Şevval: Giriş

Bu sohbette Mustafa Özbağ Efendi, Şevval orucunun önemini, oruçla irtibatın kesilmemesi gerektiğini, kalbin Allah ile dolu olması için orucun manevî bir kalkan olduğunu, Mûsâ aleyhisselâm kıssasıyla kalpteki ihlâsın önemini, her şeyin Allah için yapılması prensibini ve kimseden hiçbir şey istememe biâtını anlatmaktadır.

Şevval Orucu ve Bütün Seneyi Oruçlu Geçirmenin Sevabı

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri buyurmuştur: “Kim 30 gün farz olan Ramazan orucunu tutar, Şevvalde de 6 gün oruç tutarsa bütün seneyi oruçlu geçirmiş gibi sevap verilir.” Müfessirlerin büyük kısmı hesaplamıştır: 30 gün Ramazan orucu 300 gün eder, 6 gün Şevval orucu 60 gün eder — toplam 360 gün.

Şevval ayında 6 gün oruç tutulacak — bir bütün de tutulabilir, tek tek de. Bu ay içinde tamamlanacak. Tutabilenler 10, 12, 15 gün tutsunlar. Kadınlar muayyen günlerde tutamadıkları oruçları da bu ayda kaza edebilirler — hem 6 gün orucu hem de kaza borçlarını bir taşla iki kuş olarak yerine getirirler.

Oruçla İrtibatı Kesmemek

Derviş kardeşler oruç ibadetiyle irtibatlarını kesmeyecekler. En az ayda 3 gün oruç tutacaklar. Yapabilenler pazartesi-perşembe tutacaklar. Daha fazla tutabilenler tutsunlar. Kim oruçla irtibatını kesti, o kimse Allah’la irtibatını kesmiştir — Allah’ın merhametiyle, şefkatiyle, muhabbatiyle irtibatını kesmiştir.

Oruç insanın kalbini inceltir, nurlandırır. Oruç insanı kötülüklerden alıkoyar, hevâ ve hevesten muhafaza eder. Oruç şeytanla mücadelede kuvvet verir, nefisle çatışmada maneviyatı güçlendirir. Oruçlu insan melekleşme hareketi yapmış olur.

Kalbin Allah ile Dolu Olması

“Allah sizin sûretlerinize değil, sîretinize, içinize bakar — kalbe bakar.” Bir kimse namaz kılıyor görünebilir ama Allah onun kalbinden ne kadar namaz kıldığına bakar. Bir kimse ağlıyor, dua ediyor olabilir ama Allah onun kalbindeki tecellîye bakar.

Sultan o kalbe tecellî edecekse kalbin pâk olması lâzım. O kalpte başka heveslerin, başka sevgilerin, başka tutkuların olmaması gerekir. O kimsenin niyeti Allah, hedefi Allah, istikameti Allah, baktığı Allah, tuttuğu Allah, yürüdüğü Allah olmalıdır.

Mûsâ Aleyhisselâm Kıssası — Kalpteki İhlâs

Mûsâ aleyhisselâm yolda giderken bir kalabalık görür; kadın-erkek, genç-ihtiyar toprağın içinde ağlayıp yalvarış hâlindedirler. Mûsâ da onlara katılır ve Allah’a münâcaat eder: “Ey merhametlilerin en merhametlisi! Bu insanların yalvarışına neden cevap vermiyorsun?”

Cenâb-ı Hak hemen cevap verir: “Yâ Mûsâ! Sen benim merhametimi bilmiyor musun? Onlar ağlayıp sızlayıp kendilerini perişan ediyor görünürler — ama onların kalplerinde Allah yok.” Önemli olan kalbin dışarıda görünen hâli değil, içindeki hakikattir.

Her Şey Allah İçin — Tasavvufun Özü

Bir şey yaparken Allah hatırınıza geliyorsa, yaptığınız şey Allah içindir. Allah hatırınıza gelmiyorsa, başka bir maksatla yapıyorsunuzdur. Derviş odur, velî odur, mümin odur ki her yaptığında Allah’ı hatıra getirir. Kalbinize bir yandama dikin: “Bu şeyi yaparsam Allah’ı mı memnun ederim?”

