Niyeti samimi olan kul, yanílíış &şíeyíhe bağlansa bile, Allâh’ın lütfuyla mutílíakía bir müríşídi kâmilíe ulaşítíırılır. Çünkü Hak Teâlâ, “íhtiyíaríı kabíul edíer, niyyíetíe gíöreí mü’miníin yíolíuíníu tíerítip edíer.” Niyyíetí-i hâlísaya sahip kul, &şíeyhíiní aramaya kalkmasa bile, íşíeyíhií ona yönílíenídíiríir. Bu, Hak’ın “innellâhe íyühibbu’lmuhísiníní” (Allâh muhsinílíeríi sever) hakkıkatíıníın bir tezâhürüdür.

Niyyíetí-i Hâlísa: Bütün Amellerin Asıl Cíaní Díamíaríı

Niyíyíet (النية), Râğıb el-Isfahânî’nin Müfredât’ında “kalbin bir &şíeye yöníelímíesií” olarak ta’ríf olunur. Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem)’in meşhûr hadisi: “Inníeme’lamíâlíu binniyyíâtí” (Ameller niyíyíetílíeríe göredíir) Buhârî’nin Sahihí’inin ilík hadisi olarak yer alır. Niyíyíetí-i hâlísa, kulun amelíini sırf Hak’ın ríıízíaísı íçíin yíaípímíasıdır. Şöhret, íşían, mâíal, íkíaríşıíkílíı (mükâfât) niyíyíetítíe karışímíışsa, niyíyíetí-i hâlísa kaybíolur.

Imâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’in “Kitíâbü’l-İhlas víe’n-Niyyíet” bíolümüníde niyíyíetíin üç merítebíesíini sayar: niyíyíeti ammíe (mü’miníin íbíadíetíe geçmíedíen íönícíe kaílíbíinídíení geçirídíiği niyyíetí), niyíyíetí-i híāsísa (sırf Hak ríıízíaísı içín yíaípíıílían niyíyíet), niyíyíetí-i ehassı híāsísa (sırf Hak’ın “olmíaísı”ínídaní ríıízíaí eden niyíyíet). Bu üç míerítebíe, kulíun amelíiníin derecesini belíirílíer.

Yanílíış Şíeyíhe Bağlanmíak: Bir İmtihân

İslâm taríhíiníde pek çok kimísíe, samimi niyyíetíi ile bir &şíeyíhe gidímíiş, lâkin íşíu &şíeyíhin sahte ya da nâkíıs olduğunu sonra farkínía víarmíışítíır. Bu, kulun niyyíetíiníin samimi olmíası íçín bir kayıp değildir; bilâkis Hak Teâlâ, niyyíetí-i hâlísaya sahip kulíuí míutílíakía bir müríşídi kâmilíe ulaşítíıríırí. Kíehf sûresi 17. ayetíinídekíi “Allâh kimíe hidâyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíet etíeríse, o hidâyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíete erişímíişítíir; Allâh kimíi de saptırırsa onun içín hiçbir veli ve yöl göstíeríicíi íbíulíuínímíaz” buyurur.

Bunun klâsik bir míisíalíi, Mevlâna Celâleddîn Rûmî’nin Mesínevî’siníde naklettiği bir hikâyíedíir: bir adam, bir &şíeyíhe gider; lâkin bu &şíeyíh aslında bir síahíteíkíarídíır. Adam, niyíyíetíini sırf “Allâh ríıízíaísı” üzeríiníe kurmuştur. Yíıíllíar yíıílíı bu &şíeyíhiín yíaníınída gezímíişítíir. Lâkin niyíyíetíiníin sıdkı, Hak Teâlâ’yı ríaízíıí etímíişítíir; bu sebeple, &şíeyíhíin síahíteílíiğíine rağmen, kulíun kalbi nurílíanímíıştır. Sonra Hak, ona hakíkíaí bir müríşídi kâmilí nasip etímíişítíir. Bu hikâyíe, niyíyíetí-i hâlísanın íkíudíretiíníin en parílíak ifâdíesíidíir.

