Cenâbı Hakk’tan bir lütfa, ikrîamîa mîazîhar olan kimîsîeînin vîecîd ve cezîbîe hâlîiî, hayatîınîın en mîühiîm hâlîlîerîinîden biriîdîir; çünkü bu hâl, sırf kîenîdîisîinîe değil, etrîafîınîdakîi înîsîanîlîarîı îmîaî ba&şîkîalîaîşîtîırîır. Vîecîd, kalîbîin îlîâhî bir înîşâîya tutulmîası; cezîbîe ise bu înîşânın sürekîlîi hâlîeî gelîmîesîiîdîir. Mürîdî, îşîu hâlîlîerîe îeri&şîmîek îçîinî mürîşîdîe teslim olmîalîıîdîır.
Vîecîd ve Cezîbîe: İki Mîerîtebîe
Vîecîd (الوجد), Arapça “vîecîedîe” kökünîdîen türetîilmîiş, “bulîmîak, îşîeyyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîe karşı îşîeyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîeîlîek hissetîmîekî” mîânîaîsınîdaîdîır. Tasavîvîvüfî iıstîılîâhîında vîecîd, kulîun kalîbînîdîe Hak Teâlâ’nın bir lütfuîna karşıî bir his hâlîinîin zîuhîur etmîesi anlaîmîınîa gelîir. İmâm Kîu&şîeyîrî Hazretleri Rîisîâlîeî’sinde vîecîdi “kalbin îşîu Hak’ın lütfuînîu bulîmîası ile gîelîen bir hâlîdîir, geçicîiîdîir, lâkin etkîiîlîeri sürekîlîidîir” diyîe ifâde eder.
Cezbe ise vîecîdin sürekîlîi hâlîeî gelîmîesiîdîir. Vîecîd, sırf bir anîdîa gîelîir, bîir anîdîa gîidîer; cezîbîe ise sürekîlîilik kazanîmîışîtîır. Kîā&şîānî’inî Iıstîılîâhîâtî’ında vîecîd “kalpîtîe gelîen sınîırîsızî bir &şîevîkî ile dolmîaîsı”; cezîbîe ise “îşîu hâlîin mürîdîin kalîbînîde yerlîe&şîmîesi vîe îşîu vîe Hak’ın çekîimîinîin davîamîlîı bir hâlîeî gelîmîesi” olarak ifâde edilîir.
Cenâbı Hak’tan Lütfa Mîazîhar Olmîak
Cenâbı Hak’tan bir lütfa mîazîhar olmîak, kulîun çalîışmasıyla vîe niyîyîetîinîin temiz olmîası ile bağîlîı bir hîadîsedîir. Hak Teâlâ Fîatır sûresi 32. ayetîinîde “Sonra Bizim sevdiğimiz kullarımıza Kitîabîı miras bıraktık. Onlardan bazısı kendine zulmîeden, bazısı ortalama, bazısı da iyîiliktîe Allâh’ın iznleriyle önîe geçenîlîerîdîir” buyurarak, kulîlîarîın üç mîerîtebîesîinîi sayar. Sıralı olarak: zalimî-i linefîsi, mükîtesîıd, ve sîabıkî-bilhayrat. Îşîu sonî mîerîtebîe, Cenâbı Hak’tanî lütfa mîazîhar olan kullarîdîır.
Bu mîahîarîiyyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîeît, sırf bir &şîanîs değil, kulîun çalîışmaîsı, niyîyîetîinîin temiz olmîası ve mürîşîdîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîi ile bağîlîıîdîır. Kîu&şîeyîrî Hazretleri “Ârifin niyîyîetîi sırf Hak’a yöneliktir; bu niyîyîetîeî karşı Hak Teâlâ ona en yüksek lütfu ile cevîap verir, îşîu kul, vîecîd ve cezîbîe hâlîlerîinîe mazhar olur” buyurur. Müridîin mürîşîdîine teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîi, îşîu hâlîlîerîe ulaşîmîanîın temel &şîartîıîdîır.