Tasavvufun bütün disiplini, eğitimi, hengâmesi bir tek amaca hizmet eder: Her şeyin Allah için olması. Gelişiniz Allah içinse, gidişiniz Allah içinse, düşünceniz Allah içinse, niyetiniz Allah içinse — o zaman meseleyi halletmişsiniz demektir.

Kimseden Hiçbir Şey İstememe Biâtı

Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hazretleri bazı sahabelere özel biât almıştır: Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Ebûzer-i Gıfârî, Ebü’d-Derdâ, İbn Mesud. Peygamber Efendimiz Ebûzer’e üç kez sordu: “İyi düşündün mü?” Sonra: “Bana hiç kimseden hiçbir şey istemeyeceğine söz ver, ben de sana cenneti söz vereyim.”

Hz. Ebû Bekir’e “bineğinin üzerinde kırbacın düşse bile kimseye alıver deme”, Ebûzer’e “ayakkabının bağı düşse bile” denilmiştir. Hz. Ebû Bekir halifelik döneminde devesinin üzerinde kırbacı düştüğünde kimseye demeden indi, kendisi aldı. Bu biât, istiğnâ makamının en yüksek noktasıdır.

Kaynakça

Hadis-i Şerifler

• Şevval orucu hadisi: “Kim Ramazan orucunu tutar, Şevvalde 6 gün oruç tutarsa bütün seneyi oruçlu geçirmiş gibidir.” — Müslim, Sıyâm, 204; Tirmizî, Savm, 52
• Pazartesi-perşembe orucu: “Pazartesi ve perşembe günleri ameller arz olunur; ben oruçlu iken amellerimin arz olunmasını isterim.” — Tirmizî, Savm, 44; Nesâî, Sıyâm, 70
• Ayda 3 gün oruç: “Ayın başında, ortasında, sonunda 3 gün oruç tut.” — Buhârî, Savm, 56; Müslim, Sıyâm, 181
• Ebûzer’in biâtı: “Bana hiç kimseden bir şey istemeyeceğine söz ver, sana cenneti söz vereyim.” — Ebû Dâvûd, Zekât, 28; Nesâî, Bey’at, 18
• Allah sûretlere değil kalplere bakar: Müslim, Birr, 34
• Oruç kalkandır: “Oruç bir kalkandır.” — Buhârî, Savm, 2; Müslim, Sıyâm, 162

Âyet-i Kerimeler

• Oruç farziyeti: Bakara Sûresi, 2/183 — “Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı.”
• Allah kalbe bakar: Hadis-i şerif olarak yaygın; Kur’ân’da: Hucurât Sûresi, 49/13 — Takvâ ölçüsü

Tasavvufî Kaynaklar

• Mûsâ aleyhisselâm kıssası: Tasavvuf kaynaklarında yaygın — İmâm Gazâlî, İhyâ, IV. Cilt
• İstiğnâ makamı: İmâm Kuşeyrî, er-Risâle, Fakr ve İstiğnâ Bâbı
• Orucun kalbî boyutu: İmâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, I. Cilt, Kitâbu Esrâri’s-Savm

Sohbetin Özeti

Bu sohbette Şevval orucunun sünnet olarak tutulması gerektiği, oruçla irtibatın asla kesilmemesi gerektiği, kalbin Allah ile dolu olması için orucun manevî bir kalkan olduğu vurgulanmıştır. Mûsâ aleyhisselâm kıssasıyla dış görünüşün değil kalpteki ihlâsın önemli olduğu, tasavvufun özünün her şeyin Allah için yapılması olduğu ve kimseden hiçbir şey istememe biâtının istiğnâ makamının en yüksek noktası olduğu ifade edilmiştir.

Diğer sohbetler: Dergah Sohbetleri

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Sünnet, Tecellî, Dervîş, Dergâh. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı