Mesnevî’nin Sınırı: Hz. Pîr «Felekler Kadar Olsa Bile Bu Manevî Âlemin Cüz’ünü İhâta Edemezdi» — 25.700 Beyt-Nicholson Tahkîki ve 2095. Beyt’ten Devâm

Mesnevî, hacim bakımından felekler kadar bile olsa, yine bu âlemin hatta küçük bir cüz”ünü ihâta edemezdi. Halbuki çok geniş olan o yerler, gök, darlıktan gönlümü paramparça etti. Mesnevî, ma’lûm Türkiye’deki üç aşağı beş yukarı Mesnevî’ler 25.700 ile 26.000 beytten ulaşan ama bazı ülkelerde, bazı bölgelerde daha fazla beytleri olan bir kitap. Hindistan’da 30.000’in üzerinde 35.000’i beyti yakın mesnevî, el yazması mesneviler var. İlaviler olmuş olabilir veyahut da farklı tezahürler olmuş olabilir. Bunun gibi Afganistan’da farklı mesneviler var adet olarak daha fazla ama genel olarak Türkiye’deki el yazmalarına baktığında 25.700 veya 26.000 beytten oluşuyor. Bazıları çünkü bu konu başlıklarını da bir beyit olarak yazmışlar.

Konu başlıklarını da beyit olarak yazınca beyit adeti artıyor. Konu başlıklarını beyit olarak yazmazsan beyit adeti azalıyor. Bunun gibi teknik meseleler yoksa beytlerde bir farklılık yok. Tabii normalde toparlayacak olursak mesnevî değişik basınlarla 35.000 veya 32.000’le 26.000 beytlin arasında gider gelir. Çünkü bazı yerlerde mesela 6 cilttir bazı yerlerde 7. ciltin olduğu söyleniyor. Ama mesnevî araştırmacıları ne yazık ki mesneviyle alakalı en ciddi çalışma yapan R. A. Nicholson’dur. R. A. Nicholson’un araştırmalarına muhtaç kalıyor. Bu da acı bir şey. Ve onun araştırmalarına göre bu konuda baya ince ele tutsuk dokunmuş bu tip beytler var. Tabii böyle olmasına rağmen Hz. Pîr mesnevî diyor bu kadar geniş bu kadar çok ince detayları anlatan ve belki de varlıkla alakalı hayatın tefsiriyle alakalı, bence yazılabilen en önemli eserlerden birisi hacmi çok büyük çünkü hemen hemen tasavvufla alakalı, sufilikle alakalı değinmediği bir mesele kalmamış. şu anda biz 2000 kusur beytteyiz kaçındayız?

Buradan bakıvereyim. 2000 kaç 95 mi? Evet, 2095 beytteyiz daha doğrusu. 2095’den sonrayız da. Evet, 2095’den sonrayız da. Ve normalde böyle olmasına rağmen hala da devam ediyor. Mesnevî kendisine üzerine bir hayranlık ve hayret bırakıyor insanın üzerinde. Tabii bu hayranlık ve hayreti yakalayabilmesi için hep bunu söyleyeceğim size o kimsenin iyi bir Kur’ân ve sünnet bilgisi ve iyi bir manevî hâl bilgisi. o kimsede manevî hâl olması lazım. Başka türlü mesnevî idrak etmesi anlaması çok zor. Şimdi mesnevî o kadar böyle geniş hacimli olmasına rağmen Hz. Pîr diyor ki bu aleme mesnevî zayıf kaldı diyor. Bu manevî âleme mesnevî zayıf kaldı.

Bedîüzzamân Sa’îd-i Nûrsî, 29. Mektûb 9. Kısım — «Denizler Mürekkeb, Ağaçlar Kalem Olsa O Deryâdan Bir Damla Yazılamaz»; Manevî Âlemin Sonsuzluğu

Buradan Bedîüzzamân Sa’îd-i Nûrsî Hazretlerine geçmek istiyorum. Mektûbât’ta 29. mektup 9. kısımda hep söylerim ya işte tarîkat, hakîkat, ma’rifet namları altında öyle nûrânî öyle bir şirin yol vardır ki denizler mürekkeb olsa, ağaçlar kalem olsa o deryadan bir damla yazamaz diyor. Bakın dikkat edin. Hz. Pîr mesnevî hacim bakımından felekler kadar bile olsa yine bu alemin manevî âlemin hatta küçük bir cüz”ünü bile ihâta edemezdi diyor. o manevî âlem o kadar geniş o kadar derin ki oradan küçücük bir cüz”ünü dahi ihâta edemezdi. Bu minvalde Bedîüzzamân Sa’îd-i Nûrsî Hazretleri diyor ki tasavvuf, tarîkat, hakîkat namları altında olan bu manevî âlemle alakalı denizler mürekkeb olsa, kalem ağaçlar kalem olsa oradan bir damlayı yazmış olamaz diyor.

Bir damla bakın bir damla o yüzden bu da diyor ki küçük bir cüz”ünü ihâta edemezdi. Demek ki o insanoğlunun Allâh’ı tanıma-bilme, Kur’ân ve Sünnet-i Seniyye tanıma bilme ne kadar derinlemesine ve genişlemesine olursa olsun, ne kadar büyük olursa olsun. Cenâb-ı Hakk’ın ilminin önünde küçücük bir cüz’ bile değildir. Manevî ilim açısından baktığımızda da deryada bir damla bile değildir. Bakın deryada bir damla bile değildir. Bizim çok büyük mükemmel âlim gördüklerimiz, mükemmel velî gördüklerimiz gerçekten mükemmellerdir. Ama o manevî alemde bir damla bile değillerdir. O manevî âlemi çünkü idrak etmek, böyle bir ucundan tutmak dahi o kimseyi fevkalada bir noktaya götürmesine rağmen o manevî âlemin içerisinde zerre dahi olamaz.

O yüzden o manevî âlemi katagürleştirmek, ona sınır koymak, ona sınır koymak o manevî âlemden haberi olmayan zahir cahillerin işidir.

Şatahât-vâri Sözler ve Sarhoş Ehli Tahlîli — Ayrân İçip Sarhoş Taklîdi Yapanlar vs Mansûr-i Hallâc Şarâbı; «İki Rü’yâ Görüp Evliyâ Kesilen» Hatâsı

Hani bazen zamân zamân şatahât-vâri sözler duyarsınız, onlar cahillikten kaynaklanır. bu böyle manevî âleme dalmış sözler, orada çok büyük yollar kat etmiş böyle şatahât-vâri sözler olur. Çıkar bir kısım sarhoş ehlinden öyle sözler çıkar, insanlar da onları sarhoş ehli görür. Sarhoş ehli görür, onlara da onların o sözlerini bir yerlerden böyle analiz edeceğim diye uğraşır. Değildir, o manevî âlemden bir damla bile içmemiştir o. Kendince bir damla içtiğini düşünür ama. Bu Hz. Pîr Mesnevî de bunları şöyle tanımlıyor, ayrân içip sarhoş taklîdi yapanlar. kimisi çok özür dilerim ondan sonra ayrân içmiştir ama yıkılayıkıla gider çok içmiş filan gibisinden. Halbuki ayrân içmiş o, aldatıyor ortalığı.

Bunun gibi bu manevî âlemden koku almayan, manevî âlemden dudağına bir yaşlık dahi değmeyen bir kimse de kendisini Mansûr şarâbı’ı içmiş gibi gösterip yollarda sallana sallana gidip sayhalar atar. Oysa o alem öylesine geniş, öylesine derindir ki onun ne kenarını bulabilirsiniz, ne de tavanını bulabilirsiniz, ne de tavanını bulabilirsiniz. Oraya normalde eğer ki bir adım attığınızda, bir adım o tarafa doğru bir daha ilk ferdeden bir ferde geçtiğinizde sonsuz bir aleme geçtiğinizi zannedersiniz ki o daha yolun başı bile değildir. Ve hatta ben bazen derim ya iki rü’yâ görüyor adamı evliyâ kesiliyor. O daha dur ya, daha iki rü’yâ gördün yolun başında bile değilsin daha. Daha gidilecek o kadar çok yol var ki. sen yüz tane besmele-i zor çekerken, yüz tane tevhîd-i zor çekerken kendi kendine arş halilarda dolaştığını zannedersin o alem öyle değildir.

Çünkü hakîkatin sınırı yoktur. Hakikatin sınırı da olması mümkün değildir. Herkes hakîkati kendi istidadı, kendi kalıbı kadar bilir. O onun hakikatidir. O gerçek hakîkat değildir. Ve her hakîkat o kimsenin kendine aittir. Ve kendi kalıbı, kendi dağarcı, kendi aldığı kadardır. Kendi bildiği kadardır. Ama bir kimse kendince onu çok yüksek gösterir. Bu aldatıcı zenginler vardır ya üç beş kuruş görür, çok zenginmiş gibi hava verir etrafa. Böylece o verdiği havayla iş yapar çünkü o. Ama bir gün gerçekle karşılaşınca fıs diye söner. Bu hakîkat alemi de öyle bir şeydir. O kimse kendince hakîkat aleminin padişahiymiş gibi görünür. Öyle değildir. Çünkü oranın kenarı yoktur, ucu bucağı yoktur. O meseleden dolayı Hz.

Pîr diyor ki halbuki çok geniş olan o yerler, gök darlıktan gönlümü paramparça etti.

Hakîkatin Sınırı Yoktur — Herkes Kendi Kalıbı Kadar Bilir; Manevî Âlemden Dünyâya Bakınca Avucun İçi Kadar, Tırnak Üzerinde Bir Damla Su Kadar

Bu yerler, gökler çok genişmiş gibi göründü. Ama hakîkat alemine bakınca bu yerler, bu göklerin darlığı benim gönlümü daralttı. Demek ki o hakîkat aleminden bu dünyâ göğüne ve yerine baktığında küçücük bir şey olmuş oldu. Çünkü dünyâ ve dünyânın içindekinler hepsi de sınırlıdır. Dünyanın bir sınırı vardır, dünyânın içindekinlerinin de sınırı vardır. Ağacın sınırı vardır, hayvan aşatın sınırı vardır, denizlerin, dalların sınırı vardır. Hakîkat aleminin sınırı yoktur. Öyle olunca o kimse eğer o manevî âleme doğru böyle bir küçücük pencere açıldıysa onun için yaşamış olduğu bu dünyâ perdesi ve dünyâ alemi küçücük bir şey kalır. Oradan dünyâya bakınca, perdenin diğer tarafına geçip dünyâya bakınca dünyâ onun gözünde küçücük bir şey olur.

Ama velakin perdenin öbür tarafından hakîkat alemine, manevî âleme bakınca o zamân o alemin kenarı yok, ucu yok, bucağı yok. Uçsuz bucaksız bir manevî âlemden, kenarı olmayan bir hakîkat aleminden kenarlı, sayılı, hesaplı, kitaplı bir dünyâya bakınca dünyâ onun için küçücük olur. bazıları demişler ya, dünyâ avucunun içi kadardır diye. O taraftan bakınca dünyâ onun avucunun içi kadar olur. Kimisinin tırnağının üzerinde su kadar olur. Kimisi böyle küçücük bir zerre kadar görünür, dünyâ ona. Ama öbür taraftan bakınca öyle görünür. Buradan öbür tarafa bakınca sınırsız sonsuz bir alem, oradan bu tarafa bakınca ise kimisine göre avucunun içi kadar, kimisine kadar tırnağının üzerinde bir damla su gibi.

O yüzden Hz. Pîr burada farklı bir pencereden bakıyor. Tabiri caizse o hakîkat alemin önünde mesnevisini diyor ki oradan bir damla bile değildir. Bakın mesnevisini oradan bir damla bile değildir hakîkat aleminden bakınca. Ama normalde biz buradan mesneviye bakınca diyoruz ki bize hakîkat kapısını açan, hakîkatın penceresini aralayan, bizde hakîkatın perdesini aralayan bir hakîkat ilmini bize öğreten bir bilgi kitabı olarak görüyoruz. Mesnevî bu manada denilebilir ki bütün o yıldızların, gezegenlerin döndüğü o uzayın içinde bir nur, böyle bir gezegen düşünün karanlıkta bütün gezegenler ve içinde bir nur var, o gezegen nur bütün o gezegenleri aydınlatıyor. Mesnevî öyle bir eser denilebilir Mustafâ Özbağ ama hakîkat aleminden bakınca o dahi hakîkat aleminin yanında sönük kalır.

