Bir mürşidi kamil başka mürşidi kamile intisap edebilir mi?

Bir Mürşid-i Kâmil Başka Mürşid-i Kâmile İntisâb Edebilir mi?

Bir mürşid-i kâmil başka mürşid-i kâmile intisâb edebilir mi? Bu, ilginç bir tasavvufî sorudur. Cevap: Genelde edemez. Çünkü mürşid-i kâmil zaten yetişmiştir; başkasına ihtiyâcı yoktur. Ama bâzı durumlar vardır: 1) Genç bir mürşid daha kıdemli bir mürşide saygı için bağlanabilir. 2) Bir silsilenin temsîlcisi olmadığı zaman başka silsileye eklenebilir. 3) Hizmet için bir başka mürşidin gözetiminde olabilir. Bu istisnâî durumlar.

Mürşid-i Kâmil — Yetişmiş Demek

Mürşid-i kâmil — yetişmiş demek. «Kâmil» — tamamlanmış. Bir kişi mürşid-i kâmil olunca, yetişme süreci tamamlanmış demektir. Artık başkasından ders almak zorunda değildir. Ama bu kibirli olduğu anlamına gelmez. Saygı ile, sevgi ile diğer mürşid-i kâmillerle ilişki kurar. Onlardan istifâde edebilir; ama mürîd olarak değil.

Mürşidler Arası İlişki — Karşılıklı Saygı

Mürşidler arası ilişki karşılıklı saygıya dayanır. Bir mürşid başka mürşidi takdir eder; eserlerini okur; sözlerini dinler. Ama mürîd olarak bağlanmaz. Bu, kardeşlik ilişkisidir; mürîd-mürşid ilişkisi değil. Modern dönemde mürşidler birbirleriyle istişâre eder; ortak çalışmalar yapar. Bu, ümmetin yararınadır.

İmâm-ı Rabbânî’nin Örneği — Bağlı Kalmak

İmâm-ı Rabbânî kuddise sırruh kendi mürşidine sonsuz bağlıydı. Hâce Bâkî Billâh kuddise sırruh’a intisâb etmiş; ve ondan ders almıştı. İmâm-ı Rabbânî büyük bir mürşid olduktan sonra bile mürşidine saygıyı kaybetmedi. Onun adını her zaman saygıyla anardı. Bu, mürşid-mürîd bağlantısının ölümsüzlüğüdür.

Çok Silsileye Bağlanmak — İstisnâî

Bâzı büyük mürşidler çok silsileye bağlıdır. Yâ’nî hem nakşibendî hem kâdiri hem mevlevî hem rufâî silsilesine sâhip olabilirler. Bu, istisnâî bir durumdur. Genelde mürşidler tek silsileye bağlı kalır. Ama Allâh’ın izniyle bâzıları çok silsileye sâhip olur. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî kuddise sırruh böyle bir örnektir.

İcâzet Sahibi — Birden Fazla Silsileden

İcâzet sahibi olmak — bir silsileden tam yetki almak. Bir mürşid genelde bir silsileden icâzet alır. Ama bâzıları birden fazla silsileden alır. Bu yetkilendirme yıllar süren bir yetişme ile gerçekleşir. Bu ehliyetlere sahip mürşidler ümmete daha geniş hizmet edebilir; çünkü farklı tarîkatlerden istifâde ederler.

Modern Mürîd İçin Tek Mürşid

Modern mürîd için tek mürşid ilkesi geçerlidir. Mürîd bir mürşide bağlanır; başkasına geçmez. Bu, mâneviyâtın temelidir. Birden fazla mürşid arasında bocalayan mürîd ilerleme yapamaz. Çünkü dikkati dağılır; ve bağlanma tam olmaz. Tek bir mürşid; tek bir silsile; tek bir yol — bu, en sağlıklı yöntem.

Niyâz — Doğru Mürşid-Mürîd İlişkisi İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni tek bir mürşide bağlı kalan bir mürîd eyle. Birden fazla mürşid arasında bocalamaktan beni koru. Eğer mürşid-i kâmil mertebesine ulaşırsam, hâlâ saygıyla diğer mürşidleri anmamı nasîb et. İmâm-ı Rabbânî gibi mürşidime ömür boyu bağlı kalmamı nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sebâtkâr mürîdler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Mürşid-i Kâmil, Silsile, İcâzet. → Tasavvuf Sözlüğü

Ek kaynaklar:

• Kur’an-ı Kerim, Nahl 16/125; hikmet ve güzel öğütle davet ilkesi.
• Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/21; Resulullah’ta güzel örnek oluÅŸu.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, takva, ihlas ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°mam Gazali, Ä°hya-u Ulumi’d-Din, kalp terbiyesi, ahlak ve ihlas bölümleri.
• Buhari, Ä°man ve Rikak bölümleri, niyet, ihlas ve ahlak rivayetleri.
• Müslim, Birr ve Sıla bölümü, güzel ahlak ve kardeÅŸlik rivayetleri.
• Tirmizi, Birr ve Sıla, zühd ve deavat bölümleri.
• Nevevi, Riyazü’s-Salihin, ihlas, takva, zikir ve güzel ahlak bölümleri.
• Ä°bn Hacer el-Askalani, Fethu’l-Bari, ilgili Buhari rivayetlerinin ÅŸerhi.
• KuÅŸeyri, er-Risale, tasavvuf adabı, hal ve makamlar bahisleri.