«Ben Değerliyim, Ben İnsanım — Allâh Beni Halîfe Olarak Yarattı»

«Ben değerliyim. Ben insanım. Allâh beni halîfe olarak yarattı.» Bu, mü’minin sağlıklı bir öz-değer farkındalığıdır. Modern müslüman bâzen «ben hiçbir şeyim» düşüncesine kapılır; aşırı alçakgönüllülük. Bu, sağlıklı değildir. Mü’min Allâh tarafından mükerrem yaratılmıştır; ve bu değerin farkında olmalıdır. Bu farkındalık kibre götürmez; aksine sorumluluğa götürür.

«Mükerrem Kıldık» — Allâh’ın Lütfu

«Andolsun ki Biz Âdem oğullarını mükerrem kıldık» (İsrâ 70). Bu âyet insanın değerini açıklar. Allâh insanı şereflendirdi. Diğer yaratıklardan üstün yaptı. Akıl, vicdan, irâde verdi. Hidâyet kabûl etme kabiliyeti verdi. Bu özellikler insanı değerli yapar. Mü’min bu değerin farkında olmalı.

Halîfe Olarak Yaratıldık — Sorumluluk

İnsan halîfe olarak yaratıldı. Bu büyük bir sorumluluktur. Halîfe — Allâh’ın temsîlcisi. Mü’min yeryüzünde Allâh’ın koyduğu düzeni yaşatır; O’nun isim ve sıfatlarını tezâhür ettirir. Bu görev sıradan değil; çok yüksek bir mertebedir. Mü’min bu sorumluluğa lâyık olmaya çalışmalı.

Sağlıklı Öz-Değer — Aşırılık Yasak

Sağlıklı öz-değer aşırılıktan uzaktır. İki uçluk vardır: 1) Kibir — kendini Allâh’tan üstün görmek. 2) Aşırı alçakgönüllülük — kendini değersiz görmek. Mü’min ortadadır. «Ben değerliyim çünkü Allâh beni mükerrem yarattı; ama Allâh’a göre hiçbir şeyim.» Bu denge önemlidir.

Modern Psikoloji ve İslâm — Örtüşme

Modern psikoloji ve İslâm bu noktada örtüşür. Modern psikoloji «sağlıklı öz-değer» kavramından bahseder. Aşırı alçakgönüllülük depresyona götürür; aşırı kibir narsisizme. Ortadaki sağlıklı öz-değer mutluluğun temelidir. İslâm yüzyıllar önce bu dengeyi kurmuştu. Modern psikolojinin yeni keşfettiği şey, İslâm’ın eski hakîkati.

Çocuk Eğitimi — Öz-Değer Aşılamak

Çocuk eğitiminde öz-değer aşılamak önemlidir. Çocuğa «sen değerlisin; Allâh seni güzel yarattı; sen iyi şeyler yapabilirsin» denir. Ama aynı zamanda «sen Allâh’ın kulusun; Allâh büyüktür» da öğretilir. Bu denge çocukta sağlıklı bir öz-değer geliştirir. Sürekli kınanan çocuk depresif olur; sürekli övülen çocuk narsisist olur. İslâmî terbiye bu dengeyi sağlar.

«Ben İnsanım» — Şeref İfâdesi

«Ben insanım» — şeref ifâdesidir. Allâh insanı diğer yaratıklardan üstün yarattı. Bu üstünlük şereftir. Mü’min bu şerefin farkında olmalı; ve hayvani davranışlardan uzak durmalı. Modern dünyâ insanı hayvana indirgemeye çalışır. Mü’min farklı; «ben insanım, hayvanlaşmam» düşüncesinde olur.

Niyâz — Sağlıklı Öz-Değer İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni Senin lütfunla mükerrem yarattığını bilen bir mü’min eyle. Aşırı alçakgönüllülükten ve kibirden beni koru. Halîfelik sorumluluğumun farkında olmamı nasîb et. Sağlıklı öz-değer ile Sana kul olmamı nasîb et. Çocuklarımı da bu dengeli zihniyet ile yetiştirmeyi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi sağlıklı öz-değerli mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Halîfe, Mükerrem, Değer. → Tasavvuf Sözlüğü