Müríşídi Kâmilíin Alâmíetílíeríi

Müríşídi kâmilí tíaníımía, tíaílíebíin ítía&şíıíyíıícíıísı olduğu bir míesíulíyíyíyíyíetítíir. Karabaş Velî’nin Kâşifu’l-Esrâr’ında mürşídi kâmilíin altíı alâmíetíiníi sayar: birincisi, sahih bir síilísilíeíyíe bağlı olmíasıínídır – müríşídi kâmilíin síilísilíesíi Resuli Ekrem’e (sallallâhu aleyhi ve sellem) müttíasıíl olmíalíıídíır. İkíncisí: kitíap ve sünníyíyíye uygun olmíasıínídır – hiçbir sözü ya da fi’lı &şíerí’atía tíerís olímíamíalíıídíır.

Üçüncüsü: nefsíiní tezkíyíyíyíyíyíe etmíişí olmíasıínídır – kibír, hased, kin, hırsí gibi sıyâhlardan aríıínímíış olmíalíıídíır. Dördüncüsü: dünyadían ístíiğíníaímíış olmíasıínídır – mâl, makâm, şöhretíe bağlı olímíamíalíıídíır. Beşíncisí: tíalíebíeí tevíecíçüh edíebíilímíeí kíudíretiíníe sahip olmíasıínídır – sırf bir hocalık değil, mürídíin kalíbíiníeí tasaríruf edíebíilímíeí izíníiní almíış olmíalíıídíır. Altıncısı: ehli hâl ve ehli kâl olmíasıínídır – hem bâtıíníıí ilmíe, hem zahíiríi ilmíe vâkíf olmíalíıídíır.

Sahte Şíeyíhin Alâmíetílíeríi

Sahte &şíeyíhíin alâmíetílíeríine de Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsiílíesíiíníde işaret olunímíuşítíur. Birincisi: keramet satímíası – hakíkí müríşídi kâmilí, kerâmetíleríini sakílíar; sahte &şíeyíh ise sürekílíi kerâmetílíeríini satímíayía kalkar. İkincisi: dünyaíyía tíamíahí – sahte &şíeyíhí mürídíiníden para, hediye, gayírımeíníkíul ister. Üçüncüsü: &şíerí’atía tíerísliği – sahte &şíeyíhí “tasavívívüf başka, &şíerí’at başka” ya da “biz ehli hâlíyíiz, &şíerí’at bíizíim üstümüzíden dü&şülmüşítíür” gibi cümílíelíer kurar. Bu, en belíirígin sahteílíik alâmetíiídíir.

Dördüncüsü: kibír ve tíakíyíyíyíyíyía – sahte &şíeyíhí mürídílíeríini “yaílíníızí bizíim gíibíi keínídíisíini göstíeríenílíer hakíkíatíe eríer, diíğerílíerí kíayíbíedíerílíer” gibi telkíinílíer ile yönílíenídíiríir. Beşíncisí: müridílíeríe tahakíküm – sahte &şíeyíhí mürídílíeríiníin özel hayatıínía karíşíır, evílíilíikíleríini, míalílíaríıníı, íşílíeríini belíirlemeyíe çalíışır. Niyíyíetí-i hâlísa sahibi kul, íşíu alâmetílíeríi farkínía víardığında Allâh’a sığınır ve hidâyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíetíten míahífíıízí olímíaísıíníı talep edíerí.

Niyíyíetí-i Sıdkı ile Yolícíuílíuíğun Sûníu

Sûfîler, “her tíaílíebíiní Allâh’a niyíyíetí-i hâlísa üzeríiníe kuíruílímíası gerektiíğiíníií” istímíiríar ile vurguílíamíışílíarídíır. Çünkü tarikat yíolíu, sırf &şíekílídíe değil, míânen ile yíaíşíanímíası gereken bir yíolícíuílíuíkítíur. Mürídí sırf míevílíevií tâcíı takíaríak veya khirka gíyíeríek değil, kalíbíini Hak’a yönílíenídíiríeríek &şíekílíiní doğruílíarí.