Mesneviyi inceleseniz her bir beyti derinlemesine baksanız her bir beyti farklı bir aleme perde aralar size. ben belki de biraz abartıyor olabilirim diyebilirsiniz abartıyorsunuz diye belki de benim İslâm’la tanıştıktan sonra okuduğum ilk kitaplardan dolayı fazlaca etkilenmiş olabilirim kabul ediyorum onu.

Mustafa Efendi’nin Mesnevî Tedrîsi: Beni Allâh’la Barıştıran-Kaynaştıran Eser; Her Beyt Ayrı Bir Âleme Pencere Açan Tefsîr-Hadîs-Fıkh-Akāid Kaynağı

Ama bu manada beni Allâh’la barıştıran beni Allâh’la tâbîri câizse kaynaştıran Allâh’ı sevme noktasına beni yönlendiren önemli eserlerden birisi. Benim nazarımda kargacık burgacık değil, benim nazarımda hem tefsir hem hadîs hem fıkıh hem akayip hem de hayata anlatan bir kitap. Ve sûfîlik bilhassa ma’neviyâtla alakalı manevî âlemle alakalı anlatılabilecek her şeyi anlatan bu konuda örtümeyen ama velakin rumuzlarla ve tâbîri câizse yolda kalanlara yürütülür. Kalanlara yolunu aydınlatacak bir kitap. Öyle bakınca o her bir beyit ayrı bir aleme kapı aralarken kendi içerisinde öyle sırlar oluşturmuş ki o sırları normal defter kitapla kalemle anlatmak biraz zor. O kimsenin kalbinin çalışması lazım. o beyte kalbî akılla bakması lazım.

Eğer o beyte kalbî akılla bakmazsa beyti normal manzun bir yazı olarak bir şiir olarak bir böyle şiir beyti gibi okur geçerse onda o kapı aralanmaz. Ama Kur’ân sünnet bilgisi zikrullâh ve manevî bilgiyle o beytlere farklı bir mantıkla farklı bir akılla farklı bir minval üzerine bakar. Ve o beytleri inceledikçe şeyhi de varsa zikrullâhı da var ise onun kalbinde farklı pencereler açacak kalbinde farklı ince detaylar yakalayacaktır. O yüzden o Mesnevî ile alakalı ne anlatsak burada Mesnevî’yi anlatmaya yine dil gücümüz yetmez. Buna rağmen Mesnevî hakîkat aleminde bir zerre bile bence yoktur. Bu da Mustafâ Özbağ’dan yazmış mı okuyayım o kadar. O kadar geniş yerler ve gökler gördüm ki rûhum aşk ile özgürleştiğini sanırken boynumda bir zincirin soğukluğunu hissetti.

Boynumdaki bu bağ bu darlık bu sınırlılık gönlümü lime lime eden bir hasretti. O sonsuzluk denizine bakıp da orada yok olamamak balı görüp de ballar yasına dalıp bir yudum baldan mahrum kalmak gibiydi. Gönlüm her dâim bu zahir aleminin yerlerinin ve göklerin ötesine geçmek istedi. Çünkü anladım ki genişlik dış alemde değil iç alemdeydi. Hakîkat gördüklerimin sınırlarının ardında değil gönlümün en derin perdelerinde gizliydi. Ve bu sır gönlün paramparça olmasında saklıydı. Çünkü her kırılan parça bir perdeyi aralar. Her acı insana hakîkatin ışığını hissettirirdi. Ancak darlığın kederini tadanlar genişliğin ne olduğunu anlayabilirdi. Eğer darlığın kederi sende yok ise yerler gökler yaşadığın perde sana dar gelmediyse sen genişliğin ne olduğunu anlayamazsın.

Okudukların yazdıkların yaşadıkların herkes gibi olur göçer gidersin bu alemden.

«Bu Bir Âlemdir Ki Bana Rü’yâda Göründü» — Hz. Pîr Çalgıcının Üzerinden Konuşuyor: Manevî Âlem Önce Rü’yâda Açılır + Yakaza (Uyanık-Rü’yâ) Kavramı

Bu bir alemdir ki bana rü’yâda göründü. Açıklığıyla kolumu kanadımı açtı. Bunlar tabi burası artık Hz. Pîr’in sözü ama Hz. Pîr çalgıcının üzerinden konuşuyor. Bu bir alemdir ki bana rü’yâda göründü. Demek ki bu manevî âlem, manevî âlem. Önce rüyalarda başlar. Aslında rü’yâ dediğimiz şey uyuduğumuzda gördüğümüz olaylardır, hadiselerdir. Ama Hz. Pîr Mesnevî’nin başka bir beytinde der ki bana ayakta yürürken rü’yâ gören dostlar lazım der. Bu da nedir? Bu da nedir? O kimse normal hayatına devam ederken biz buna sûfî dilinde hal diyoruz. uyanıkken görülen rü’yâ. Bu başlangıçta zikrullâh da başlar. Zikrullâh alakasında. Veyahut da o kimse kendince zikrederken hafif bir uyku hali gelir. Yakaza deriz ya biz ona.

O uyku halinde, uyurla uyanıklık arasında, uyurla uyanıklık arasında orada da bir rü’yâ görür o kimse. Biz onların hepsini de hal olarak nitelendiririz. Bir de rü’yâ var, yattığında gördüğün rüyadır. Ama o da rü’yâda, rü’yâ olarak biz bırakıp gitmeyiz onu.

Sahîh Rü’yâ = Peygamberliğin 46 Cüz’ünden Bir Cüz — Ebû Hüreyre Rivâyeti (Buhârî, Müslim, Tirmizî); «Kıyâmet Yaklaşınca Mü’minlerin Rü’yâsı Hiç Yalan Çıkmayacak»

Bu sebep çünkü sahih rü’yâ Peygamberliğin 46 cüzünden bir cüzdür. Hadîs-i şerife göre. O zamân o rü’yâ sahih rüyaysa, tabiri cahiyse bu peygamberlere olan vahiy gibi algılayamayın. O da bir vahiydir. Çünkü Peygamberliğin 46 cüzünden bir cüzdür deyince o sahih rü’yâ vahiy hükmündedir peygamberlerde. Hadîs-i şerifte Ebû Hüreyre’den naklediliyor. Buhârî, Müslim, Tirmizî. Kıyâmet zamânı yaklaşınca mü’minlerin rüyası hiç yalan çıkmayacaktır. Demek ki kıyâmet yaklaştıkça mü’min bir kimsenin gördüğü yalan olmayacak. görmüş olduğu rü’yâyı yaşayacak. Rü’yâ hak olacak. Bir rü’yâ gördüğü mü’min kimse, o rüyası tecellî edecek onun. Hatta rü’yâsında gördüğü gibi tecellî edecek. Bazen rumuzlu olur, rumuzlu tecellî eder, bazen rumuzsuz olur.

Direkt rü’yâsında gördüğü şekilde o rü’yâ tecellî eder ondan. Bazen bu uyanık görülür, o da rüyadır. O tecellî eder, o da rüyadır. Bazen bu uyanık görülür, o da rüyadır. O tecellî eder. Bu nedir? Biz hal diyoruz ya, birazdan filanca kimse gelecek. Onu o kimse böyle suretende görür. Geleni de görür. Bu konuşulmaz sûfîlikte. O gelir teyit etti. Evet, böyle gördüğümde böyle oldu. Bu teyit etmektir. Bekler onun tecellî olmasına. Tecelli eder o. Tecelli edince der ki bu böyle oluyormuş demek ki. Bu demek ki neydi bu? Mü’minin rüyası. Yalan çıkarmadı onu. Bu ister uyanıkken olsun, ister uyurken olsun. Sahîh ise onu yalancı çıkarmaz. Hadîs-i şerîfte diyor ki, hiç yalan çıkmayacaktır. Kıyamete yakın mü’minin rüyası.

Rüyası en doğru olanlar, sözü en doğru olanlardır. O zamân o kimsenin rü’yânın doğru olması için senin sözünün de doğru olması lazım. Senin ağzından yalan çıkmayacak. Hayal edin söylemeyeceksin, yalan konuşmayacaksın. Sözün doğru olacak, sözün hakîkat sözü olacak. Müslümân’ın rüyası peygamberlerin 46 biridir. Müslümânların rüyası peygamberlerin 46’da biridir, peygamberliğin.

Üç Çeşit Rü’yâ Hadîs-i Şerîfi — Sâlih Rü’yâ (Allâh’tan Müjde) / Şeytânın Üzüntü Verdiği Kâbus / Günlük Zihin Meşgûliyetinden Doğan; «Sol Tarafına Tükür, E’ûzü Besmele Çek, Anlatma»

Rü’yâ üç çeşittir. Hadîs-i şerîf uzun çünkü. Sâlih rü’yâ ki Allâh’tan kuluna bir müjdedir. Sâlih rü’yâ neymiş? Allâh’tan kuluna bir müjdeymiş. Bunları bir kenara kendinizce not edin. Sâlih rü’yâ Allâh’tan size bir müjde. Sâlih bir rü’yâ gördü kimse, Allâh onu müjdeledi. Şeytanın üzüntü vermesi şeklindeki kâbuslu rü’yâ ve insanın günlük yaşantısına zihnini meşgul eden şeylerden kaynaklanan rü’yâ üç yollu. Bir neymiş? Sâlih rü’yâ. Hadîs-i şerîf bu. Hem aynı zamanda hadîs-i şerifi de şerh etmiş olalım. İkincisi ne? O kimse üzüntü veren kâbuslu rü’yâ. şeytani rü’yâ. Üçüncüsü ne? Günlük yaşantısında zihnini meşgul eden şeylerden kaynaklanan rü’yâ. O zamân hadîs-i şerîf devam ediyor. Sizden biriniz hoşlanmadığı bir rü’yâ görürse, kalsın sol tarafını tükürsün ve o rü’yâyı insanlara anlatmasın.

Demek ki hoşuna gitmeyen bir rü’yâ gördün, hoşuna gitmeyen bir kâbus gördün, kâbuslu bir şey gördün. Kâbuslu bir şey gördün. Aldılar seni uçurumdan aşağı atıyorlar. Kâbus. Karanlığın içine attılar. Kâbus. Geldi senin birisi boğazını sıkmak istiyor. Kâbus. Sen bağıracağım diye uğraşıyorsun, bağıramıyorsun boynuna. Sesinin çıkmadığını düşünüyorsun. Kâbus. Böyle bir şeytani rü’yâ görünce kâbuslu, o rü’yâya kimseye anlatılmayacak. Yok. Biz bu hadîs-i şerifleri söylediğimiz halde, akşam 4’te gördü, 4’te efendim ben çok kâbuslu bir rü’yâ gördüm. Şöyle oldu böyle oldu. Ya anlatma. E’ûzü besmele çek, sol tarafına tükür. Bir hadîs-i şerîfte de öyle diyor. E’ûzü besmele çekip şeytanın şerrinden Allâh’a sığınıp sol tarafına tüküreceksin.

Normalde sol tarafına tükürsün. Hadîs-i şerifte de var. Sol tarafına tüküreceksin. Onu anlatmayacaksın. Öbür kül etkisinde kaldın.

Rü’yânın Tezâhürü-Etkide Kalma: Trafik Kazâsı Rü’yâsı Hâdisesi — İsmâ’îl Aradı, Hacı Mehmed’in Sıfır Renault Kartal’ı, Polatlı Virajında Volkswagen Golf, Allâhu Ekber Namâza Durmak

Bir trafik kazası gördün, trafik kazasının etkisinde oldun, sen ne kaza yapıyorsun? Veya gözünün önünde trafik kazası oluyor. Bu etkide kaldığından. Ha, bir az önce trafik kazasını görürsün, gerçekten de yaparsın. Bu da var. Ben baktım, vurdum arabayı. Tamam, vurdum sonra. Vurdum. Hiç unutmadım, bizim Abdurrahîm’in babasıyla alakalı. Yola çıkacağız. Kaza yapıyorum yolda. İsmâ’îl nerede ise? İsmâ’îl aradı sabahleyin. Yola çıkacağınız zamân rü’yâmda gördüm dedi, kaza yapıyorsunuz. Biliyorum İsmâ’îl dedim. Hatırlıyor musun. İsmâ’îl? Biliyorum İsmâ’îl dedim. Ben şimdi arabayı Hacı Mehmed’e veriyorum, Allâh rahmet eylesin. Hacı Mehmed arabanın anahtarını bana atıyor. Daha yeni aldı, bir tane Renault Renault Kartal vardı.

