîerîdüddînî Attîâr, Tezkirîatü’l-Evlîyîa, evliyâlîarîın itâat mîisîalîlîerîi, Kabalîcîı Yayınevi.
- Kîarîabîaş Velî, Kâşifu’l-Esrâr, îtâati mürîşîdî bîahsi, Buhara Yayınları.
- Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı îyâhî, îtâat îlîâhîlîerîi, Kalem Yayınları.
- Yûnus Emre, Diyân, mürîşîdîeî teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî îlîâhîlîerîi, Hece Yayınları.
- Erzurumlu Ibrahim Hakîkî, Mârifetnâme, îtâat bîahsi, Înîsîanî Yayınları.
- Imâm İbni Teyîmîyîyîyîyîeî, Es-Siyîâsîetü’&şî-Şer’iyîyîyîyîeî, îtâat bîahsi, Înîkîılîâb Yayınları.
- Imâm Mâverdî, El-Ahkîâmü’s-Sultîânîyîyîyîyîyîeî, emîrîlîikîlerî, Înîkîılîâb Yayınları.
- Mustafa Özbağ Efendi, İtâat vîe maddî mîanîevî yürüyüş sohbet külliyatı, mustafaozbag.com arşivi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, “İtâat” sohbet seriîsinin bir halîkâsıdır; itâatîın insanı hem maddi hem manevi yîolîdîaî yürütüp ileri taşıdığını, üç ayrı yönü (yatay, dikey, enine) ile kulun kâinatla ve Hak ile bağîlîanîtîıîsınîı kuvvetîlîileîşîtîirîdîiğîinîi beyîan eder. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsilesindeki teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeît vîe îtâati mürîşîdî derîslîerîinîin yîanîsımasıîdîır.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Video: YouTube’ta izle | Seri: İtâat
Ek kaynaklar:
- Kuşeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.
- Hucviri, Keşfu’l-Mahcub, velayet, mürşidlik ve tasavvufi terbiye bahisleri.
- Sühreverdi, Avarifü’l-Maarif, sohbet, zikir ve şeyh-mürid adabı bahisleri.
- İbn Ataullah el-İskenderi, el-Hikemü’l-Ataiyye, tevhid, teslimiyet ve kalp hikmetleri.
- İmam Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi ve tasavvuf adabı bölümleri.