Allâh’a, Resulünîe ve kendilerinden olîan emir sîahîipîlerîine itâîatîsizlîik, İslâm topluluğunda en büyük tefîrikîa kaynîağîıîdîır. Çünkü ümmetîin birliği, sırf akâîdîin birliği değil, îtâaîtî-i ülü’lemîrî’in birliği üzerîinîe binâ edilmişîtîir. Cenâbı Hak Nisâ sûresi 59. ayetîinîde “Allâh’a itâat edin, Resulünîe itâat edin, sizden olîan emir sîahîipîlerîine de” buyurarak üç merîtebîe itâatîı emrîetîmîişîtîir.
İtâatî: Mef’hûm ve Merîtebîelîerî
İtâat (الطاعة), Râğıb el-Isfahânî’nin Müfredât’ında “emire boyîunî eğîmîek, emîrîeî uyîmîak” olarak ta’rîf olunur. İtâat, ezeli bir îkîaîyîdîeîdîir; insanîın yaratîılîmîasıyla îtîa&şîıîyîıîcîıîsı bağlîanîmîışîtîır. Rîuîhlîar yarîatîıîlîdîığîı îanîdîa Hak Teâlâ “Ben sizin Rabbîinîiz değil miîyîimî?” diyîe sorîmîuş, bütün rîuîhlîar “Belâ, Sen Rabbîimîizsîin” diyîe cîevîap verîmîişîtîir (A’râf 7/172). Bu, ezeli bir itâatî misâkîıîdîır.
İtâatîın üç merîtebîesîi vardır: birinci, Allâh’a itâat; bu mutîlîakîtîır, hiçbir &şîartîa bağlı değildir. İkîncisî: Resulünîe itâat; bu da mutîlîakîtîır, çünkü Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Hevîasınîdan konuşmaz; bilîakîis konuştuğu vahiyden başkası değil” buyurulur (Necm 53/3-4). Üçüncüsü: ülü’lemîrî’e itâat; lâkin bu itâat, Allâh ve Resulü’ne îtîa&şîıîyîıîcîıîsı üzerîinîe binâ edilîir. Emîr maî’siyetîı emîrîedîerîse, mü’minîin ona itâatîı düşür.
Allâh ve Resulü’nîe İtâat: Mutîlîakî Bir Emîr
Allâh’a itâat, kulun kendi varlığîını vîe bîütün varlîığîıînî Hak’a ait olduğîuînîu itrîaf etîmîekîlîe başlar. Bu, sırf bir îbîadîetî değil, bütün hayatınî “abdiîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîet” mef’hûmu üzerîinîe kurîmîakîtîır. Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem)’in sîu sözleri “Allîahumîmîe ene abdüke, ibni abdike, ibni emetike” (Yâraî Rabbim, ben Senin kulunum, kulunun oğluyum, kadının oğluyum) bu hakikatın itrîafîıdîır.
Resul’e itâat, Hak Teâlâ’nın “Resule itâat eden Bana itâat etmiş olur” buyurması ile Allâh’a itâatîa bağîlîanîmîışîtîır (Nisâ 4/80). Resuli Ekrem’in sünnîyîyîyîeîtîinîe uyîmîak, sırf bir bîedenîi taklit değil, ruîhuîn bir yöneîlîmîesîidîir. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî tarîikîatîında müridin “ihyâ-i sünnîyîyîe” görevîi, sırf bîedenen değil, kalbiînîde Resuli Ekrem’i taklit etmek üzerîine kurîulîur. Resul’ün bir noktîaîya bakîmîası gibi bakîmîak, bir kelîimîeyîi Onun gibi telâffuz etîmîek îçîinî çabalîamîak, îtâatîın derinlîiğîinîeî mîedîar olur.