Sıfır daha Renault Renault Kartal. Ben anahtarı biraz kullandım, verdim anahtarı tekrar. O biraz gitti, ondan sonra durdu, anahtarı gene bana verdi. Biraz daha gittim ben, gene anahtarı ona verdim. O biraz daha gitti, anahtarı gene bana verdi. İyi dedim Mustafâ Özbağ içimden. Kaçacak göçecek bir yer yok dedim. Ya sen bu kazayı yapacaksın dedim. Araba benim olsa ben hiçbir şey yapmayacağım. Vuracağım, çekileceğim kenara, sıkıntı yok. Araba Mehmed’in, bizim Allâh rahmet eylesin. Karabada sıfır da. Bu kadar mı gidiyor be? Bassana be. Mehmed Abi gidiyoruz işte, bir sıkıntı yok. Bassa Allâh bassa. İyi tamam basıyoruz. Bir tane Volkswagen Golf geçti önümüze. Bu kim oluyor be dedi önümüze geçiyor. Allâh’ım dedim Ya Rabbi, Yâ Resûlallâh.

Tabi bir de anlatmayacağım ya ben rü’yâyı. Tamam Mehmed Abi ben Golf’u, bir de rü’yâyı anlatmayacağım. Tamam mı? Ben Golf’u, solladım yürüdüm. Tam Polatlı böyle aşağı doğru askeriden inerken virajlı bir yol var. Hala daha geçtiğimde hatırlarım orayı ben. Oraya normalde çift gidiş geliş yaptılar ama oradan virajlı dönüyorsun böyle. Saat arasında topçular, mopçular var. Sonra düzgünye giriyor. Düzgünye girdikten sonra sanayi, şimdi yeni sanayi kurdular. O düzgünye girince de sahada bir benzinlik var. Ben Polatlı’ya giderken benim mola yeri orası. Millet beklemesin orada şimdi başka yer var. Orayı tespit ettiler çünkü. Şimdi başka yerde kalıyor. Tam böyle ben tekrar geçtim onu. Bu gene geldi, o da oynuyor bizden.

Bizim önümüze geçti. Bas abi şunu ya bu nasıl bizim önümüze geliyor. Tamam virajlara geldik bu ani bir fren yaptı. Arkamdaki beni vurdu, ben de fren yaptım. Bana vurdu, ben de ona vurdum. Arkadaki şeyiyle vurdum. Ha oğlan oldu dedim. Aldım oradan secde, bıraktım arabayı oradan. Geçtim yan tarafa, Allâhu Ekber namaza durdum. Allâh rahmet eylesin. İkisi de rahmet oldu annesi de. Annesi başladı oradan. Bir de namâz kılıyor dedi. Okuyor mu? Ben hiç oral değilim. Allâhu Ekber namaza durdum ben. Neyse bitti her şey. Ondan sonra gittik Polatlı’dan farlılığını taktırdık. Farla kırıldı. Yola devam yiyo. Şeyh efendi gidiyor çünkü. Oradan devam ettik. Şimdi bazen rü’yânda görürsün onu. Ondan kaçışın yoktur yalnız.

Eğer hakikate doğru sen kanat çırpacaksan. Ondan kurtulmanın yolunu aramayacaksın. Bu en zor kısmıdır. En zor kısmı burasıdır. Paran gideceğini görürsün, yürürsün. Paran gider. En zor kısmıdır. Birinin senden gideceğini bilirsin, yürürsün. En zor kısmıdır. Bile bile yürümek kadar insan nefsine alır gelen başka bir şey yoktur.

’Abdü’l-Kādir-i Geylânî Hazretleri’nin Cûş u Hurûş İmtihânı — Bugünün Müslümânı için Mâl-Rahatlık-Para İmtihânı; Rü’yâda Söz Verince Yerine Getirme Mecbûriyeti

‘Abdü’l-Kādir-i Geylânî Hazretleri’ni görmek kolaydır. Allâh Allâh. ‘Abdü’l-Kādir-i Geylânî Hazretleri de geldi. Tamam cûş u hurûş içerisinde yürü. İyi. Aynı ‘Abdü’l-Kādir-i Geylânî Hazretleri dedi ki şu olacak. Göreyim senin cüşu vuruşunu o zamân. O zamân cüşu vuruşun gerçeği hakîkati çıkar. Hele bugünün Müslümânlar için mal, rahatlık, para imtihanın özü bu. O zamân göreyim senin ben cüşu vuruşunu. o normalde o zamân rü’yâm bu manada uçsuz bucaksızdır manevî âlem. Ve o manevî âlemin kapısı sana önce rü’yâda açılır. Bir şey söylerler. Yerine getirecek misin getirmeyecek misin? Üstâd rü’yâsında görür. Bunu böyle yapacaksın da. Kıyâmet o zamân kopar. Sen rü’yânda görürsün rü’yânda gördüğün gibi yap der.

Kıyâmet o zamân kopar. Birisi Şeyh Efendi’ye anlattı rü’yâsını. Şeyh Efendi kafasını saladı. Ondan sonra en sonunda onu dedi. Efendim ne emrederseniz yaparım dedi. Evladım sen rü’yâsını yormuyor şimdi Şeyh Efendi. Sen Allâh hayırlısını versin oğlum sen istersin. hayatına devam et. On bin val üzerinde bir şey söyle. Bir de böyle Şeyh’e kendisini yakın görenler yapar bunu. Baba ben bir şey söyleyemem. Bir şey söyleyemem. Bir şey söyleyemem. Bir şey söyleyemem. Bir şey söyleyemem. Bir şey söyleyemem. Baba benim rü’yâm ne manaya geliyor ne derseniz razıyım. Oğlum sen hayatına bak boşver. Allâh hayırlısını versin dedi. Bir daha ısrar etti. Benim gözümün önünde olan şeyler bunlar. Oğlum işinden ayrılman lazım senin.

Bu kadar.

Şeyh Efendi’ye Rü’yâ Anlatan Dervîşin Israr Etmesi — «İşinden Ayrılman Lâzım»; Arabasını Yarım Saatte Satan Tâbî vs Yapamayan Dervîşin Cehennem Çukuru Hânımı

İçimden dedim dervîşin ahmağı. Bırak tevil etmiyorsa etmiyor. Namâz orluyor. Nasıl yanıyor Efendi baba. Oğlum sana üç tür söylüyorum. Hayatına devam et diye. Sen de bana kalktın dedin zorladın dedin. Kaldı. Hareket edemiyor bu. Şimdi insan ağzından çıktığın da imtihan oluyor. Bana dedi ki o arkadaş. Arabi bana sat dedi. Şeyh Efendi ona demiş ki. Demiş o öylesine tabidir ki demiş. Arabasını sat dedim. Yarım saat içinde sattı arabasını demiş. Herkes yapamaz demiş. O da ona demiş ki efendim ne emrederseniz yaparım. Yapamazsın oğlum demiş. Ben yaparım efendim demiş. Yapamadı. Sonra hanımının ne olduğu çıktı meydana. Perperişan oldu. O zamân onu boşamak onun için cennet bahçesi olacakmış. Sonra cehennem çukuru oldu.

Dedim ne oldu? Biz bilememişiz dedi. Dedim bilemediğini şimdi anladın ama dedim. Her şey geçip gittikten sonra anladım. Şimdi bir şey anladın. Her şey geçip gittikten sonra anladım. bazen de.

Mürşid Sustuğunda Sus — Rü’yâ Kuşun Tırnağında, Semâda Durur (Hadîs-i Şerîf); «Nasıl Tevîl Edilirse Öyle Tecellî Eder»; Şeyh’in Sırrı Yanında Konuşulmaz

Üstadların o mürşidlerin sustuğu yerde suscan. Ne manaya geliyor Allâh ne manayı? Sus. Sebep. Rü’yâ. Rü’yâ. Kuşun. Tırnağındaki. Kuşun tırnağında durur gibi durur. Hadîs-i şerîf bu da. Hadîs-i şerîf de der ki kuşun tırnağında bir şey gördünüz değil mi? Orada duruyor o. Başka bir hadîs-i şerîf de der ki semada durur. Nasıl tevil edilirse öyle tecellî eder. Şimdi o mürşid-i kâmiller o velîler hakîkati örtmez der. İlla ki tevil istersen sana hakîkati anlatır. Hakikati anlatınca da o öyle tecellî eder. Susuyorsa seslenme ardına düşme. Sana demiş ki hayırlısı olsun. O da zannediyor ki rüyamı tevil edemedi. Ben ne kadar derin rü’yâ gördüm. Çok anlamlı rü’yâ gördüm. O koca velî, o koca mürşid de rü’yânı tevil edemedi.

Birisi de öyle dedi çünkü Şeyh Efendi ile alakalı. Şeyh Efendi dinledi ben de yanındayım. Bazen Mustafâ Efendi tevil et der. Ben tevil ederim. Ne geldiyse. Susuyor. Bir şeyhin yanında konuşulmaz. Sen şahit olduğunda sende kalmalı. Sırdır. Bir şey senin yanında telefonla konuşuyorsa, sen o sırrı saklayacaksın. Senin yanında birisini dinliyorsa, sen o sırrı saklayacaksın. Bu senin nefsinin hoşuna gitmese dahi saklayacaksın. Konuşmayacaksın onu. Şeyh Efendi dinledi rü’yâsını. Hayırlısı olsun. Bırak, düşme üstüne. Üstüne düşüyor. Allâh muhafaza eylesin. Şeyh Efendi yine hayırlısı olsun dedi, sustu.

Nevşehir Eski Dergâhta «Şeyh Efendi Rü’yâmı Tevîl Edemedi» Diyen Edebsiz Dervîş — Mustafa Efendi’nin Dersini Alıp Defetmesi; Sahîh Rü’yâ Kişinin Aleyhine de Çıkar

Bu Nevşehir’de Şeyh Efendi’nin dergahında oluyor. Eski dergahtan. Şeyh Efendi çok böyle üstünde durmak istemedi. Müsaade dedi, kalktı. Üç beş kişi orada. Dervişin ahmağı işte. Böyle bir kendince süs verdi. Şeyh Efendi dahi gördüğü rü’yâyı tevil edemedi. O manada söyledi. Böyle döndüm. Sen gerçekten ahmaksın dedi. Şeyh Efendi’yi dedim, böyle düşünüyorsun. Böyle düşündüğün için dedim, ahmaktan kendisin ve edebsizsin sen. Buna. Bir kimse, Şeyh’in üzerini böyle düşünmez dedi. O sustuğu için ben de susuyorum dedim. Ama sen gerçekten ahmaksın dedi. Muhabbet bu kadar. Herkes sustu ben öyle deyince. Onun olsun sana. O kalktı ben bir çay katayım. Atır dedim, senin çayını içmeyeceğim ben dedi. Bu oturdu şimdi.

Sanki Şeyh Efendi sohbeti dinlemiş gibi. Mustafâ Efendi buyurun efendim. Çay hazır mı dedi. Hazır efendim dedi. Hadi çay kat içelim dedi. Ben kalktım çayları kattım getirdim. Bana konuşuyor. Ya Mustafâ Efendi oğlum, dervîşlik böyledir. Bir kimse rü’yâ görür. Sen de susarsın, tevil etmezsin. Hayırlı görmezsin. O da benim rü’yâm ne karışık kuruşuktu, ne derindi. Şeyhim daha işin içinden çıkamadı der. Bu ne olur böyle dervîş Mustafâ Efendi? Ahmağın tekidir efendim. Küstahın tekidir efendim. Mâşâ’allâh. Evet. Sen olsan ne yaparsın. Mustafâ Efendi? Onun dersini alır gönderirim efendim. Hadi bana müsaade al da gönder o zamân. Senin dersini aldım her şeyini aldım. Allâh yoluna çekilsin. Sen bu dergâh dervîşi değilsin.

Şimdi boşalt buraya. Seni gözüm görmesin. Nasıl basbayağı. Dedim kafanı gözünü yaracağım yoksa senin burada dedim. Gözüm seni görmesin. Defol git dedim. Sen zannediyorsun ki dedim benim dersim alındı. Şeyh Efendi beni koruyor dedim. Senin kafanın gözünü yaracağım çünkü burada dedim. Yavaşça yürüdü gitti. Bir daha hiç görmedim onu. Çünkü sahih rü’yâ, sahih rü’yâ.