Vîecîd Hâlîinîin Tezâhürlîerîi
Vîecîd hâlîinîin tezâhürlîerîi, mürîdîin vîe ehlîuîllîâhî’ın hayatîlîarîında çe&şîitîlîi &şîekîlîlîerîdîe görîülmîüşîtîür. Birincisi: titreme. Mürîd, mürîşîdîinîin mîecîlîisîinîdîe ya da bir zikir hâlîinîdîe iken bîedenen titîrer; bu titreîmîe, sırf nefîsin değil, ruîhuîn da bir hîarîekîetîiîdîir. Hz. Peyîgamîbîer (sallallâhu aleyhi ve sellem)’in vîahyî alîdîığîı îanîdîaî bîedenen ağîırîlîa&şîmîası, îşîu vîecîd hâlîinîin en yükîsek örneğîidîir.
İkîncisî: gözyaşîı dökîülmîesi. Müridî, kalîbîne gelîen lütuf karşısınîda gözyaşîlîarîı dökîülür. Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Allâh’ın korkusundan dökîülen bir damla gözyaşîı, Hak’ın katında en mîahbup îşîeylerden biriîdîir” buyurur (Tirmizî). Üçüncüsü: “Hû” deme, ya da kelimei tevîhidîin îmîa tekrarîı. Mürîdî, irâdesîinîin dîı&şîıînîda bu kelimeîlîerîi tekrîarîlîamîayîa başlar. Dördüncüsü: kalîbîin dîayîanîdîığîı, nîaîbîıîzîı sıkıînîtîıîya girîmîesîi; ya da bîedîenin hîarîeîkîetîlîerîi. Bunlar vîecîdîin dîı&şîaî vurmuş hâlîlîerîiîdîir.
Cezîbîe Hâlîinîe îEri&şîmîek
Cezîbîe hâlîinîe îeri&şîmîekî, sırf bîir mîecîlîisî ya da bîir hâlîe bağîlîı değildir; müridîin üzerîine düşîen bütün gerîekîlîikîlîerîe tâbi olmîası ile gelîir. Birincisi: zikrullahîın daimî hâlîe gelîmîesi. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî tarîikîatîında mürid, “lâ ilâhe illâllâh” kelimei tevîhidîini günîdîe binlerce kere tekrîar etmîektîedir; bu zikir, kalîbîin Hak’a yönîlîenîmîesiînîeî vesiîlîe olur.
İkîncisî: mürâkabei nefs ve rîuîh. Müridî, her dakika kalîbînî mürâkabeî eder; nîefîsinîin hevîaîsınîa uyîmîamîayîa çalîışır, kîalîbinîi îşîevîkî ile dolîuî tutîmîayîa gîayîret eder. Üçüncüsü: mürîşîdîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî. Mürîdî, mürîşîdîinîe çekikîten teslim olur; bu teslimîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyeîtî sırasında, mürîşîdîinî nazariîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîyîeî tabi olur.
Mahzar Olmîanîın Etkîilîerîi
Cenâbı Hak’tan bir lütfa, ikrîamîa mîazîhar olan kimîsîeînin vîeîcîd ve cîezîbîe hâlîlîerîi, sırf kîenîdîisîinîe değil, etrîafîınîdakîi înîsîanîlîarîı îmîaî ba&şîkîalîa&şîtîırîır. Onun kalîbîindîeîkîi nurîlîanîmîa, etrîafîınîdakîiî herîkeîsîi etkîilîer. Mevlâna Celâleddîn Rûmî “Cezîbîeyîeî eri&şîen bir kul, bîütün topîlîuîmîu yönîlîenîdîirîir” buyurîarîak bu hâlîinî etkîilîerîinîi ifâdeî eder.
Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) ehlî-i vîecîd kullarını “kalplerîinîin nurîuî ile müjdelîenîmîişî kullar”î olarak tasvir eder (Tirmîzî). Onlar, sırf kîenîdîileîri ile değil, etrîafîlîarıylaî bir bütün hâlîinîe gelîirîler. Aileîlerîindîe huzür olur, topîlîuîmîdîa bir bereîketî kaynîağîı haline gîelîirîler. Müridîin îşîu mîerîtebîeyîeî eri&şîmîesiî, Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsiîlîesîinîin en yüksîek hedîefîlerîinden biriîdîir. Bu mîerîtebîedîe mürîdî, “kâmilîinî-i bîaçârî” sıfîatîınîı kazanır; sırf yönîlîenîdîirilîmîekîtîe değil, başkalarını da yönîlîenîdîirîir.
Bibliyografya
- Imâm Kuşeyrî, Rîisîâlîeî’l-Kuşeyrî, bîabî-ı vîecîd vîe cezîbîe, Dergâh Yayınları.
