Table of Contents

Tarikat 4 kapı 40 Makam Hakkında

Dört Kapı Kırk Makam: Genel Çerçeve

Tarîkat Kapısının İlk Makamları: Tövbe, ve Mürşide Teslimiyet

Temizlik, Sabır, ve Kanâat Makamları

Nasîhat, ve Muhabbet Makamı

Fukarâ Görmek: Tevâzu, ve Hiçlik

Kaynaklar

Bâzı eserlerde hakîkat ile mârifet yer değiştirir; bu teknik bir fark olup esasta bir değişiklik yoktur. Önemli olan, her kapının makamlarını sırasıyla yaşamak, ve içselleştirmektir. Bir önceki derste şerîat kapısının on makamı ele alınmıştı: Îmân etmek, ilim öğrenmek, ibâdet etmek, helâl kazanmak, haramdan uzak durmak, nikâh yapmak, çevreye zarar vermemek, peygamberlerin emirlerine uymak, şefkatli olmak, ve temiz olmak.

Tarîkat kapısının birinci makamı tövbe etmektir. Cenâb-ı Hak buyurmuştur: “Ey îmân edenler! Allah’a samîmî bir tövbe ile tövbe edin.” Tövbe eden kimse, hiç günah işlememiş gibidir. Sûfîlik yolunda tövbe; o güne kadar Allah’a isyân noktasında olan her şeyi terk etmek, ve bir daha geri dönmemek üzere söz vermektir.

Tövbenin üç mertebesi vardır: Avâmın tövbesi — günahları bırakmak. Havâssın tövbesi — gafletine tövbe etmek, yani Allah’tan bir an bile gâfil olduğu için pişmanlık duymak. Havâssü’l-havâssın tövbesi ise bir an gözünün önünden Sevgili’nin gitmesi hâlinde tövbe etmektir.

İkinci makam, mürşide teslim olmaktır. Bir kimse üstâdına intisâb etti mi, artık onun sözünden dışarı çıkmaz. Karda olsa, zararda olsa, nefsine acı da gelse tatlı da gelse, Kur’ân, ve Sünnet dâiresinde mürşidine tam teslimiyet gösterir. Bu teslimiyet kölelik değildir; rûhun terbiyesi için gerekli bir edeptir.

Tarîkat erbâbı olan kimse, temizliği üzerinde taşır: Vücut temizliği, ağız temizliği, kıyâfet temizliği, yaşadığı yerin, ve ibâdet ettiği yerin temizliği. Bütün temizlikle alâkalı hususlar sûfînin olmazsa olmazıdır. Peygamber Efendimiz buyurmuştur: “Temizlik îmânın yarısıdır.”.

Sabır makamı ise dervişliğin belkemiğidir. Allah ile barışık olmak; hastalık gelse, yokluk gelse, musîbet gelse isyân etmemek — hepsini Rabbinden bilip şükürle karşılamaktır. Kanâat ise elindekine râzı olmak, gözünü başkasının malına dikmemektir. Kanâatkâr olan kimse, dünyânın en zengin insanıdır.

Bir kimse kötülüklerden uzak duruyorsa, iyilik yapıyorsa — o zaman nasîhat etmeye hakkı vardır. “Ey Habîbim! Yapmadıklarını insanlara emredenlerden olma” âyet-i kerîmesi gereğince, önce kendini düzelteceksin, sonra başkalarına nasîhat edeceksin.

Gıybet etmezsen “gıybet etmeyin” sözünün tesirli olur. İftirâ atmazsan “iftirâ atma” sözünün tesirli olur. Bu makamlarda oturan kimseye insanlar muhabbet besler, onun nasîhatını dinlerler. Eğer insanlar senin nasîhatını dinlemiyorsa kabahati insanlarda arama, kendinde ara — demek ki henüz nasîhat edecek makama gelmemişsin.

Tarîkatın son makamı, insanın kendisini fukarâ görmesidir. Cenâb-ı Hak âyet-i kerîmede beyân etmiştir: “Ey insanlar! Hepiniz Allah indinde fukarâsınız; ganî olan, ancak Allah’tır.” Kendini fukarâ görmek; ticarette, sanatta, zirâatte, dervişlikte, evde, arkadaşlarının arasında tevâzu sâhibi olup kendini bir şey görmemektir.

Sakın “Ben iyi bir âlimim, ben iyi bir şeyhim, ben iyi bir sûfîyim” deme. Sakın “Benim malım var, mülküm var, makamım var” deme. Bilhassa Allah’ın önünde, Peygamber Efendimiz’in yolunda, ve üstâdının huzûrunda kendini bir şey görme. Hazret-i Âdem’in yolunu tut: “Ben nefsime zulmedenlerden oldum; beni affet.” Bu, Âdem’in çocuklarının yoludur.

Yuvasından kanatlanmadan uçmaya kalkan kuş yavrusu, aşağıda bekleyen kediye yem olur. Kendini beğenmiş, kanatlandığını zanneden sûfî de aynıdır. Olgunlaşmadan, makamları geçmeden “ben oldum” sevdâsına düşen kimse, helâke sürüklenir. Allah muhâfaza eylesin.

Kur’ân-ı Kerîm: Tahrîm Sûresi, 66/8 — “Ey îmân edenler! Allah’a samîmî bir tövbe ile tövbe edin.”

Hadîs: Temizlik — Müslim, Sahîh, “Tahâret”, 1 — “Temizlik îmânın yarısıdır.”

Kur’ân-ı Kerîm: Fâtır Sûresi, 35/15 — “Ey insanlar! Siz Allah’a muhtaç olan fukarâlarsınız. Allah ise ganîdir, hamde lâyık olandır.”

Hadîs: Tövbe — İbn Mâce, Sünen, “Zühd”, 30 — “Günahtan tövbe eden, hiç günah işlememiş gibidir.”

Kaynaklar

Bu metin, Mustafa Özbağ Efendi’nin “1. Tarikat 4 kapı 40 Makam” başlıklı sohbetinden derlenmiştir.