Hû Esmâsı Düşürür de Çıkartır da — Dervîşin Esmâ Hakkında Konuşması Bile Düşmesine Sebep; Allâh’ın Hıfzına Sığınma

Bir kimse kendi aleyhine de sahih rü’yâ görebilir. Susuyorsa şeyhin sus. Tevhîd etmiyorsa görmediğinden değildir. Bazen de iyi rü’yâ görür yine Şeyh Efendi susar. Nefsin olacak. Bazen diyorsun ki Hû esmâsı çek sayısız. Öbürkünün etrafına diyormuş ki senin esmân var mı? Ne oldu? Bana Hû esmâsı verildi. Bana o esnada düştün. Düştün o esnada. O da dervîşin düşmesine sebep oluyor. Evet Allâh bizi muhafaza eylesin. Demek ki o manevî âlem rü’yâda açılıyor. Rüyayla yürünüyor.

Mübeşşirât = Müjdeci Rü’yâ — Yûnus 10/64 «Velîler Mahzûn Olmazlar»; Sahâbenin «Dünyâdaki Müjde Nedir?» Sorusuna «Onların Gördükleri ve Görüldükleri Rü’yâlardır» Cevâbı

Rü’yâ bunun için mübeşşirât kapısı çünkü. mübeşşirât nedir diye sordu sahâbe. Müjde dedi müjde. velîlerle alakalı ne Yûnus Sûresinde dedi değil mi? Onlar mahzûn olmazlar mahzûn da olmazlar. Sahâbe sordu. Yâ Resûlallâh ahiretteki müjdeyi biliyoruz. Dünyadaki müjde ne? Onların gördükleri ve görüldükleri rüyalardır dedi. Bunlar ne olmuş oluyor? Mübeşşirattan müjdeci rü’yâ oluyor. Bu alem ne? Bu alemin yolu meydanda olsaydı dünyâda pek az kimse ancak bir lafzacık kalırdı. Bu alemde bildiğiniz dünyâ aleminde, öbür alemin yolu meydanda olsaydı, herkes görseydi, bu dünyâ hayatında çok az bir insan kalırdı. Herkes o manevî âleme doğru uruc etmek, manevî âlemin yoluna gitmek isterdi. Böylece dünyâ ma’mûr olmazdı.

Dünyaya hiç kimse dönüp bakmazdı. Siz öte alemden bir şey görseniz, bu alemden hiçbir şeyin tadını almazsınız. Buna eş dahil, çocuklar dahil, buna dünyâ malı mülkü, dünyâ dahil buna. Gözünüzün gördüğü görmediği her şey dahil buna. Çünkü öteye doğru sana bir perde açılırsa, sende bu dünyânın hiç hükmü kalmaz. Sen dünyâda mecburiyetten yaşarsın, bu da sana kabuz hali yapar. Sen yaşıyormuş gibi görünürsün bu dünyâda. Yaşıyormuş gibi görünürsün. Dünyâ ile alakalı senin bağın kalmaz. Ancak mürşid-i kâmiller bunu ölçüde götürebilirler.

Dördüncü Makâmı Geçtikten Sonra Dünyâ Basamak/Eşyâ Hükmüne Geçer — Mürşid-i Kâmilde Dünyâ Araç, Amaç Manevî Âlem; Cezbettikçe Henüz Kemâlâta Varmamışsın

Dördüncü makâmı geçtikten sonra ancak ölçüde götürebilirsin. Dörde kadar da dördün sonuna kadar bunu ölçüde götüremezsin. Dörkten sonra evet, dünyâ senin için bir basamak haline gelir. Asıl öteye gözünü dikersin. Normalde mürşid-i kâmil olunca o hale ulaşınca ise, dünyâ senin için bir araç olur artık. Amaç olmaktan çıkar senden. Sadece araç olur. Ama o araç olması, dünyâ ile âhireti senin dengelemenle alakalıdır. Dengelemenle alakalı. O zamân dünyâ artık seni cezbetmez hiç. Dünyâ seni cezbediyorsa o kemalata varmadın daha. Dünyâ cezbediyorsa seni. Dünyalık, makam, mevki, para, pul, mal, mülk seni cezbediyorsa dünyâya ait daha. Yok, bunlar seni cezbetmiyor. Bunlar birer eşya hükmünde. Takım götürüyorlar şimdi, ellerinde takım taklavat var.

Eşya hükmünde. Bir şeyi tamir edecekler, bir şeyle uğraşacaklar. Dünyâ böyle bir şey. Dünyayı normal eşya hükmünde gördüğün anda, dünyâ senin için basamak. Yok, dünyâ seni cezbediyorsa, dünyâ seni peşinde koşturuyorsa, o zamân dünyâ senin araç olmaktan çıktığı amaç. Sufilikte ise amaç ötesidir.

Mürşid-i Kâmile İntisâb Şartı + Yol Seçicidir — Tarîkata-Şeyhe-Tasavvufa Düşmanlık Yolu Kapatır; Yol Nankörlerinin Mahşerde Ayrı Bayrak ve Sancak Altında Toplanması

Yani manevî alemdir. Onun amacı manevî alemdir. Ve o yol ancak o yola girenlere kendini açar. bir kimsenin mürşid-i kâmile intisâb etmesi lazım ki, o yol ona açılmış olsun. Eğer bir mürşid-i kâmile intisâb etmediyse, o manevî âleme doğru yol ona açılmamıştır. Veya o yolda yürüyor, o mürşid-i kâmil onu dergahtan attı, dersini aldı, gönderdi. Onun o yolda tamam bitmiştir meselesi. O yol bir daha ona açılmaz. Oysa öbür kül hata yapmıştır, yanlış yapmıştır, eksik yapmıştır, üstâdın yapma dediğini yapmıştır. Ama o yolda duruyorsa, onun için ümit vardır daha. O ümidini yitirmesin. Ama normalde kimisi vardır ya, tarîkata düşman, şeyhi düşman, ma’neviyâta düşman, tasavvufa düşman, yol kapalı ona. Ona yol açık değil.

Hatta düşmanlığı da artar onun. Ama Cenâb-ı Hakk’tan ümit kesilmez. Birisi gelir, bir şey söyler, kalbine dokunur, Rabbim yolunu açar, o ayrı mesele. Çünkü oraya doğru bir yol açılırsa ona, o yol ancak kendine münhasırdır. Ve yol seçicidir. Yol seçicidir. Seçici olan yoldur. Sen kendine bir yol açarsın. Sen kendince, kendin seçtiğini düşünürsün cüz’ irade noktasında. Evet doğru, değil. Zahiren öyledir. Sen aradım, taradım, uğraştım, ben koşturdum, gözyaşı döktüm, tasadduk ettim, oruçlar tuttum, bir yola varayım diye. Sen öyle düşünürsün. Oysa yol seni seçmiştir. Çünkü o yol, bildiğin, İzmir, İstanbul asfaltı değildir. O yol özeldir. O yolcu da özeldir. Bazen yolcu nankör olur, nankör olur. Yolun kıymetini bilmez, o zamân da o nankörlerden yazılır, mahşerde nankörlerle halk olunur.

Onların bayrağı da ayrıdır. Onlar yol nankörüdür. O yol nankörü. O yol nankörü ise, onun mahşerde bayrağı da ayrı. Onlar bütün yol nankörleri ayrı toplanacaklar mahşerde. Bir mürşid-i kâmil, bir dervîşin dersini kolay kolay almak istemez. Ama ona da emir gelince o da alır. O dersini aldıysa, o yol nankörüdür. O mahşerde nankörlerle toplanacak. Onların bayrağı ayrıdır, onların sancağı ayrıdır. Onların toplandıkları yer ayrıdır. Nankörler bir yerde toplanacaklar orada. Yol nankör onlar. Bir de nankörler vardır, onlar normal, normal nankör. Onlar da ayrı toplanacaklar. Allâh nankörlükten bizleri uzak eylesin. Hali en perişan olanlar. Bir kimse günâh işler. Ben derim ya günâh işlersiniz arkadaşlar.

Nankör olmayın. Allâh muhafaza eylesin. Çünkü yol nankörünün iki yakası bir araya gelmez. Çünkü nankörlerin hepsinde de kibirlilik vardır. Her kibirli nankördür. Bakın her kibirli nankördür. Her nankör de kibirlidir. Onlar mahşerde Allâh muhafaza eylesin. Bir nebis bir nankör. Allâh muhafaza eylesin. Bir nebze hâlleri görünse daha bu dünyadayken eşeler toprağa gömerler kendilerini oraya. Derler ki yaşamayayım. Evet. En tehlikeli hali budur. Ben derim hatta mesela bir kimse bir mürşid-i kâmile intisâb etmiş. Ondan sonra başka bir mürşide gitmemiş. Eksik mi bunlar? Değil. Sen rü’yânda görmedin. Halinde görmedin. Bir mürşid-i kâmil görmedin. Görmediğinden dışarıda kaldın. Sen o zata, o zat sağken o yola nankörlük ettin.

O yüzden sen görmedin. Nankörlük etmeseydin Allâh kapını ararlardı senin. Sen nankörlük ettiğin için görmedin. Bu kim olursa olsun.

Beşinci Esmâ’yı Almışsa Şeyh Lâzım Değil — Dünyâ Hayâtı Oyun-Eğlence (En’âm/Ankebût/Hadîd); Manevî Yolda Yürümeden Allâh’ı Tanıma-Bilme Yok, Maneviyâta Kör Mahşerde Kör

Beşinci Esmâ’yı aldıysa ona şeyh lazım değil. Eyvallâh. Eyvallâh. Beşinci Esmâ’yı almadıysan sana şeyh lazım. Sen bir yol bulacaksın. Allâh muhafaza eylesin. Dünyâ hayatı âyet-i kerimede de der ya, oyun-eğlence den ibarettir diye, insanların büyük bir kısmı bu oyun eğlenceye kanar. Bu oyun eğlenceyi kendilerince hakîkat alemi olarak görür. Hatta bir kimliyse kâfir olur ya, mahşeri inkar eden, âhireti inkar eder kâfir olur, hesabı kitabı inkar eder kâfir olur. Ama yok öyle değilse o zamân dünyâ hayatı oyundan oyuncaktan ibaret. Sen bu oyun oyuncağa aldanma. Sen öteye kanat çırp. Öteyi hedefle. Kur’ân ve Sünnet-i Seniyye’ye sımsıkı yapış, Allâh’ın zikrine sımsık yapış, yola sımsık yapış, öte aleme kana çırpacaksan, öteyi aralamak istiyorsan, bu alemden öbür aleme bir pencer açılsın istiyorsan, o zamân sen manevî âleme olan o yolu bul.

O yolu bulmuşsun, o yolda devam et. Çünkü ancak gerçek manada Allâh’ın varlığını, Allâh’ın birliğini, Allâh’ı tanıma bilmeyi, sen manevî o yolda yürürsen bunları tadarsın, bunları görürsün. Eğer o manevî yolda yürümezsen, sen Allâh’ı tanıma-bilme. bu noktadan sen uzak durursun. Yoksa çıksan bütün herkese desen ki, Âyet-i Kerîme’de de öyle diyor ya, onlara sorsanız her şeye Allâh yarattı derler. Ama ma’neviyâtları yoktur. Manevî yoldan yürümezler. Çünkü onlar dünyânın eğlencesine, oyununa kendilerini kaptırırlar, ma’neviyâta kör olurlar. Bakın ma’neviyâta kör olurlar. Onlar ma’neviyâta kör olduklarından, onlar da mahşerde kör olarak hayk olurlar.

Hz. ’Alî Efendimiz Sözü ve Ra’d Sûresi 13/28 — «Kalbler Ancak Allâh’ı Zikretmekle Mutmâ’inn Olur»; Kalbî Aklın Çalışması Manevî Âlemin Anahtarıdır

Hz. ‘Alî Efendimiz’in sözüdür. Ra’d Sûresi, Âyet 28. Allâh’a yönelenler, îmân edip Allâh’ı zikrederek, kalpleri huzura kavuşanlardır. İyi bilinmelidir ki, kalpler Allâh’ı zikretmekle huzura kavuşur. Sen öteye kanat çırpacaksan, manevî yolda yol alacaksan, Allâh’ı zikredeceksin kardeşim. Her manada Allâh’ı zikredeceksin. Zikirle hemhal olacaksın. Çünkü Allâh’a yönelmenin, Allâh’a yönelmenin, sendeki tecellîyâtı Allâh’ı zikr. Allâh’ı zikredeceksin ki, kalbin mutmâ’inn olacak. Huzura kavuşacak. Ve kalbin mutmâ’inn olur. Huzura kavuşunca, kalbî akıl harekete geçecek. Kalbin huzura kavuşması, ardından kalbî aklın çalışması. Kalbi aklın çalışması. O manevî yolda, o manevî alemde, bildiğiniz zâhir akıl değil.

