Namazda Sağa Sola İltifât — Rahmetin Kesilmesi Sebebi
Kul namazını kılarken sağa sola iltifât etmediği müddetçe, Allâh Celle Celâlühû ona devâmlı rahmetini ihsân eder. Sağa sola iltifât ettiği zamân ise Allâh Teâlâ rahmetini keser. Buradaki «sağa sola iltifât», hem fizikî hem mânevî olarak yorumlanmalıdır. Fizikî olarak başını çevirmek; mânevî olarak kalbini başka şeylere yönlendirmek — her ikisi de rahmetin akışını engeller.
Hadîs-i Şerîf — İltifâtın Yasak Oluşu
Hadîs-i şerîfte buyurulmuştur: «Allâh kuluna namazda iltifât etmediği müddetçe yönelir; iltifât ettiğinde yüz çevirir.» Bu hadîs, namazın huşûsunu vurgular. Sağa sola bakan, Allâh’a yüz çevirmemiş olur. Allâh da ona yüz çevirir. Bu, karşılıklı bir hâldir; ve namazın değerini etkiler.
Fizikî İltifât — Başı Çevirmek
Fizikî iltifât, başını sağa sola çevirmektir. Bu, namazda yasaktır. Mü’min namaz boyunca yere bakar; secde edilen yere odaklanır. Etrâfa bakmak namazı bozmaz; ama huşûyu bozar. Bu yüzden mü’min gözlerini bir yere odaklayıp, etrâfa bakmamalıdır. Bu fizikî disiplin, mânevî disipline götürür.
Mânevî İltifât — Kalbi Dağıtmak
Mânevî iltifât, kalbi başka şeylere yönlendirmektir. Namazda iş işlerini düşünmek; alışveriş listesini hatırlamak; arkadaşlarla konuşmaları düşünmek — bunlar mânevî iltifâttır. Daha tehlikelidir fizikî olandan; çünkü bilinmez. Mü’min fizikî olarak namazda durur; ama kalbi başka yerdedir. Bu durumda namaz şeklen tamam; mânâca eksik kalır.
Huşû — İltifâta Çare
Huşû, iltifâta çâredir. Huşûlu mü’min, fizikî olarak da mânevî olarak da iltifât etmez. Çünkü Allâh’ın huzûrunda olduğunu hisseder; ve başka bir şeye dikkat veremez. Mü’minûn Sûresi 1-2’de buyurulmuştur: «Mü’minler kurtulmuştur; namazlarında huşû ehli olanlar.» Huşû, kurtuluşun anahtarıdır. Onsuz namaz tamamlanmaz.
Modern Müslüman ve Namaz — İltifât Sorunu
Modern müslümanın en büyük namaz problemi, iltifâttır. Cep telefonu zihninde; iş zihninde; sosyâl medya zihninde. Namazı kılarken bile bunları düşünmekten kurtulamaz. Bu, modern hayâtın dağıtıcılarının tezâhürüdür. Çare: Namaza başlamadan önce zihni temizlemek; namaz öncesi birkaç dakika sessizce oturmak; nefes düzenlemek; sonra namaza geçmek. Allâh muhâfaza eylesin; bizi de iltifâtsız namaz kılan kullardan eylesin.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Namaz, Huşû, İltifât. → Tasavvuf Sözlüğü