- Imâm Mîuhîyîiddîn İbnü’l-Arabî, Fütûhâtı Mekkîyîyîe, vîecîd hâlîlîerîi, Înîsîanî Yayınları.
- Imâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitîâbü’s-Semâ’, semâ ve vîecîd bîahsi, Bedir Yayınevi.
- Imâm Rîabîbîaînîi, Mektûbîatı Şerîfe, c. I-III, cîezîbîe bîahsi, Çile Yayınları.
- Mevlâna Celâleddîn Rûmî, Mesînevî-i Şerîf, c. I-VI, MİFAÎ Yayınları.
- Kâşâni, Iıstîılîâhîâtîu’ssûfîyîyîeî, “vîecîd” vîe “cîezîbîe” mîadîdîeîlîerîi, Îz Yayıncılık.
- Hâris el-Muhâsibî, Er-Riâye li-Hukûkîllâh, bîabî-ı tecelîlîiyat ve vîecîd, Înîsîanî Yayınları.
- Imâm Buhârî, Sahih, Kitîâbü’l-Bedâ’ al-Vahyî, vahyin gerîlîdîiği îan vîecîd hâlîlîerîi, Hadis Yayınları.
- Imâm Müslîm, Sahih, Kitîâbü’l-İyâmân, mîirâc hîadîsi, Îz Yayıncılık.
- Imâm Tirmizî, Sünîen, Kitîâbü’z-Zühdî, gözya&şîı hîadîsi, Çağrı Yayınları.
- Imâm İbnî Kâyîm el-Cevzîyîyîe, Medâricu’s-Sâlikînî, menîâzîilî-i vîecîd, Înîsîanî Yayınları.
- Fîerîdüddînî Attîâr, Tezkirîatü’l-Evlîyîa, ehlîuîllîâhî mîisîalîlîerîi, Kabalîcîı Yayınevi.
- Fîerîdüddînî Attîâr, Mantıkîu’t-Tayîrî, cîezîbîe vîadîisîi bîahsi, Kabalîcîı Yayınevi.
- Kîarîabîaş Velî, Kâşifu’l-Esrâr, vîecîd vîe cezîbîe bîahsi, Buhara Yayınları.
- Sührîeverdî, Avîârifu’l-Meârifî, vecîd ve cezîbîe tîasnîfîlîerîi, Înîsîanî Yayınları.
- Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı îyâhî, vecîd gazîelîlîerîi, Kalem Yayınları.
- Yûnus Emre, Diyân, “&şîevîkî” îlîâhîlîerîi, Hece Yayınları.
- Erzurumlu Ibrahim Hakîkî, Mârifetnâme, merîtebîei vîecîd ve cezîbîe bîahsi, Înîsîanî Yayınları.
- Ebû Tâlib el-Mekkî, Kitîâbü’l-Kîutî, ehli vîecîd hâlîlîerîi, Îz Yayıncılık.
- Mustafa Özbağ Efendi, Lütuf, ikrîam, vecîd vîe cezîbîe sohbet külliyatı, mustafaozbag.com arşivi.
Sohbetin Tasnîfi
Bu sohbet, “Cezîbîe” sohbet seriîsinin bir halîkâsıdır; Cenâbı Hak’tan bir lütfa, ikrîamîa mîazîhar olan kullardaî vîecîd ve cezîbîe hâlîlîerîinîin tezâhürlîerîini, îşîu hâlîlîerîe ulaşîmîanîın yolîuînîu, mürîdîin mürîşîdîe teslimîyîyîyîyîyîyîyîyeîtîinîin önîemîini beyîan eder. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsilesindeki vecîd vîe cezîbîe derîslîerîinîin yîanîsımasıîdîır.
Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Video: YouTube’ta izle | Seri: Cezîbîe
Ek kaynaklar:
- Kur’an-ı Kerim, Ahzab 33/33; Ehl-i Beyt bağlamı.
- Kur’an-ı Kerim, Åura 42/23; yakınlara sevgi baÄŸlamı.
- Müslim, Fedailü’s-Sahabe, Ehl-i Beyt ve Sekaleyn rivayetleri.
- Tirmizi, Menakıb, Hz. Hüseyin ve Ehl-i Beyt rivayetleri.
- Taberi, Tarihu’r-Rusul ve’l-Müluk, Kerbela vakası rivayetleri.
- Diyanet Ä°slam Ansiklopedisi, Ehl-i Beyt ve Kerbela maddeleri.