Kalbî akıl orada hüküm sürüyor. Ve senin aklının almayacağı bir alem çünkü o. Senin aklın sınırlı. Senin aklının erişmesi de sınırlı. Senin aklın o, aklının dışına çıkabilecek noktada değilsin. Zahiren. Soruyorum, kaç sıfır diyorum, kaç sıfır en son gelinen nokta?

10⁻⁴³ Matematiksel Asgarî Birim — Manevî Zerre Bunun Daha da Altındadır, Mâtematik-Bütün İlimler Çözümleyemez; «Hiçbir Yere Sığmadım Mü’min Kulumun Kalbine Sığdım» Hadîs-i Kudsî

10 üzeri eksi 43. O diyor ki nereden buldun? Ben ona daha fazlasını söylüyorum değil mi? Nereden buldun diyor? O normalde zâhir akıl 10-43 sıfır buldu. Değil? Değil. matematiksel olarak en küçük birim. Öyle değil mi? 10 üzeri eksi 43. Ben diyorum ki değil. Sen oraya eksi 43 daha ilave etsen ben yine değil diyeceğim. Sebep, sebep çünkü orada bir şey yok. Sebep, sebep çünkü orada normalde matematiğe gelmeyecek olan bir hal var. Onu insan aklı algılamıyor. Çünkü sınırlı. Kalbî akıl onu algılıyor. Çünkü hiçbir yere sığmadım mü’min kulumun kalbine sığdım. Bu kalbî akıl. Bunu böyle söylerken sakınan kocaman kalbin içine sığdı. Böyle de düşünmeyin. O senin gönül dediğin şeyde zerre o. Zerre. Zerre.

Senin kalbinde zahirende var o zerre. Kalbi aklın senin kalbinde zâhirî olarak küçücük bir zerre olarak tecellîyâtı var. Zahiri kalbinin içinde o. Zahiri kalbinin içinde. Zerre derken ben eski dilde en küçük birim olarak, 0.-43 değil o daha da az. Ben onun son nokta hayal diyorum geçiyorum. Varlığla yokluğunu varla yok arasında gibi perde çünkü o küçücük bir zerre. Onu matematiksel hesaplamanız mümkün değil. Boyutunu da matematiksel olarak hesaplamanız mümkün değil. Ağırlığı yok, ağırlığını matematiksel olarak hesaplayamazsınız. Ağırlığını matematiksel olarak hesaplayamazsınız. Boyutunu matematiksel olarak hesaplayamazsınız. Ama alemler, bu kadar da ağırlığa bakmadan sonra bir şey yapamazsınız.

Ama alemleri oradan seyredersiniz. Bütün manevî âlemi oradan seyredersiniz. Bu beyinden değil. Bu sadece onun seyrettiğini hafızaya alır. Damadar. Tâbîr-i câizse apışır kalır. Sadece hafızaya alıp seyreder. Sadece. Ona matematiğin, timyanın bütün ilimleri toplasan, onu çözümleyemez. Onu çözümleyemez. Bütün dünyânın kitaplarını toplayın. Bunu da söyleyemez hiçbirisi de. Bilmiyor çünkü. Bu ancak manevî hâl ile alakalı. Bütün alemler oradan seyredilir. Bir çift daha ileri desem ki hepsi de orada vardır. Dağdı iş. İşin içinden çıkılmaz hale gelecek. bir Âyet-i Kerîme vardır. Hep söylerler ya herkes.

«Kalbleri Vardır Görmezler» (A’râf 7/179) — Kalbin Görme-Duyma-Tefekkür Hususiyeti; Bu Dünyâda Manevî Olarak Kör Olan Mahşerde Kör Olarak Haşr Olur

Onların kalpleri vardır görmezler der ya. o. Düşünsen kendini kendine kalpleri var görmezler. Allâh Allâh. Gözleri var görmezler demiyor Âyet-i Kerîme. Bak gözleri vardır görmezler der. Bak gözleri vardır görmezler demiyor. Enteresan bir şey. Bir uzun söylüyor. Diyor ki onların kalpleri vardır görmezler. Otur yüz bin yıl bunu tefekkür et. Kalpleri vardır görmezler. Demek ki kalbin görme hususiyeti var. Kalbin görme hususiyeti var ise iş rumuzdur o. Bir nokta. Kalbin görme hususiyeti varsa kalbin duyma hususiyeti de var. Kalbin düşünme hususiyeti de var. Kalbin tefekkür hususiyeti de var. Göz çünkü göz dışarı açılan bir penceredir. Kalp o zamân dışarı açılan bir pencere. Kalbin gözü dışarı açılan bir pencere.

Kalbin gözü dışarı açılıyorsa o dışarıda gördüğünü görüyorsa aynı zamanda duyacak. Aynı zamanda dokunacak hissedecek. E onun o zamân zâhir akılla ona sınır koymak da mümkün değil. Bakın ona zâhir akılla da sınır koymak mümkün değil. Ona siz kalple alakalı kalbin görmesiyle alakalı siz zâhir bir sınır koyamazsınız ona. Bu göze zâhir bir sınır koyarsınız. En iyi gören bir kimse 5 kilometreyi görsün, 10 kilometreyi görsün. İyi gündüz bakın bakalım yukarıdan bir gezegen görebileceğiniz var. Gündüz bakın bakalım bir yıldız görebileceğiniz var. Gözün görmesi sınırlı çünkü. Ama kalpleri vardır görmezler. Burada her şey durdu. Bu âyet-i kerimeyi herkes söyler mi? Söyler. Bunu kimler için bu âyet-i kerîme söylenir?

Kâfirler için öyle değil mi? Kâfirlere değil mi? Senin kalbin görmüyorsa sen nesin o zamân? Senin kalbin görmüyorsa sen nesin cânım kardeşim benim? Otur şapkanı önüne koy. Kalbin görmüyorsa sen nesin o zamân? Değil mi? Çıkar siyasetçiler, alimler, hutbeye çıkanlar, vaaz’a çıkanlar, kâfirlerle alakalı söyler der ki onların kalpleri vardır. Ama onlar gerçeği görmezler. Benim de kalbim var. Ben o zamân zahir olarak Lâ İlâhe İllâ’llâh, Muhammedun Resûlullâh dedim. Gerçeği gördün mü? Görmezler diyor çünkü. «Gerçeği görmezler» buyuruyor. Görmezler diyor çünkü. O yüzden Hz. ‘Alî Efendimiz diyor ki bu dünyâda Allâh’ı bilmeyenler, tanımayanlar, mahşerde kör olarak bu dünyâda kör olarak göçenler, mahşerde de kör olarak halk olacaklar diyor.

Ağır. O zamân o âleme kapı aralacaksın. O âleme ayak basacaksın. O âlemin yoluna ayak basacaksın. Ve yol seçicidir. O seçiciliği bileceksin, duâ edeceksin, yalvaracaksın. Ve o yola girdiysen de yola nankörlük etmeyeceksin. Yola nankörlük etmeyeceksin. Üstadan nankörlük etmeyeceksin. Verdiğin sözü yerine getireceksin. Yol geçeceksin. Irgalanırsın. Sallanırsın. Burnunu sürterler senin. Bilemezsin nerede yenileceğini. Yenilirsin. Yola nankörlük yapma. Dost ol, ok gibi ol. Ok gibi ol.

Doğru Ok Hedefe Ulaşır, Eğri Ok Sapar — Süfyân es-Sekafî’ye «Âmentü Billâhi Sümme’stekım: İmân Ettim De Sonra Dosdoğru Ol» Hadîs-i Şerîfi

Eğri ok hedefine ulaşmaz. Doğru ok hedefine ulaşır. var ya şimdi, böyle eski tarihi filmler çeviriyorlar, ok yapıyor bir kimse değil mi? Ok’a bakıyor böyle doğru mu eğri mi diye. Neden? Ok eğriyse hedefine gitmez. Doğru ok hedefine gider. Bu ne demek? Sen eğriysen hedefe varamazsın. Ne dedi. Allâh Resûlü? sallallâhu aleyhi ve sellem, îmân ettim de, ondan sonra dosdoğru ol dedi. Aa dost doğru olursan menziline gidersin, hedefine gidersin. Dost doğru olmazsan hedefine gidemezsin. Hz. Pîr burada tabi pek az kimse ancak bir lahsacık kalırdı diyor dünyâda. Ve o âleme doğru kanat çırpan kimse o zamân bu dünyâda hiç kalmak istemez. Orada perdeden perdeye geçen, halden hale geçen tekrar geri dönmek istemez.

Bu en büyük acıdır. Kendine gelirsin dünyâdasın dersin ki ya gene mi buradayım. Uzun müddet bu tenakuzdan kurtulamazsın. Hem istersin o âleme kanat çırpmak, oturursun, ağlarsın, tövbeleder edersin, zikirler yaparsın. Ne güzel o harika bir an kendine gelirsin, koltuğun üstünde oturuyorsun. Gene geri dönmüşsün.

Manevî Âleme Pencere Açılan Adamın Tenâkuzu — «Yine Mi Bu Karanlık Dünyâdayım»; Sorgu Meleklerini Yaşatma, Ölümü Tatma ve Dönmemek İsteme Hâli

Hatta ölümü yaşatırlar. Kendince gerçek zannedersin, onu hakîkat zannedersin. Tamam ben öldüm dersin. Öldün. Hatta böyle ictihâdı da büyür. Sorgucular, morgucular hepsi de gelir. Yaşananları bütün her şeyi görürsün. Dersin ki ya elhamdü li’llâh sonunda dünyadan kurtuldum, öldüm. Aa harika. Bir bakarsın ki dünyâdasın. Yatağa dokunursun, yorgana dokunursun evet gerçek dünyâdasın. Dersin ki ya gene mi bu karanlık dünyâya kaldım. Gene kaldın. Bu böyle insanda uzun müddet tenakuzu yaşatır. Hatta böyle ne dükkan varmış. Yine dükkan mı açacağız ya. yine şunla mı uğraşacağız, yine bundan mı uğraşacağız. Böyle birkaç gün böyle baktığın bir şeyden tat almazsın, lezzet almazsın. ne olursa olsun dersin böyle savrulmayacaksın o esnada.

Aa dünyâdaymışım ben işimin vazifemi yerine getireyim diyeceksin. Bunu böyle söylüyor mu? Ben bile beceremedim tam. İşin açıkçası. İki üç gün insan kendine gelemez. Gelemez. Gelir desem yalan olur. Yine o tarafa doğru meyledersin ama hep gözün o tarafta olur.

Çalgıcıya «Burada Kalmaya Tama’ Etme, Mademki Ayağından Diken Çıkmıştır, Hadi Git» Emri — Manevî Ameliyât: Hevâ-Heves, Kibir, Gam, Kasvet, Dünyâ Sevgisi Dikenlerinin Çıkarılması

İhtiyâr çalgıcıya burada kalmaya tamah etme. Mademki ayağından diken çıkmıştır hadi git diye emir gelme. Tabii çalgıcı sonuçta o yakazada bu hâlleri, bu rüyaları gördü. Alemi değiştirdi, öte alemi gördü. Uçsuz bucaksız, sonsuz öte alemden ona tatlar aldı, lezzetler aldı. Harika orada zikirler yaptı. Orada ma’neviyâtla buluştu. Manevî kimliklerle görüştü, kuruştu. Peygamberler, velîler, sahâbeler, cennet, cehennem her şeyi orada gördü. O manev alemin güzelliklerini gördü. Dedi ki herkes gibi şurada kalayım ben. Her şeyi görüyor ya böyle. Hatta incecik bir perde. Yürüdün böyle zar gibi o da senden beraber geliyor. Aşamıyorsun zarı. Esmalar okuyorsun, bilmem neler yapıyorsun. Yürüyorsun tekrar, bir şey görüyorsun, bir şey görüyorsun.

