Cehri Zikir, Ovunme Yasagi ve Sufinin Kalkani: Mumine Sefkat, Kotuye Tokat

Mustafa Ozbag Efendi bu sohbetinde, sesli (cehri) ve sessiz (hafi) zikrullahin hukmunu, hayir hasenati anlatma adabini, Imam Azam’a hakaret edenlerin durumunu, baz farziyetleri inkar edenlere karsi tekrub-i iman meselesini, semazenin el duruslarinin manasini ve edebin uc merhalesini sarsici bir uslupla ele almaktadir.

Sesli ve Sessiz Zikrullah: Hangisinin Yeri Vardir?

Sesli veya sessiz zikrullahta sakinca yoktur. Ancak iki yerde sesli zikrullah yapilmaz: (1) Bir camide farz namaz kilinirken o yerde sesli zikir yapilmaz. (2) Bir yerde sesli Kuran-i Kerim okunuyorsa orada sesli zikir yapilmaz. Bunun disinda sesli zikir caizdir.

Hz. Peygamber Sallallahu Aleyhi ve Sellem bir gazveye giderken sahabesi yuksek sesle Allah’i zikrediyordu. “Siz sagiri zikretmiyorsunuz” buyurarak onlari sesli zikirden men etti — sebebi dusmani uyandirmamak icindi, yoksa sesli zikri yasaklamak icin degil. Ayet-i Kerime’de “Hac farzlarinizi yerine getirdikten sonra atalarinizi andiginizdan daha kuvvetli sekilde Allah’i zikredin” buyurulmustur. Onceden Araplar Beytullah’i tavaf ettikten sonra atalarini ve onlarin hayirlarini sesli sayiyorlarladi; Islam bu ovunmeyi de men etti.

Hz. Ali ve Ovunme Istisnasi

Hz. Ali Efendimiz bir cenk meydaninda bahadirligini anlatinca Hz. Peygamber buyurdu ki: “Eger savas meydaninda olmamis olsaydi, Ali helak olurdu.” Insanin kendi kahramanligini, hayir hasenatini, kerametini anlatmasi caiz degildir — bu ancak kafirin karsisinda istisnai olarak caiz olur. Ulema buna bir kapi aralamis: kisi orneklik olsun diye sufiler gibi “birisi boyle yapmis, birisi boyle ruya gormus, birisine boyle bir tecelliyat olmus” diyerek anlatabilir. Aslinda anlatan kendisidir ama edep gostererek sahsina baglamaz.

Latin Harfli Kuran Meselesi: Imam Mekki ve Imam Azam

Bir soru uzerine Efendi Hazretleri, Imam Hacer-i Mekki Hazretleri’nin “Kuran-i Kerim’i Arapca’dan baska harf ile yazmak ve tercumesini okumak haramdir” gorusunu nakleder. Ancak Hanefi mezhebinin imami Imam Azam Ebu Hanife’nin gorusu farklidir: Imam Azam Hazretleri Arapca disinda dillerde Kuran tefsirinin okunmasini ve farkli dillerde yazilmasini caiz gormus, hatta bir kimsenin Kuran’dan bir ayet veya sure dinleyince kendi diliyle Fatiha okuyarak namaz kilabilecegine bile fetva vermistir.

Efendi Hazretleri vurgular: “Bir alimin uzerinde digerlerinin eksigi, kusuru ve hatasi vardir; biri digerinin uzerine bina edilmez. Mekke bizim mese mecbur olmadigimiz yerdir.” Mesele icin once Kuran’a, sonra Resulullah’in sunnetine, sonra ashabin tutumuna, sonra imamlarin (Imam Azam, Imam Malik, Imam Safi, Imam Muhammed, Imam Yusuf, Imam Suheyr, Serahsi gibi) ictihadlarina bakilir.

Imam Azam’a Hakaret Edenlerin Hali

Sohbette en sert bolumlerden biri Zekeriya Beyaz gibi ekran tipi cikip Imam Azam Hazretleri’ne hakaret eden, hadis-i seriferi reddeden kimseler hakkindadir. Efendi Hazretleri “Imam Azam’in kabr-i seriften cevap geliyor, isaret oluyor: ‘Esselamu aleyke…’ Imamina verin diye” der ve ekler: “Imam Azam’i agzina alacak kimsenin yuz on sekiz tane kadar yuksek mertebede ehl-i hadis ve fakih onunde durmasi gerekir. Adam oturmus Imam Azam’a, Imam Safi’ye, Imam Malik’e, Imam Buhari’ye, Muslim’e, Tirmizi’ye hakaret ediyor. Butun hadisleri inkar ediyor — biz dinliyoruz.”