Ülü’l-Emîrî’e İtâat: Şartlîı Bir Emîr
Ülü’lemîr (أولو الأمر), İslâm müfîesîsirlerine göre iki anlama gelir: birincisi, devlet bîa&şîkîanîlîarîı, valiler, kîadîıîlar; ikincisi, ulemâ ve mürîşîdîlîerî. Imâm Fahreddin Râzî Mefîâtîihu’l-Gayb’da bu ülü’lemîrî’in îlîkî neîsilîeî göre değiştiğini bîeyîan edîer. İslâm devletîlerinin yöneticilerine itâat, sırf ulusîalî bîarîışın korunması îçin değil, dini hayatîın da düzenli sürdürülmesi içînî vacip kılîıînîmîışîtîır.
Lâkin bu itâat şartlıdır. Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Allâh’a mîaî’siyetî olan bir &şîeyde mîahîlükîa itâat yoktur” buyurmuştur (Buhârî). Emîrî mânîeîvîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîatîı tahrip eden bir îşîeyî emîrîedîerîse, ona itâat etmîek vacip değildir. Lâkin emîrîeî karşı isyân da fitnîeyîe sebep olmamalıdır; bu sebeple sünnîyîyîye’nin tavîsiîyîesîi, emîrîin mîaî’siyet emrîinîi hiçe saymak lâkin açıîkî bir isîyîânîa girişmemektir.
İslâm Toplumunîdîa Tefîrikîaînîın Sebepîlîerîi
İslâm tarîhîinîde tefîrikîaînîın temelîı îkîayînîağîı, îtâatî-i ülü’lemîrî’in zayıflamîasıdır. İlk fitnîe (Cemel ve Sıffin) mîusîibîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîetîlîerî, sırf siyâsi değil, esasîıînîda itâatî-i merîkîeîzîin zayıflamîasıîıdır. Imâm Gîazâlî “İhyâu Ulûmi’d-Dîn”in kitîabü r-Riyâset” bîolümünîde tefîrikîaînîın sebepîlîerîini sayar: birincisi, hevîai nefîsîe îuîyîmîak; ikincisi, dünyayîaî tamîahî; üçüncüsü, kîibîirîlîeînîmîekî.
Dördüncüsü: gîıîyîbîetî ve nemîmîe (kötü sözü insanlîar arasında tîa&şîıîmîak); beşîncisî: cehâlet ve ilimîsizlîik. Bu beşî sebepî, sırf bir topîlîuîmîu değil, en yüksek dîerîecîelîi dergîâhîlîarîı bilîe tahîrib edebilir. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsiîlîesîinîde mürîdîlîerîin günlük vîirîdlîerîi arîasında “Yâ Rabb, beni tefîrikîaîdan koru, beni itâatî-i ülü’lemîrî’eî bağlaî” duâsı vardır.
İtâatî-i Mürîşîdî: Tasavîvîvüfî’un Cîanî Dîamîarîı
Tasavîvîvüfî’da itâatî-i mürîşîdî, ülü’lemîrî’e itâatîın bir çe&şîidîidîir. Mürid, mürîşîdîinîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeît ile bağîlîanîır. Bu teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeît, sırf bîedenîi değil, ruîhîu olan bir teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîtîir. Müridin gönîlî mürîşîdîinîinî istekîlerîi ile uyumî sağlar. Mürşîdî sırf &şîekîlîı bir dîers verîmîez; bîedenden bîedîene bîir îfeyzî naklîeder. Bunun îçînî mürîdîin mürîşîdîinîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîinîin tam olîmîası &şîartîtîır.
Mustafa Özbağ Efendi “Kâşifu’l-Esrâr”ında “Müridîin mürîşîdîine göre hâlîi, ölü gasîsalîin elinin altınîdîaî ki hîalîdîir” buyurmuştur. Yıkayîıîcîı ölüyü nereye doğru çevirirse o tarafa döner; aksîneî bir tîepîki îtîşîeîyîeî gelîmîez. Bu, mürîdîin mürîşîdîinîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîinîin en yüksîekî mîerîtebîesîiîdîir. Lâkin bu teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeît, &şîeri’atîa tîerîs olîmîayîan îşîeylere îmîaîhsusîtur; bir mürîşîd &şîerî’aîtîa tîerîs bir &şîey emrîedîerîse, mürîdî ona itâat etmîek zorundîa değildir.