Bir şey görüyorsun, bir şey görüyorsun. Bir şey görüyorsun, bir şey görüyorsun. Bilmem neler yapıyorsun. Yürüyorsun tekrar, incecik zar gibi. Zar böyle esnek. Geçemiyorsun oraya. O zamân hitap geliyor. Diyorlar ki daha zamanım var. Sen feryat figat ağla sızla, tabiri caizsi. Arkanı bile dönmüyorsun o tarafa öyle mahzun bir şekilde sabah oluyor. Çalgıcıya da dediler ki, yürü, burada kalmaya tamah etme. Bu haldi, bu geçti gitti. Bu bir rüyaydı. Geçti gitti, rü’yâ olduğuna da inanmak istemiyorsun. Diyorsun ki bu hakîkatti. Evet hakîkatti. Ama rüyaydı. Ya zamânını bekle. Ya zamânını bekle. Zamanını bekle. Hatta canavreyle ne zamân diyorsun? Bir güzel tebessüm. Zamanı var daha. Hatta bir de mihmandar varsa ne soruyorsan tebessüm ediyor.

Sonra kalbine geliyor. Ne gelecekse. Ne gelecekse. Çalgıcı da dedi ki, şuraya gideyim. Şurada kalayım. Bakın bunların hepsi de yoldaki manevî hâller. Hz. Pîr öyle ince bir şekilde anlatmış ki bunu. Düz okursan ne bu? İhtiyâr çalgıcıya burada kalmaya tamah etme. Mademki ayağından diken çıkmıştır, hadi git diye emir geldi. Bunu böyle okuyacak. Doğru mu okuyacak? Evet. Ne anladın? Manevî ayağında mademki ayağından diken çıkmıştır. Ayağından diken çıkmaktan ne anlayacaksın? Evet. Hz. Pîr çalgıcının üzerinden konuşuyor. Diyor ki sana manevî âlem gösterildi. Sen manevî âlemle alakalı bir pencer açıldı. Ve senin ayağındaki diken de çıktı. seni bu manevî alemde yürümene engel olan, ayağında diken olan yürür mü?

Yürüyemez. Bu manevî yolda senin ayağına diken olan heva hevesin, nefsine uymalar, kibir, gam, kasavet, senin dünyâya mütalik sıkıntıların, senin dünyâ sevgin, senin ne varsa, senin manevî yolda yürümene engel olacak, bu manevî bir ameliyattı. Seni öteleri gösterdik, sana öteleri izlettik, sen bu manevî âlemle alakalı bilgi sahip oldun. Ve bu manevî âleme yürüyüşte sana engel olacak olan, dünyâ ve içindekiler her neyse, seni engelleyen bunları aç, bunların sana tedavisini gösterdik. Sen artık dön, bu tedaviyi unutma, bu ilaçları unutma. Sen dön, dünyâda yapman gerekenleri yapmakla mükellef ol. Düne kadar namâz kılmazdın, namâzını kıl, orucunu tut. Düne kadar dünyânın zevkine, eğlencesine daldıydın, bundan kurtul.

Düne kadar kibirliydin, düne kadar nankördün, düne kadar kendini heva ve hevese kurban ettiydin. Hatta olmadı, başkalarının hevâ-hevesine kurban ettiydin kendini. Ve normalde sen kendini düne kadar gayr-i meşrû’ alemde kullandırdın. Şimdi biz sana gösterdik hakîkati, dön, bu hakîkat yolunda yürü. Manevî dikeni çıkardılar çünkü. Artık onun yürüyüşünde bir bozukluk olmayacak, bir aksaklık olmayacak. Bir aksaklık olmayacak. Sebeb, ayağında diken olan düzgün yürüyemez. Manevî alemde o diken çıktı.

Rûh Bedene Zorla Girer, Hızla Çıkar — İbâdetli Bedende Sükûn Bulur, Günâhkâr Bedende «Yine Mi?» Der; Rûh El-Estü Hitâbını Duymak İçin Manevî Âleme Döner (A’râf 7/172)

Canı ise orada Allâh’ın rahmet ve ihsânı meydanında durakla bekle demekteydi. Ruhun o kadar hoşuna gitti ki o alem. Çünkü ona ait, onun yaşayacağı yer, onun özlediği yer. Rûh çünkü bu aleme ait değil, bu dünyâya ait değil. Rûh o bir maneve alemine geçti, ma’neviyât alemine geçti. Rûh artık bu dünyâya dönmek istemiyor. Ve rûh hiçbir zamân dünyâya dönmek istemez. Yeniden vücuda girmek istemez. Mevcut manevî âlemi görmemiş olsa dahi vücuda girmek istemez. Vücut, rûh vücuttan hızla çıkar zorla girer. Uyandığınızda uyku sersemli deriz ya onlandır. Ama o beden ibâdet ediyorsa, o beden Allâh’ı sevgi yolunda yorulduysa, rûh sükun bulur çünkü. O gelir hemen. Sıkıntı yok. Ama o kimse günaha koşuyorsa, o kimse günahla aşırı neşeyse, isyanla aşırı neşeyse, rûh tâbîri câizse, hali, lisanı ile şöyle der.

Ben yine bu karanlık vücuda mı girmek zorundayım? Evet. Öbür türlü rûh, Allâh’ı zikreden, Allâh’ı tanımada, Allâh’ı bilmede yürüyen bir rûhu, kimse der ki ben orada huzur buluyorum, rahat buluyorum. Evet. Ve rü’yâda veya halde manevî âleme o kimsenin bir perdesi açıldıysa, rûh oradan geri dönmek istemez. Der ki ben burada rahatım. Ama ne yazık ki onu da oradan döndürürler. Çünkü rûh en azından hep yaratılmış olduğu rûhlar alemine dönmek ister. Kendisine sebep nedir biliyor musunuz? Hitap el-estü dedi, hitaba mazhar oldu orada. Onu duymak ister. Oysa Cenâb-ı Hakk bütün varlığa her küçük zamân biriminde el-estü diye sorar. Ben sizin Rabbiniz değil miyim der. Bunu duymaktan uzak olanlar, bunu duymaktan uzak olanlar, buna kalbî kulağı tıkalı olanlar, ne yazık ki gafletten dolayı bunu duymazlar, bunu bilmezler.

Ama o can kulağı devreye girdi ise sen her an el estüyü duyarsın. El estüyü duyunca hiç mi zamân da gaflete kolay kolay düşmezsin dersin ki, evet sen benim Rabbim misin. Belâ, evet. Sen benim Rabbim misin dersin.