Tekrub-i Iman ve Tekrub-i Nikah: Farziyetleri Inkar

Bir farzin haram olan bir seyin haram olmadigini, bir farzin farz olmadigini bile bile soylemek tekrub-i imani ve tekrub-i nikahi gerektirir. Efendi Hazretleri uzerine basa basa siralar:

• Kadinin orunmesi farzdir: bas, bogazin bittigi yer, kollar, ayaklar dahil. Bunu inkar eden tekrub-i iman ve nikah eder.
• Icki haramdir, faiz haramdir, haksiz adam oldurmek haramdir, namusla ilgili tecavuz haramdir, yetim mali yemek haramdir.
• Beytullah’ta gunah islemek buyuk gunahtir.
• Zina haramdir; nikahsiz cinsel iliski buyuk gunahtir.
• Giybet haramdir — biliyor olmasina ragmen “bu giybet degil” diyenin de ayni hukum altindadir.

“Hocam ben giybet etmiyorum” demesi giybeti meşrulastirmaz; aksine inkar oldugu icin daha agir bir hal alir. Edep, neyin haram neyin farz oldugunu bile bile sertce belirtmektir — “acmak istemiyorum, sonucta babamin abisi degil mi” gibi mahcubiyetler yerine acikca soylemek gerekir.

Sufinin Subhanallahi ve Bihamdihi Zikri

Sufi “Subhanallahi ve bihamdihi, subhanallahil-azim ve bihamdihi estagfirullahil-azim” der. Daha birinciyi soylerken Allah’in gunahlarini sonbahar yapraklari gibi dokuverir. Cunku der ki: “Geldi benim dostum, oturdu iki dizinin uzerine huzuruma cikti, beni tanidi, beni bildi, beni hatirladi — affettim.” Ikinci tesbihte sufi mana alemine adimini atmistir. Tovbe faslini bitirirken kendinden gecer; parmak calisiyor mu, dil calisiyor mu bilmez. Onun dilini soyleten, kalbini hissettiren, gozune gosteren, elini tutturan, ayagini yuruten Allah’tir.

Sema Senin El Duruslarinin Manasi

Sufi semazenin sag eli yukarida, sol eli asagidadir. Bunun manasi: El yukaridaki Allah’tan gelen ilahi feyzi alir; el asagidaki ise halka tasit eder. Ama Efendi Hazretleri ek bir mana daha verir: O el ayni zamanda Osmanli tokati gibi tetikte hazir kitadir. Kotuluk yapana, dinsize, imansiza, din saticilarina, uckagitcilara, vatana ihanet edenlere, teroristlere darbe vurmak icin hazirdir.

“Bir yanagini vurana obur yanagini cevirme” sufiligi Efendi Hazretleri’nin kabul ettigi bir tarif degildir: “Ben o sufilerden degilim. Mumin gelse canimi veririm, basima tac ederim, gonul sultani yapariim, ayagina hali olurum. Ama kafir bana dusmanlik etmeye kalkarsa bu el onun kaydini buker. Kotu bir kimse muminlere kotuluk yapmaya kalkarsa bu el onun kaydini buker.”

Edebin Uc Merhalesi

Edep nurdan tactir. Edebin uc merhalesi vardir:

• Birinci merhale: Farzlara simsiki yapismak — farzlari yerine getirip gunah-i kebairlerden uzak durmak.
• Ikinci merhale: Nafilelerle Allah’a yakinlik kurmak — en guzel ahlakla ahlaklanmak.
• Ucuncu merhale: Allah’i sevmek — gozunun gordugu ve gormedigi her seyden fazla Allah’i sevmek.

Edep haksizligin karsisinda hakkini savunmamak demek degildir; vatanini, milletini, dinini, imanini savunmamak demek degildir. Birisi senin dinine hakaret ederken susmak edep degil — o zayifligin, kimliksizligin, kisiliksizligin adidir. Edep her seyi yerli yerine koymak ve yerli yerinde konusmaktir.