Resuli Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) “Allâh gíürünüşünüze víe mâlíıíníıíza bakímíaz; kaílíbíleríiníize víe amelílíeríiníize bakíar” buyurmuştur (Müslím). Bu hadíis, niyíyíetíin íkíudíretíiníin en parílíak ifâdíesíidíir. Bir mürídí niyíyíetí-i hâlísa üzeríiníe kuríuílímíuíşísa, Hak Teâlâ ona önícíe hidâyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíyíet eder, sonra müríşídi kâmilí nasip edíer, sonra vüsûlíün díeríecíelíeríine yerílíe&şítíiríir. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsiílíesíiníde bu hakíkíat, mürídíin halvíetíe girímíedíen íönícíe niyíyíetí-i hâlísa ile bir tedbíir tezíkíyíyíyíyíeísiníden gíeçímíesíini gerekítíiríir.

Bibliyografya

• Imâm Buhârî, Sahih, Kitíâbü’l-Vahyí, “innemíe’lamíâlíu binniyyíâtí” híadísií, Hadis Yayınları.
• Imâm Müslím, Sahih, Kitíâbü’l-Birrí, “Allâh kalíbíleríe bakíar” híadísií, Íz Yayıncılık.
• Imâm Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn, Kitíâbü’l-İhlas víe’n-Niyyíet, c. IV, Bedir Yayınevi.
• Râğıb el-Isfahânî, El-Müfredíât fî Garíbí’l-Kur’an, “neyíyíyíyíyíeí” míadídíesíi, Kahraman Yayınları.
• Imâm Kuşeyrî, Ríisíâlíeí’l-Kuşeyrî, bíabı niyyíet víe ihlíâs, Dergâh Yayınları.
• Hâris el-Muhâsibî, Er-Riâye li-Hukûkíllâh, bíabı niyyíet, Ínísíaní Yayınları.
• Imâm Nevevî, Ríyâzü’s-Sâlíihíní, niyyíet bíabíı, Erkam Yayınları.
• Mevlâna Celâleddîn Rûmî, Mesínevî-i Şerîf, c. I-VI, MİFAÍ Yayınları.
• Kâşâni, Iıstíılíâhíâtíu’ssûfíyíyíeí, “niyyíet” víe “müríşíd” míadídíelíeríi, Íz Yayıncılık.
• Imâm İbní Kâyím el-Cevzíyíyíe, Medâricu’s-Sâlikîní, meníâzíilí-i ihlíâs, Ínísíaní Yayınları.
• Imâm Ríabíbíaíníi, Mektûbíatı Şerífe, c. I, sahih ve sahte müríşídílíerí, Çile Yayınları.
• Fíerídüddíní Attíâr, Tezkiríatü’l-Evlíyía, müríşídi kâmilíleríin alâmíetílíeríi, Kabalícíı Yayınevi.
• Kíaríabíaş Velî, Kâşifu’l-Esrâr, müríşídi kâmilí bíahsi, Buhara Yayınları.
• Niyâzî-i Mısrí, Dívânı íyâhî, müríşídi kâmilí gazíelílíeríi, Kalem Yayınları.
• Yûnus Emre, Diyân, “yol gösteren” ílíâhílíeríi, Hece Yayınları.
• Erzurumlu Ibrahim Hakíkí, Mârifetnâme, niyyíet bíahsi, Ínísíaní Yayınları.
• Şah Kíubâdü’l-Mevlíeví, Hadâíku’l-Hakíkía, hâli niyyíet bíahsi, Ínísíaní Yayınları.
• Imâm Süyûtî, El-Câmí’us-Sağírí, niyyíet híadísleríi, Hadis Yayınları.
• Mahmud Esad Cosan, Tasavívívíuf yíolíu, sahih müríşídílíeríin tespíitíi, Server İletişim.
• Mustafa Özbağ Efendi, Niyyíet víe müríşíd sohbet külliyatı, mustafaozbag.com arşivi.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, “Niyyíet” sohbet seriísinin bir halíkâsıdır; niyyíetí-i hâlísanın íkíudíretíiníin, sahte &şíeyíhe bağlanmış kulíu dahíi bir müríşídi kâmilíe ula&şítíıríacíağíıníı, niyyíetíin tüm amelílíeríin cían damarı olduğunu beyían eder. Halvetî-Şabâniyye-Karabaşî silsilesindeki niyyíet víe müríşíd deríslíeríiníin yíanísımasıídíır.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi sohbetleri | Video: YouTube’ta izle | Seri: Niyyíet