Regâib gecesi her şeyden önce Cenâbı Hak celle celâlühü'den istemenin, sadece O'ndan ümîd etmenin, ve sadece O'na yönelmenin gecesidir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Regâib» kelimesinin Arabça «rağbet» kelimesinden geldiğini, ve «çok rağbet edilen şeyler» demek olduğunu hatırlatır. İnsân fıtratı sürekli rağbet eder; bir şeyleri ister, bir şeyleri arzûlar, bir şeylere meyleder. Lâkin bu rağbeti hangi mecrâya yönelttiği insânın saâdet veya helâkini belirler. Eğer kişi rağbetini Cenâbı Hakk'a yöneltmiş ise, dünyâ ve âhiret saâdetine kavuşur; lâkin rağbetini mâsivâya yöneltmiş ise, helâk olur. Regâib gecesi mü'minler için bir teveccüh gecesidir; rağbet damarlarının yönünü Hakk'a çevirme, sadece O'ndan istemenin, ve O'na ümîd bağlamanın eğitimini almak için verilen büyük bir fırsattır. Bu gece duâsı reddedilmez bir gecedir; ihlâs ile yapılan her duâ kabûle mazhar olur; samîmî yapılan her tövbe Cenâbı Hakk'ın huzûrunda makbûl tutulur.
Regâib'in Lügat ve Istılah Mânâsı
Regâib kelimesi Arabça «rağabe» kökünden gelir, ve «rağbet etmek, yönelmek, istemek» mânâlarındadır. Regâib ise «rağbet edilen, çok arzûlanan, kıymetli» demektir. Receb ayının ilk Cuma gecesine bu ismin verilmesi, bu gecede Cenâbı Hakk'a yapılan rağbet ve duâların kabûle yakîn olması sebebiyledir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Regâib gecesi öyle bir gecedir ki, kulun rağbeti Cenâbı Hakk'ın muhabbeti ile karşılanır; kulun istediği Cenâbı Hakk'ın ihsânı ile cevâb bulur» demektedir. Bu gece üç ayların ilk gecesi olduğu için, bütün üç ayların tonunu da belirler; bu gece atılan tohum Şa'bân ayında büyür, Ramazân ayında meyvesini verir.
Allâh'tan İstemenin Edebi
İstemek, talep etmek, yalvarmak insânın kulluk vasfının bir tezâhürüdür. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Bana duâ edin, size icâbet edeyim» (Mü'min 40/60) buyurmuştur. Lâkin Cenâbı Hakk'tan istemenin de bir edebi vardır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Cenâbı Hak'tan istemek için önce O'na lâyık bir hâl ile durmak lâzımdır» demektedir. Bu hâl tövbe, istiğfâr, abdest, namâz, ve kalbin teveccühünü içerir. İstemenin edebi, kalbin tam mânâsıyla Hakk'a yönelmesi, mâsivâdan boşalmış olması, ve sadece O'ndan ümîd etmesidir. Mustafa Özbağ Efendi, «Cenâbı Hakk'tan istemekle beraber, başkalarına da boyun eğenin duâsı kabûl olmaz» diye îkâz eder; çünkü bu gönlün bölünmesi demektir, ve Cenâbı Hak bölünmüş bir gönüle iltifât etmez.
Allâh'tan Ümîd Etme
Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Allâh'ın rahmetinden ümîdinizi kesmeyin» (Zümer 39/53) buyurmuştur. Ümîdsizlik küfrün alâmetlerinden biridir; Cenâbı Hakk'ın rahmetinden ümîdini kesen, O'nun kudretine, mağfiretine, ve azametine inanmamış demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Bir günâh işleyen kul, hemen Cenâbı Hakk'ın rahmetine sığınmalıdır; rahmetinden ümîdini kesmek, küfrün eşiğine adım atmak demektir» demektedir. Regâib gecesi bu ümîdi tâzeleme gecesidir. Geçen yıl boyunca işlenen günâhlar ne kadar büyük olursa olsun, Cenâbı Hakk'ın mağfireti hepsinden büyüktür. Settâr ismi ile günâhları örten, Gaffâr ismi ile mağfiret eden, ve Tevvâb ismi ile tövbeleri kabûl eden Cenâbı Hak, bu gecede kullarına büyük bir rahmet kapısı açar.
Sadece Allâh'a Yönelme
Tevhîdin temel mânâsı, sadece Allâh celle celâlüh'a yönelmektir. La'ilâhe illâllâh sözünün anlamı, «Allâh'tan başka mâbûd olmadığı gibi, Allâh'tan başka maksûd, matlûb, ve makbûd da yoktur» demektir. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Sen Cenâbı Hakk'a yönelirken bir kalbinin köşesinde başka bir kapı arıyorsan, bu yöneliş eksiktir» demektedir. Sûfîler bu hâle «tevhîd» veya «teveccühü'ttâm» (tam yöneliş) derler. Regâib gecesi bu yönelişi sağlamlaştırma gecesidir; kişi bu gece duâsında, niyetinde, ve hâlinde sadece Cenâbı Hakk'a yöneldiğine emîn olmalıdır. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolu da bu tevhîd hâlini elde etmeye götüren tarîklerdendir; halvet hücresinde sadece Hak ile beraber kalmak, mâsivâdan tamâmen yüz çevirmek, ve sadece Cenâbı Hakk'a yönelmek bu yolun esâsıdır.