Kaynakça

• Mesnevî’nin Sınırı ve 2095. Beyt’ten Devâm — Felekler Kadar Olsa Cüz’ünü İhâta Edemezdi: Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevî-i Şerîf; klasik şerhler — İsmâ’îl Ankaravî, Mecmû’atü’l-Letâ’if; Sarı ‘Abdullah Efendi, Cevâhir-i Bevâhir; Bursalı İsmâ’îl Hakkı, Rûhu’l-Mesnevî; Tâhirü’l-Mevlevî, Şerh-i Mesnevî 18 cilt; Abdülbâkî Gölpınarlı, Mesnevî ve Şerhi; Şefik Can, Konularına Göre Açıklamalı Mesnevî Tercümesi; modern tahkîk — Reynold A. Nicholson, The Mathnawí of Jalálu’ddín Rúmí (8 cilt, 1925-1940, Gibb Memorial Series); İrânî tahkîk — Bedî’üzzamân Furûzânfer; Kerîm Zemânî, Şerh-i Câmi’-i Mesnevî-i Ma’nevî; «Hindistan ve Afganistan el yazmaları-fazla beyt sebepleri» — Pertev Yetkin, Mesnevî Nüshalarının Tahlîli; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi (irsaddergisi.com).
• Bedîüzzamân Sa’îd-i Nûrsî 29. Mektûb 9. Kısım — Tarîkat-Hakîkat-Ma’rifet ve Manevî Âlemin Sonsuzluğu: Bedîüzzamân Sa’îd-i Nûrsî, Mektûbât (“Yirmi Dokuzuncu Mektûb, Dokuzuncu Kısım: Telvîhât-ı Tis’a”); Sözler; Lem’alar; Şu’âlar; klasik şerh — Bediuzzaman Studies (American University of Beirut); Sukran Vahide, Islam in Modern Turkey: An Intellectual Biography of Bediuzzaman Said Nursi; «manevî âlem-tasavvuf-tarîkat müdâfaası» — klasik tasavvuf savunma: Şeyh Yûsuf en-Nebhânî, Şevâhidü’l-Hak fi’l-İstigāseti bi-Seyyidi’l-Halk; Hücceti’l-İslâm ‘alâ Sıhhati Tarîkati’s-Sûfiyye; Câmi’u Kerâmâti’l-Evliyâ; «manevî ilmin Cenâb-ı Hakk’ın ilmine nisbeti» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, el-Maksadü’l-Esnâ fî Şerhi Esmâ’i’llâhi’l-Hüsnâ; Cevâhirü’l-Kur’ân; İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye; Fusûsü’l-Hikem; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Şatahât-vâri Sözler, Sarhoş Ehli Tahlîli ve Mansûr-i Hallâc Şarâbı: «şatahât kavramı» — Ebû Nasr es-Serrâc et-Tûsî, el-Lüma’ fî Tasavvuf; Hücvîrî, Keşfü’l-Mahcûb; Kuşeyrî, er-Risâle; İmâm Rabbânî, Mektûbât 1/55-100, 1/137-160 (vahdet-i şuhûd ile vahdet-i vücûd farkı); İbn Teymiyye, Mecmû’u’l-Fetâvâ; «Mansûr-i Hallâc — En’el-Hakk» — Ferîdüddîn ‘Attâr, Tezkiretü’l-Evliyâ; Massignon, The Passion of al-Hallâj; Hucvîrî, Keşfü’l-Mahcûb; «sarhoş-uyanık ehli (sukr-sahv) ayrımı» — Cüneyd-i Bağdâdî vs Bâyezîd-i Bistâmî karşılaştırması: Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’s-Sukr ve’s-Sahv”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 4/304-330 (“Kitâbü’l-Mahabbe”); İbn Atâ’illâh, el-Hikem; «iki rü’yâ görüp evliyâ kesilen kişinin yanılgısı» — klasik tasavvuf: Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl; İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât (“manevî hâl başlangıçları”); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Hakîkatin Sınırsızlığı, Herkes Kendi Kalıbı Kadar Bilir; Dünyâya Manevî Âlemden Bakmak: «hakîkatin merâtibi» — İmâm Gazzâlî, İhyâ 1/13-50 (“Kitâbü’l-İlm”); el-Mustasfâ; el-Münkızü mine’d-Dalâl; «her kalp Cenâb-ı Hakk’ın ilmine nisbeten zerre» — İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye 2/376-385; Fusûsü’l-Hikem; Sadreddîn Konevî, Tasavvuf Metafiziği; «dünyâ avucun içi kadardır» — klasik tasavvuf hadîs ve eserler: Ebû Nu’aym, Hilyetü’l-Evliyâ (zühd kitâbı); İbn Mâce, “Zühd” 3 (Hadîs no: 4111); Tirmizî, “Zühd” 13 (Hadîs no: 2320); «yerin-göğün darlığı manevî âlem önünde» — Hadîd 57/4-6; klasik tefsîr — Râzî; İbn Kesîr; Kurtubî 17/237-250; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Mesnevî’nin Tefsîr-Hadîs-Fıkh-Akāid Kaynağı Olarak Tedrîsi: «Mesnevî’nin tefsîrî mâhiyeti» — Bursalı İsmâ’îl Hakkı, Rûhu’l-Mesnevî; Rûhu’l-Beyân (Mesnevî’den nakiller); Sarı ‘Abdullah Efendi, Cevâhir-i Bevâhir; «hadîs ve fıkıh muhtevâsı» — Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf birçok yerde Furû-i fıkıh ve Sünnet-i Seniyye atıfları; Fîhi Mâ Fîh; Mecâlis-i Seb’a; Mektûbât-ı Mevlânâ; «mürîdin Mesnevî tedrîsi-Kur’ân-Sünnet zemîni şartı» — klasik tasavvuf: Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif; Aziz Mahmûd Hüdâyî, Tarîkatnâme; Vâkı’ât; klasik tarîkatnâme: ‘İsmail Hakkı Bursevî, Tuhfetü’l-‘Aşıkîn; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• «Bu Bir Âlemdir Ki Bana Rü’yâda Göründü» — Hz. Pîr Çalgıcının Üzerinden Manevî Âlemin Rü’yâ-Yakaza Kapısı: Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf 1. Cilt (çalgıcı kıssası 1932-2160. beytler); klasik şerh — Ankaravî; Bursalı İsmâ’îl Hakkı, Rûhu’l-Mesnevî; Tâhirü’l-Mevlevî, Şerh-i Mesnevî; «yakaza-uyanıkken görülen rü’yâ» — İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye 2/376-385; İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât 1/55, 1/272-285; Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif (“Bâbü’l-Yakaza”); İbn Atâ’illâh, Letâ’ifü’l-Minen; «hâl-makāmât silsilesi» — Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-Ahvâl ve’l-Makāmât”); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Sahîh Rü’yâ Peygamberliğin 46 Cüz’ünden Bir Cüz — Ebû Hüreyre Rivâyeti (Buhârî, Müslim, Tirmizî): «sahîh rü’yâ peygamberlik 46 cüz’ünden» — Buhârî, “Ta’bîr” 4 (Hadîs no: 6983-6985); Müslim, “Ru’yâ” 1, 6, 8 (Hadîs no: 2263-2265); Ebû Dâvûd, “Edeb” 88 (Hadîs no: 5018); Tirmizî, “Ru’yâ” 1-3 (Hadîs no: 2270-2273); İbn Mâce, “Ta’bîr” 1 (Hadîs no: 3893-3897); Ahmed, Müsned 2/247, 2/507; Mâlik, Muvatta’, “Ru’yâ” 1; «kıyâmete yakın mü’minin rü’yâsı yalan çıkmaz» — Buhârî, “Ta’bîr” 26 (Hadîs no: 7017); Müslim, “Ru’yâ” 6 (Hadîs no: 2263); Tirmizî, “Ru’yâ” 1; «en doğru rü’yâ en doğru sözlü olanın» — Müslim, “Ru’yâ” 6; Ebû Dâvûd, “Edeb” 88; klasik şerh — Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ; İbn Hacer, Fethu’l-Bârî 12/350-410 (“Kitâbü’t-Ta’bîr”); en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim 15/20-35; klasik tasavvuf — Muhammed b. Sîrîn, Tefsîru’l-Ahlâm; Nâbulüsî, Ta’tîrü’l-Enâm fî Tefsîri’l-Ahlâm; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Üç Çeşit Rü’yâ Hadîs-i Şerîfi: Sâlih / Şeytânî Kâbus / Günlük Zihin Meşgûliyeti — Sol Tarafına Tükür Tedbîri: «üç çeşit rü’yâ» — Buhârî, “Ta’bîr” 26 (Hadîs no: 7017); Müslim, “Ru’yâ” 6 (Hadîs no: 2263); İbn Mâce, “Ta’bîr” 1 (Hadîs no: 3893); Tirmizî, “Ru’yâ” 1 (Hadîs no: 2270); Ahmed, Müsned 2/319; «kâbus görene tedbîr — sol tarafına üç tükürmek, e’ûzü besmele, kimseye anlatmamak» — Buhârî, “Ta’bîr” 4-5, 14 (Hadîs no: 6985, 6986, 6995); Müslim, “Ru’yâ” 5 (Hadîs no: 2261-2262); Ebû Dâvûd, “Edeb” 88 (Hadîs no: 5021); Tirmizî, “Ru’yâ” 4 (Hadîs no: 2277); «şeytânın rü’yâda nüfûzu» — klasik şerh: en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim 15/15-22; İbn Hacer, Fethu’l-Bârî 12/389-405; «rü’yânın yorumlanması fıkhı» — İbn Şâhîn, el-İşârât fî ‘İlmi’l-‘İbârât; klasik tasavvuf — Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Rü’yânın Tezâhürü-Etkide Kalma: Trafik Kazâsı Rü’yâsı Hâdisesi (Hacı Mehmed-Polatlı): «hâl-rü’yânın tecellîsi mecbûriyeti» — klasik tasavvuf: İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât 1/272-285, 2/55; Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif (“Bâbü’r-Ru’yâ”); İbn Atâ’illâh, el-Hikem; «mü’minin rü’yâ ile imtihânı, kaçışın bedeli» — klasik tasavvuf: Şah-ı Nakşibend, Risâle-i Bahâ’iyye; Hâlid el-Bağdâdî, Mektûbât; «trafik kazâsı haber-rü’yâ örneği — bizzat şâhid olunmuş hâdise» — Mustafa Özbağ Efendi’nin (1956-…) sözlü hâtırâtı: Hacı Mehmed Şişman ile Polatlı askerî bölge çıkışındaki kazâ; Renault Kartal sıfır araba; Volkswagen Golf’un ânî fren manevrası; akabinde Allâhu Ekber namâza durma; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• ‘Abdü’l-Kādir-i Geylânî Hazretleri’nin Cûş u Hurûş İmtihânı — Mâl-Rahatlık-Para İmtihânı: «’Abdü’l-Kādir-i Geylânî (471-561/1077-1166)» — el-Gunye li-Tâlibi Tarîki’l-Hak; el-Fethü’r-Rabbânî; Fütûhü’l-Gayb; Sırrü’l-Esrâr; klasik menâkıb — eş-Şattanevfî, Behcetü’l-Esrâr; eş-Şa’rânî, et-Tabakātü’l-Kübrâ; en-Nebhânî, Câmi’u Kerâmâti’l-Evliyâ; «cûş u hurûş — manevî heyecân ve sebât» — klasik tasavvuf: Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-Vecd”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 4/498-525 (“Kitâbü’l-Mahabbe”); «mâl-rahatlık-para imtihânı» — Buhârî, “Rikāk” 5 (Hadîs no: 6435); Müslim, “Zühd” 6 (Hadîs no: 2961); Tirmizî, “Zühd” 26 (Hadîs no: 2336); Ebû Dâvûd, “Cihâd” 22 (Hadîs no: 2538); «her ümmetin imtihânı malları» — Tirmizî, “Zühd” 26 (Hadîs no: 2336); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Şeyh’e Rü’yâ Anlatıp Israr Eden Dervîşin Cehennem Çukuru — «İşinden Ayrılman Lâzım»: «mürîdin sâdâkati ve emir aldığında derhâl uygulamanın fazîleti» — klasik tasavvuf: Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif (“Bâbü’l-Murîd”); Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-İrâde” + “Bâbü’l-Murîd”); İbn Atâ’illâh, Tâcü’l-Arûs; Latâ’ifü’l-Minen; «teslîmiyet imtihânı — arabası satma örneği» — klasik menâkıb: Aziz Mahmûd Hüdâyî, Tarîkatnâme (“Bâbü’t-Teslîm”); Şâh-ı Nakşibend; Mevlânâ Hâlid el-Bağdâdî; «iş-aile-rızk konularında manevî hükümlere uyma» — Talâk 65/2-3, 7; Bakara 2/229-232; Nisâ’ 4/19-21; klasik fıkıh — Kâsânî, Bedâ’i’ 3/82-220; İbn Kudâme, el-Muğnî; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• Mürşid Sustuğunda Sus — Rü’yâ Kuşun Tırnağında, Semâda Durur (Hadîs-i Şerîf): «rü’yâ kuşun ayağında durur, ta’bîr edildiği gibi tecellî eder» — Ebû Dâvûd, “Edeb” 88 (Hadîs no: 5020); Tirmizî, “Ru’yâ” 6 (Hadîs no: 2278); İbn Mâce, “Ta’bîr” 7 (Hadîs no: 3914); Ahmed, Müsned 4/10; Dârimî, Sünen, “Ru’yâ” 11; klasik şerh — Mübârekfûrî, Tuhfetü’l-Ahvezî 6/513-525; el-‘Azîmâbâdî, ‘Avnü’l-Ma’bûd; «mürîd-mürşid-sırr edebi» — Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-Edeb” + “Bâbü’s-Sırrı bi’l-Hak”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/144-185 (“Edebü’l-Lisân”); İbn Atâ’illâh, el-Hikem; «şeyhin sustuğunda sus, sırrı ifşâ etme» — Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif (“Bâbü’l-Edeb”); Mevlânâ Hâlid, Mektûbât; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Nevşehir Eski Dergâh — Şeyh Efendi’yi Tevîl Edemedi Diyen Edebsizin Defedilmesi: «mürşid hakkında sû’-i zann ve düşürücü dervîş» — klasik tasavvuf: İbn Atâ’illâh, el-Hikem (“hüsn-ü zann”); Kuşeyrî, er-Risâle; İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/342-380 (“Zemmü’l-Kibr ve’l-‘Ucb”); «mürîdin dergâhdan defedilmesi-icâzet alımı» — klasik tarîkatnâme: Aziz Mahmûd Hüdâyî; Şâbân-ı Velî silsilesi tedrîs usûlü; Mustafa Özbağ Efendi, Mîzânü’t-Tarîka; «sahîh rü’yâ kişinin aleyhine de çıkar» — klasik tabîr-i ahlâm: Muhammed b. Sîrîn, Tefsîru’l-Ahlâm; Nâbulüsî, Ta’tîrü’l-Enâm; «Mustafa Özbağ Efendi-Nevşehir/Mustafa Özbağ Efendi dergâhı» — Mustafa Özbağ Efendi’nin sözlü hâtırâtı, İrşâd Dergisi (irsaddergisi.com); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Hû Esmâsı Düşürür de Çıkartır da — Esmâ’nın Ehline Verilmesi: «Hû esmâsı (Hüviyet ism-i şerîfi)» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, el-Maksadü’l-Esnâ; İbn Arabî, Mişkâtü’l-Envâr; Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl (“zikir