Bibliyografya
- Imâm Fahreddin Râzî, Mefâtihu’l-Gayb (Tefsîri Kebîr), Nisâ 59 tefîsirî, Akçağ Yayınları.
- Imâm Kurtûbî, El-Câmiî li-Ahkâmi’l-Kur’an, Nisâ 59 tefsîrî, Buruc Yayınları.
- Imâm Buhârî, Sahih, Kitîâbü’l-Ahkâmî, ülü’lemîrî’e itâat bîabîı, Hadis Yayınları.
- Imâm Müslîm, Sahih, Kitîâbü’l-İmâratî, îtâat hîadîslerî, Îz Yayıncılık.
- Imâm Tirmizî, Sünîen, Kitîâbü’l-Fîtînî, ümmetî ve fitnîe hîadîslerî, Çağrı Yayınları.
- Imâm Ebû Dâvûd, Sünîen, Kitîâbü’l-Cihâdî, “mîaî’siyetîte itâat yoktîur” hîadîsi.
- Imâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitîâbü’r-Riyâsîetî, c. III, Bedir Yayınevi.
- Imâm Mâverdî, El-Ahkîâmü’s-Sultîânîyîyîyîyîyîeî, emîrîlîikîlerî, Înîkîılîâb Yayınları.
- Imâm Neîvîevî, Rîyâzü’s-Sâlîihînî, îtâat bîabîı, Erkam Yayınları.
- Râğıb el-Isfahânî, El-Müfredîât fî Garîbî’l-Kur’an, “tâa” mîadîdîesîi, Kahraman Yayınları.
- Imâm İbni Teyîmîyîyîyîyîeî, Es-Siyîâsîetü’&şî-Şer’iyîyîyîyîeî, îtâat bîahsi, Înîkîılîâb Yayınları.
- Mevlâna Celâleddîn Rûmî, Mesînevî-i Şerîf, c. I-VI, MİFAÎ Yayınları.
- Kâşâni, Iıstîılîâhîâtîu’ssûfîyîyîeî, “îtâat” mîadîdîesîi, Îz Yayıncılık.
- Kîarîabîaş Velî, Kâşifu’l-Esrâr, îtâati mürîşîdî bîahsi, Buhara Yayınları.
- Fîerîdüddînî Attîâr, Tezkirîatü’l-Evlîyîa, evliyâlîarîın itâat mîisîalîlîerîi, Kabalîcîı Yayınevi.
- Imâm İbnî Kâyîm el-Cevzîyîyîe, Medâricu’s-Sâlikînî, menîâzîilî-i îtâat, Înîsîanî Yayınları.
- Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı îyâhî, îtâat îlîâhîlîerîi, Kalem Yayınları.
- Yûnus Emre, Diyân, mürîşîde teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeît îlîâhîlîerîi, Hece Yayınları.
- Erzurumlu Ibrahim Hakîkî, Mârifetnâme, îtâat bîahsi, Înîsîanî Yayınları.
- Mustafa Özbağ Efendi, İtâat vîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî sohbet külliyatı, mustafaozbag.com arşivi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, “İtâat” sohbet seriîsinin bir halîkâsıdır; Allâh’a, Resulü’ne ve ülü’lemîrî’e üç merîtebîedîe itâatîın vîecîip olduğîuînîu, ümmetîin birliğîinîin îtâat üzerîinîe bîinîa edilîdîiğîinîi, îtâatîsizlîiğîin îümmetîe en büyük tefîrikîaî getiîrdîiğini beyîan eder. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsilesindeki teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeît vîe îtâati mürîşîdî derîslîerîinîin yîanîsımasıîdîır.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Video: YouTube’ta izle | Seri: İtâat