Regâib Duâsının Mahremîyeti
Regâib gecesi yapılan duâların kabûle mazhar olması Cenâbı Hakk'ın bu geceye verdiği bir kıymettir. Lâkin bu duâlar nasıl yapılmalıdır? Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette duânın bütün edebini sıralar: önce abdest alınmalı, kıbleye dönülmeli, kalbin teveccühü sağlanmalı, salât ü selâm getirilmeli, sonra kişinin ihtiyâcı dile getirilmeli, ve nihâyetinde duâ «elhamdü lillâhi rabbi'l-âlemîn» ile bitirilmelidir. Duânın muhtevâsı sadece dünyâ ihtiyâcları olmamalı; âhiret saâdeti, kalbin selâmeti, ve hüsni hâtime de istenmelidir. Mustafa Özbağ Efendi, «Regâib'de duâ ederken, sadece bir lokma ekmek, bir parça eşyâ istemekle yetinme; Hakk'ın muhabbetini, Resûl'ün şefâ'atini, sâlihlerin yoldaşlığını, ve cenneti a'lâyı da iste» diye nasîhat eder.
Üç Aylık Eğitimin Başlangıcı
Regâib gecesi sadece bir gece değil, üç aylık mânevî eğitimin başlangıcıdır. Receb tövbe ayı, Şa'bân muhabbet ayı, ve Ramazân vuslat ayıdır. Bu üç ayda mü'min, kendi nefsini terbiye edecek, mâsivâdan uzaklaşacak, ve Hakk'a yaklaşacaktır. Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette, «Regâib gecesi tohum atmadan Şa'bân'a giren kişi, Şa'bân'da büyütecek bir filize sâhip olamaz; Şa'bân'ı boş geçen kişi, Ramazân'da meyveden mahrûm kalır» demektedir. Bu yüzden Regâib gecesi her mü'min için bir muhâsebe ve azim gecesidir. Bu gece kişi geçen yılını gözden geçirmeli, eksiklerini tesbît etmeli, ve gelecek üç ay için ciddî bir niyet etmelidir. Halvetiyye yolu bu eğitimi sistemleştirmiştir; virdi şerîf, halvet, ve mürşid sohbeti ile dervîş üç aylık yolculuğunu programlı bir şekilde tamamlar.
- Kur'ânı Kerîm: Mü'min 40/60; Bakara 2/186; Zümer 39/53; A'râf 7/156.
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn, Cilt 1, Kitâbü'd-Du'â.
- İmâm Nevevî, el-Ezkâr, Receb-Şa'bân-Ramazân duâları.
- İbn Receb el-Hanbelî, Letâifü'l-Ma'ârif, Receb fadâilî.
- İmâm Süyûtî, el-Le'âli'l-Masnû'a, Regâib hadîsleri tahrîci.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn, recâ ve havf bahsi.
- Mustafa Özbağ Efendi, Şerhi Virdi Settâr, mübârek geceler bahsi.
- Şâbânı Velî Hazretleri, Hâlvetiyye Virdi Şerîfi.
- Mevlânâ Celâleddîni Rûmî, Mesnevî-i Ma'nevî, duâ ve teveccüh bahsi.
- Aziz Mahmûd Hüdâyî, Câmi'u'l-Fadâ'il, mübârek vakitler.
- Sülemî, Tabakâtü's-Sûfiyye, recâ-havf makâmları.
- Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye, ümîd ve korku bahsi.
- Hucvirî, Keşfü'l-Mahcûb, kalbin teveccühü.
- Hüseyin Vassâf, Sefînei Evliyâ, Halvetiyye silsilesi.
- Niyâzî-i Mısrî, Dîvânı İlâhiyât, recâ ve duâ şi'irleri.
- Yûnus Emre Dîvânı, ümîd ve duâ şi'irleri.
- Ahmed Avni Konuk, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, duâ remzleri.
- İmâm Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân, recâ ve havf.
- İmâm Şa'rânî, el-Mîzânü'l-Kübrâ, mübârek vakitler edebi.
- Mustafa Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Mübârek Geceler Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet Regâib gecesinin lügatıstılah mânâsını, Allâh'tan istemenin edebini, ümîdyöneliş hâllerini, ve üç aylık eğitimin başlangıcını Halvetî-Şâbânî-Karabaşî yolu içinde mütâla'a etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Mübârek Geceler Sohbetleri