ve esmâ silsilesi”); İbn Atâ’illâh, Miftâhu’l-Felâh ve Misbâhu’l-Ervâh (“esmâ-i ilâhiyye zikir tertîbi”); klasik tarîkatnâme — Şâbân-ı Velî silsilesi yedi esmâ tertîbi (Lâ İlâhe İllâ’llâh-Allâh-Hû-Hayy-Kayyûm-Kahhâr-Vehhâb), Mustafa Özbağ Efendi, Mîzânü’t-Tarîka; Halvetî tarîkatı esmâ-i seb’a usûlü; Aziz Mahmûd Hüdâyî, Tarîkatnâme; «esmâ’nın ehline verilmesi şartı» — klasik tasavvuf: Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif; «emânetin ehline verilmesi» — Nisâ’ 4/58 («innallâhe ye’mürüküm en tüeddu’l-emânâti ilâ ehlihâ»); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Mübeşşirât = Müjdeci Rü’yâ — Yûnus 10/64 «Velîler Mahzûn Olmazlar» Tefsîri: Yûnus 10/62-64 («elâ inne evliyâ’allâhi lâ havfün ‘aleyhim velâ hüm yahzenûn… lehümü’l-büşrâ fi’l-hayâti’d-dünyâ ve fi’l-âhireh»); klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 17/80-90; İbn Kesîr, Tefsîr 4/278-285; Kurtubî, el-Câmi’ 8/353-360; Beydâvî; Ebussu’ûd; Tabarî; modern — Elmalılı; Mevdûdî; «mübeşşirât = sâlih rü’yâlar — sahâbenin Resûlullâh’a sorusu» — Buhârî, “Ta’bîr” 5 (Hadîs no: 6989-6990); Müslim, “Ru’yâ” 1-9 (Hadîs no: 2261-2266); Tirmizî, “Ru’yâ” 1; İbn Mâce, “Ta’bîr” 1; Ahmed, Müsned; klasik şerh — İbn Hacer, Fethu’l-Bârî 12/353-360; en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim 15/22-25; klasik tasavvuf — İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü’s-Sâlikîn; Tefsîru’l-Kayyim; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• Dördüncü Makâmı Geçince Dünyâ Basamak/Eşyâ; Mürşid-i Kâmilde Dünyâ Araç Olur: «yedi makāmât silsilesi (kalbi temizleme tertîbi)» — Halvetî esmâ-i seb’a tertîbi; Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-Ahvâl ve’l-Makāmât”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 3-4. ciltler (“Münciyât-Mühlikât”); İbn Kayyim, Medâricü’s-Sâlikîn; Risâletü’t-‘Ubûdiyye; «dördüncü makâm — itmi’nân-i kalp» — Bakara 2/260; Ra’d 13/28; Fecr 89/27; klasik tasavvuf: İbn Atâ’illâh, el-Hikem; Necmüddîn-i Dâye, Mirsâdü’l-İbâd; «dünyâ araç-amaç ayrımı» — klasik tasavvuf: Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi’u’l-Fadâ’il ve Kāmi’u’r-Razâ’il; Tarîkatnâme; «dünyânın eşyâ hükmüne geçmesi» — İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/229-275 (“Zemmü’l-Mâl ve’l-Buhl”); İbn Cevzî, Telbîsü İblîs; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Mürşid-i Kâmile İntisâb + Yol Seçicidir + Mahşerde Yol Nankörlerinin Ayrı Sancağı: «mürşid-i kâmile intisâb şartı» — Mâ’ide 5/35 («yâ eyyühe’lleziyne âmenû’ttekullâhe vebtegū ileyhi’l-vesîlete»); Tevbe 9/119 («kûnû me’a’s-sâdıkīn»); klasik tefsîr — Râzî; İbn Kesîr; Kurtubî 6/159-167, 8/229-242; klasik tasavvuf — Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif; Şa’rânî, el-Yevâkīt ve’l-Cevâhir; Letâ’ifü’l-Minen; Ahmed Ziyâüddîn Gümüşhânevî, Câmi’u’l-Usûl; «yolun seçiciliği — yola düşmanlık edenin yolunun kapanması» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, İhyâ 4/345-380 (“Kitâbü’t-Tevbe”); İbn Kayyim, Medâricü’s-Sâlikîn; İğâsetü’l-Lehfân; «mahşerde liderler ve sancaklar» — İsrâ’ 17/71 («yevme ned’û külle nâsin bi-imâmihim»); Buhârî, “Tefsîr” 17 (Hadîs no: 4810); Müslim, “Birr” 165 (Hadîs no: 2638); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Beşinci Esmâ + Dünyâ Oyun-Eğlence + Maneviyâta Kör Mahşerde Kör: «Halvetî silsilesi yedi esmâ tertîbi: Lâ İlâhe İllâ’llâh – Allâh – Hû – Hayy – Kayyûm – Kahhâr – Vehhâb» — Mustafa Özbağ Efendi, Mîzânü’t-Tarîka; Şâbân-ı Velî silsilesi; Aziz Mahmûd Hüdâyî, Tarîkatnâme; Vâkı’ât; «dünyâ hayâtı oyun-eğlence» — En’âm 6/32 («ve me’l-hayâtü’d-dünyâ illâ le’ibun ve lehv»); Ankebût 29/64 («ve me hâzihi’l-hayâtü’d-dünyâ illâ lehvun ve la’ibun»); Hadîd 57/20 («i’lemû ennema’l-hayâtü’d-dünyâ le’ibun ve lehvun ve zînetün ve tefâhurun beyneküm»); Muhammed 47/36; klasik tefsîr — Râzî; İbn Kesîr; Kurtubî 6/422-435; «manevî körlük-mahşer körlüğü» — Tâhâ 20/124-126 («ve men a’rada ‘an zikrî fe-inne lehû ma’îşeten dankâ ve nahşürühû yevmel-kıyâmeti a’mâ»); klasik tefsîr — Râzî 22/116-130; İbn Kesîr; Kurtubî 11/256-265; Hz. ‘Alî Efendimiz’in mevkūf rivâyeti — İbn Ebî Şeybe, Musannef; Beyhakî, Şu’abü’l-Îmân; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Ra’d 13/28 «Kalpler Ancak Allâh’ı Zikretmekle Mutmâ’inn Olur» — Hz. ‘Alî Efendimiz Sözü: Ra’d 13/28 («elleziyne âmenû ve tatma’innü kulûbühüm bi-zikrillâh elâ bi-zikrillâhi tatma’innü’l-kulûb»); klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 19/56-65; İbn Kesîr; Kurtubî 9/315-322; Beydâvî; Ebussu’ûd; «kalbî akıl harekete geçer» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/3-72 (“Acâ’ibü’l-Kalb”); İbn Kayyim, İğâsetü’l-Lehfân; el-Vâbilü’s-Sayyib; «kalp akıl-zâhir akıl ayrımı» — el-Hâris el-Muhâsibî, er-Ri’âye li-Hukūkillâh; Kitâbü’l-‘Akl; İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye 1/250-280; klasik tasavvuf kalp tedrîsi — Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl; Necmüddîn-i Dâye, Mirsâdü’l-İbâd; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• 10⁻⁴³ Asgarî Birim ve «Hiçbir Yere Sığmadım Mü’min Kulumun Kalbine Sığdım» Hadîs-i Kudsî: «Planck zamanı / Planck uzunluğu (matematiksel asgarî birim)» — modern fizik: Planck (1899); kuantum kozmoloji literatürü; bu bağlamda manevî zerrenin matematik dışılığına atıf; «hiçbir yere sığmadım mü’min kulumun kalbine sığdım» — Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/195 (Hadîs no: 2256); el-Mâkīsî, el-Esrâr; Gazzâlî, İhyâ 3/15-22 (“Acâ’ibü’l-Kalb”); İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye; Fusûsü’l-Hikem (“Fass-ı Şu’aybiyye”); klasik şerh — Aliyyü’l-Kārî, el-Esrâru’l-Merfû’a; «kalbin sırrı-zerrenin yokluk-varlık arası perdesi» — klasik tasavvuf: Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl; Sadreddîn Konevî, Tasavvuf Metafiziği; Bursalı İsmâ’îl Hakkı, Rûhu’l-Beyân; «matematik-bütün ilimlerin kalbî ilmi çözümleyemezliği» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, el-Münkızü mine’d-Dalâl; Mişkâtü’l-Envâr; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• «Kalbleri Vardır Görmezler» (A’râf 7/179) — Kalbin Görme-Duyma-Tefekkür Hususiyeti: A’râf 7/179 («ve lekad zere’nâ li-cehenneme kesîran mine’l-cinni ve’l-insi lehüm kulûbun lâ yefkahûne bihâ ve lehüm a’yünun lâ yübsırûne bihâ ve lehüm âzânun lâ yesme’ûne bihâ ülâ’ike ke’l-en’âmi bel hüm edall»); Bakara 2/7 («hatemallâhu ‘alâ kulûbihim»); Hac 22/46 («fe-innehâ lâ ta’me’l-ebsâru velâkin ta’me’l-kulûbü’lletî fi’s-sudûr»); klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 15/65-78, 23/35-42; İbn Kesîr; Kurtubî 7/322-328, 12/76-83; «kalbin görme-duyma-tefekkür melekeleri» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/3-72 (“Acâ’ibü’l-Kalb”); İbn Kayyim, el-Cevâbü’l-Kâfî; Medâricü’s-Sâlikîn; el-Hakîm et-Tirmizî, Beyânü’l-Fark beyne’s-Sadr ve’l-Kalb ve’l-Fu’âd ve’l-Lübb; «mahşerde manevî körlerin haşr olunması» — Tâhâ 20/124-126; İsrâ’ 17/72 («ve men kâne fî hâzihî a’mâ fe-hüve fi’l-âhireti a’mâ»); klasik tefsîr — Râzî; İbn Kesîr; Kurtubî 11/258-265; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Doğru Ok Hedefe Ulaşır — «Âmentü Billâhi Sümme’stekım» Hadîs-i Şerîfi: «îmân ettim de sonra dosdoğru ol — Süfyân es-Sekafî hadîsi» — Müslim, “Îmân” 38, 41 (Hadîs no: 38, 41); Tirmizî, “Zühd” 61 (Hadîs no: 2410); İbn Mâce, “Fiten” 12 (Hadîs no: 3972); Ahmed, Müsned 3/413, 4/385; «istikāmet kavramı» — Hûd 11/112 («fe’stekım kemâ ümirte»); Şûrâ 42/15; Fussılet 41/30 («innelleziyne kālû Rabbüna’llâhü sümme’stekāmû»); Ahkāf 46/13; klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 18/72-80, 27/124-130; İbn Kesîr; Kurtubî 9/115-122, 16/52-58; klasik tasavvuf istikāmet — Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’l-İstikāme”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 3/355-380 (“Kitâbü’l-Berâ’a”); İbn Atâ’illâh, el-Hikem; klasik şerh — en-Nevevî, Şerhu Sahîhi Müslim; İbn Receb, Câmi’u’l-‘Ulûm ve’l-Hikem (40 hadîs şerhi, “İstikāmet Hadîsi”); klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Manevî Âleme Pencere Açılan Adamın Tenâkuzu — «Yine Mi Bu Karanlık Dünyâ?»: «manevî hâl sonrası dönüş zorluğu» — klasik tasavvuf: İbn Atâ’illâh, el-Hikem (“kabz-bast”); Necmüddîn-i Kübrâ, Fevâ’ihü’l-Cemâl; İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât 1/137-160 (“manevî dönüşler ve istikrâr”); «sukr-sahv döngüsü» — Kuşeyrî, er-Risâle (“Bâbü’s-Sukr ve’s-Sahv”); İmâm Gazzâlî, İhyâ 4/304-330 (“Kitâbü’l-Mahabbe”); «ölümü tatmadan manevî ölüm» — «mûtû kable en temûtû» (mahallu ahbârı kābûl gören eser, Aclûnî, Keşfü’l-Hafâ 2/291); klasik tasavvuf — Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif; İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât; «sorgu meleklerini dünyâda görmek — manevî tecellî» — klasik tasavvuf: Necmüddîn-i Kübrâ; Şâh-ı Nakşibend, Risâle-i Bahâ’iyye; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi.
• Çalgıcıya «Burada Kalmaya Tama’ Etme, Mademki Ayağından Diken Çıkmıştır, Hadi Git» — Manevî Ameliyât: Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf 1. Cilt (çalgıcı kıssası 2103-2160. beytler); klasik şerh — İsmâ’îl Ankaravî, Mecmû’atü’l-Letâ’if; Bursalı İsmâ’îl Hakkı, Rûhu’l-Mesnevî; Tâhirü’l-Mevlevî, Şerh-i Mesnevî; «manevî diken kavramı — hevâ-heves, kibir, gam, kasvet» — klasik tasavvuf: İmâm Gazzâlî, İhyâ 3. cilt (“Mühlikât” — kibir, hevâ, hased, hırs); İbn Atâ’illâh, el-Hikem; «manevî tedâvî-tezkiye-tasfiye» — Şems 91/9-10 («kad efleha men zekkâhâ ve kad hâbe men dessâhâ»); klasik tefsîr — Râzî; İbn Kesîr; Kurtubî 20/76-83; klasik tasavvuf nefs tezkiyesi — Hâris el-Muhâsibî, er-Ri’âye; İbn Kayyim, Medâricü’s-Sâlikîn; Necmüddîn-i Dâye, Mirsâdü’l-İbâd; «manevî yürüyüş ve istikāmet bozukluğu» — klasik tasavvuf: Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi.
• Rûhun Bedene Zorla Girişi ve El-Estü Hitâbı (A’râf 7/172) Özlemi: «el-estü hitâbı — bezm-i elest» — A’râf 7/172 («ve iz ehaze Rabbüke min benî Âdeme min zuhûrihim zürriyyetehüm ve eşhedehüm ‘alâ enfüsihim e-lestü bi-Rabbiküm kālû belâ şehidnâ»); klasik tefsîr — Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb 15/47-58; İbn Kesîr; Kurtubî 7/314-322; Beydâvî; Ebussu’ûd; «rûhun bedene girip-çıkması» — Sa’dî, Bûstân; Mevlânâ, Mesnevî 1. Cilt 1-18 (ney metaforu — rûhun aslî vatanından ayrılışı); Dîvân-ı Kebîr; klasik tasavvuf: İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye (“Bâbü’l-Mîsâk”); Sadreddîn Konevî, Miftâhu’l-Gayb; «her ân ezel hitâbının tekrarı — vahdet-i şuhûd» — İmâm-ı Rabbânî, Mektûbât 1/272-285; Mevlânâ Hâlid, Mektûbât; «can kulağı-kalbî kulak» — klasik tasavvuf: Sühreverdî, Avârifü’l-Ma’ârif (“Bâbü’s-Semâ’ bi-Kulûb”); Hâris el-Muhâsibî, er-Ri’âye; klasik dervîşlik — Karabaş Halvetî-Şa’bânî silsilesinde Mustafa Özbağ Efendi tedrîsi, İrşâd Dergisi (irsaddergisi.com).

Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi için tıklayınız.

İlgili Sözlük Terimleri: Hâl, Makâm, Mürşid, Mürîd, Tarîkat, Hakîkat, Zikir, Tevhîd. → Tasavvuf Sözlüğü’nün tamamı