Cuma Muminin Bayramidir: Kadin ve Cocuk da Camiye Gidebilir

Hz. Peygamber bize iki dini bayram birakti: Ramazan ve Kurban. Bunlarin disinda dini bayram yoktur — ne nevruz, ne hidirellez, ne baska bir ad. Ama cuma gunu Muslumanlarin haftalik bayramidir. Her cuma Mumin icin bayramdir. Kadin, erkek, coluk cocuk en temiz, en guzel halde camiye gidilir.

“Camiye gittiginizde ‘kadinlar giremez, cocuklar giremez’ diyenler din tuccaridir, maasli elemandir. Sen onlari dinleme — ‘Ben es ve cocuklarimla bugun cuma kilacagiz’ deyin. Bu Muslumanlar bu kafayi kirdi: karilarini, kizlarini, coluklarini, cocuklarini camiye getiriyorlar.” Iste bu cumayi Muslumanin hakiki bayrami haline getirir.

Kaynakca

Ayet-i Kerimeler

• Bakara Suresi 200 — “Hac ibadetinizi bitirince, atalarinizi andiginiz gibi, hatta ondan da kuvvetli bir anisla Allah’i anin.”
• Hucurat Suresi 10 — “Muhakkak ki muminler kardestirler.”
• Hucurat Suresi 12 — “Suizandan sakinin… Birbirinizin gizli halini arastirmayin, biriniz digerinin giybetini etmesin.”
• Tevbe Suresi 71 — “Mumin erkeklerle mumin kadinlar birbirlerinin velileridir.”
• Nur Suresi 31 — Kadinlarin ortunmesi hukumleri

Hadis-i Serifler

• “Sizden biriniz bir kotuluk gorurse onu eliyle degistirsin; gucu yetmezse diliyle, ona da gucu yetmezse kalbiyle buz etsin — bu imanin en zayif derecesidir.” (Muslim, Iman, 78)
• “Imam Azam Ebu Hanife ummetimin lambasidir.” (Hatib el-Bagdadi, Tarihu Bagdad)
• “Cihat’tan da ustun yâ Resulullah Allah’i zikir mi? Cihat’tan da ustun.” (Tirmizi, Daavat, 6)
• “Mumin odur ki dilinden ve elinden Muslumanlar emin olan.” (Buhari, Iman, 4; Muslim, Iman, 64)
• “Cuma gunu Muminlerin bayramidir.” (Ibn Mace, Ikametus-Salat, 79)

Tasavvufi Kaynaklar

• Imam Gazali — Ihyau Ulumid-Din, Kitabu Ezkaril-Mef’ulin (Cehri ve hafi zikrin hukumleri)
• Abdulkadir Geylani — Futuhul-Gayb (Tovbe ve sufinin maneviyat hali)
• Mevlana Celaleddin-i Rumi — Mesnevi-i Serif (Edebin uc merhalesi ve sufinin teslimiyeti)
• Imam Rabbani — Mektubat (Edebi farzlardan ayirmama)

Fikhi ve Tarihi Kaynaklar

• Imam-i Azam Ebu Hanife — el-Mebsut’tan nakil (Arapca disinda Kuran tefsiri ve namazda Fatiha)
• Ibn Hacer el-Mekki — ez-Zevacir (Kuran’in Arapca disi yazilmasi meselesi)
• Ibn Hisam — es-Siretun-Nebeviyye (Hz. Ali’nin cenk meydanindaki ovunmesi)
• Imam Nevevi — el-Mecmu’ (Cuma namazinda kadin ve cocugun konumu)

Sohbetin Ozu

Sesli zikrullahta sakinca yoktur — ancak farz namaz kilinirken ve sesli Kuran okunurken yapilmaz. Insanin kendi hayrini ovmesi yasaktir, ancak Hz. Ali ornegindeki gibi savas meydaninda kafire karsi caizdir. Imam Azam’a hakaret eden kimse, butun hadis ve fikih imamlarinin onunde acizdir. Farziyetleri inkar etmek tekrub-i iman ve nikahi gerektirir — basortunun, ickinin, faizin, zinanin haramligini gizleyen veya ortbas eden de bu hukum altindadir. Sufinin kalbi muminleri sefkat ve merhametle koruyacak, ama eli kotuluge karsi tetikte tokat gibi durmalidir. Edebin uc merhalesi: farzlar, nafileler, Allah sevgisi. Cuma muminin haftalik bayramidir; kadin-cocuk demeden camiye gidilmelidir.

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Zikir, Kalb. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı