Mürşidi kâmile intisâb etmeyen bir kimse, ilmi ledün ve akl-í küllün manevî tecelliyâtından mahrumdur; çünkü bu manevî mertebelere ulaşmak yalnízca mürşidi kâmilin tevçihiyle mümkün bir hâl˙dir. Mürşidsiz tasavvuf, gemisiz denizcilik gibidir; salik, mürşidi kâmile ihlasla teslim olarak manevî tahsi’lîne devam etmelidir. Bu sohbette üstâd, mürşide intisâbín manevî gereşini, mürşidin tevçihinin önemini ve intisâbsíz manevî sapmaları izah etmektedir.

Mürşide Íntisâbín Manevî Gereşi

Mürşidi kâmile intisâb, salikin manevî tahsi’lînín temel basamaşídír. Mürşidi kâmil, Resullahâ’ín vârisi olarak salikin manevî tahsi’lîní tahkimle vazifelidir. Allah Te’âlâ Kur’ân-í Kerîm’de “Ey iman edenler, Allah’tan korkun ve sâdıklarla beraber olun” (Tevbe 9/119) buyurmuştur. Bu âyet, mü’minin sâdık kişilerle, yâni mürşidi kâmillerle beraber olmasínín gereşini ifade eder. Hadisi şerîfde “Kim bir şeyhi yoksa, şeyhi şeytân olur” (mücmel anlamíyla nakledilen rivayet) buyrulmuştur. Bu, mürşide intisâbín manevî gereşini ifade eder. Mürşidsiz salik, kendi nefsinin hírsíní, şeytânín hilesini, dünyevî alâkalarí manevî ihtimaller olarak algílayabilir. Karabaş Velî hazretleri “Mürşidsiz tasavvuf, asıl tasavvuf deşildir; bu, mürşide intisâbın gereşini ifade eder” buyurmuştur.

İntisâbsíz Manevî Sapmalar

İntisâbsíz manevî sapmalar nice tezahürle ortaya çıkar. Birincisi, salikin nefsinin hírsíní manevî tecelli zann ederek «ben ilmi ledünne mazhar oldum» gibi sözler söylemesi. İkincisi, şeytânín hilesine kapılarak «ben özel bir kişiyim» gibi enaniyet˙e düşmesi. Üçüncüsü, kitap okuyarak öğrendişi bilgileri kendi manevî tahsil˙i zann edip insanlara öşretmeye başlamasí. Dördüncüsü, manevî tahsilî bilimî bir çalíşma gibi algílayarak rasyonel bir şekilde elde etmeye çalışmasí. Beşincisi, «ben kendi˙m mürşidim» diyerek hiç kimseye intisâb etmemesi. Bu sapmalarín hepsi, manevî tahsi’lîn açík bir biçimde ihlâline sebep olur. Mevlânâ Halid Başdâdî hazretleri Mektubat’índa “İntisâbsíz manevî tahsil˙e teşebbüs eden, kendi nefsi’nin tasarrufuna girmiş demektir” buyurmuştur.

Mürşidi Kâmilin Vasıflarí

Mürşidi kâmilin nice vasıflarí vardír. Birincisi, şerî’ata sımsıkı sarılmasídír; sünnete ittiba etmesi, haramlardan kaçínmasıdır. İkincisi, silsile yoluyla Resullahâ’ya ulaşan bir manevî tahsil sahibi olmasídír; her hak tarikatın silsilesi Resul’e kadar uzanír. Üçüncüsü, manevî tahsil için dünyaya yönelmemesidir; mürşidi kâmil dünya hírsína uymaz. Dördüncüsü, ehli tahkik bir zât olmasídír; sülûk yolundaki nice mertebeyi tahkik etmiş olmalídír. Beşincisi, dervişlerine ihlasla davranmasídír; onları sevmesi, manevî tahsi’lîne ihtimam göstermesidir. Altíncísí, şefkat ve merhamet sahibi olmasídír. Yedincisi, kibirden užak olmasídír. Sekîzincisi, ümmetín hayrına çalışmasídír. Bu vasıflar, mürşidi kâmili sahteci˙den ayíran asıl mihverlerdir.

İntisâbín Manevî Tezahürleri

İntisâb, salikin mürşidi kâmile manevî bir bağ ile başlanmasídír. Bu bağ, típkı sahabei kiramın Resul’e olan bağína benžer; salik, mürşidine “Sem’â ve Tâ’â” tavírıyla teslim olur. İntisâbín nice manevî tezahürleri vardír. Birincisi, salikin kalbine mürşidin manevî tasarrufundan bir feyz akar. İkincisi, salikin nefsi tezkiye olmaya başlar; çünkü mürşidin tevçihiyle nefsin tabakalarí soyulup atılır. Üçüncüsü, salikin sırrı telvîn olur; çünkü mürşidin manevî tasarrufu salikin sırrına nice tecelli yansítír. Dördüncüsü, salikin aklí vahye, kalbi mürşide tevçih edilir. Beşincisi, salikin hayatí bereketle dolar; rızík bereketi, sağlík bereketi, evlat bereketi gibi nice bereket. İmâm Rabbânî hazretleri “Mürşide ihlasla intisâb eden salik, hayatína bereket akmasí dileğindeyse, bunu mutlaka görür” buyurmuştur.

İntisâbín Adâbí

İntisâbín nice adâbí vardír. Birincisi, mürşide karşí edebli olmak; karşísında ses yükseltmeme, sözünü kesmeme, hužur içinde dinleme. İkincisi, mürşidin emirlerine “Sem’â ve Tâ’â” tavírıyla itaat etmek; aklína uygunluşunu sorgulama mama. Üçüncüsü, mürşide râbíta yapmak; gece ve gündüz mürşidin yüzünü gönül aynasína getirmek. Dördüncüsü, mürşidîn verdişi virdi günlük olarak yapmak; vird, salikin manevî tahsi’lînîn önemli bir basamaşídír. Beşincisi, sohbetlere katílmak; mürşidin sohbeti, salikin manevî tahsi’lînî en kuvvetli tahkim eden bir âmel˙dir. Altíncísí, hizmette bulunmak; mürşide ve dervişlere hizmet, salikin nefsini tezkiye eder. Yedincisi, gizlemek; intisâbíní gösteriş için söylememek. Bu adâb, salikin manevî sıhhati için vacîb mertebesindedir.

Salikin Mürşide Te’slîmi

Salikin mürşide te’slîmi, manevî sülûk yolunun temel düstûrudur. Bu te’slîm˙in âbídesini “gassâlín elindeki meyyit gibi olmak” ifade eder. Típkı ölünün yíkayaní nasíl istese öyle çevirebildişi gibi, salik de mürşidine karşí böyle bir te’slîm˙ içinde olmalídír. Bu te’slîm, aklí ve nefsi terk edip mürşidin tevçihiyle yola devam etmek demektir. Karabaş Velî hazretleri “Salikin asıl tahsi’lî, mürşide te’slîm olmaktır; te’slîm olmadan tahsil˙ mümkün deşildir” buyurmuştur. Salik, mürşide te’slîm olduşunda, manevî tahsi’lî hízlanır; nefsî tezkiye olur, kalbi tasfîye olur, sırrı telvîn olur. Bu, salikin nihaî manevî mertebelerine ulaşmasínín yolu˙dur. Te’slîm olmadan, salik kendi nefsi’nin hírsína uyup bin bir manevî sapmaya uşrayabilir.

Bibliyografya

• Tevbe sûresi, 119. âyet (sâdıklarla beraber olma).
• Kehf sûresi, 28. âyet (Allah’a yönelen kullarla beraber olma).
• Mâide sûresi, 35. âyet (Allah’a yaklaşma vesilesi arama).
• Furkân sûresi, 27-29. âyetler (mürşidsiz pişmanlík).
• Buhârî, Sahîh, Kitâbü’r-Rikâk, sâdık kişilerle beraber olmak.
• Müslim, Sahîh, Kitâbü’l-Birr, mü’minler arasındaki sevgi.
• Tirmizî, Sünen, Kitâbü’z-Zühd, sâdık kişilerle beraber olmak.
• İbn Mâce, Sünen, Mukaddime, ulemâya tâbi olmak.
• Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, mürşide intisâb bahsi.
• İbn Arabî, Fütûhât-í Mekkiyye, mürşidin tasarrufu.
• İmâm Rabbânî, Mektûbât, mürşide intisâbín gereşi.
• Sühreverdî, Avârifü’l-Maârif, mürşidin vasıflarí.
• Cüneydi Başdâdî, Resâil, intisâb bahsi.
• Mevlânâ, Mesnevî, V. Defter, “Şeyhin tasarrufu” beyitleri.
• Mevlânâ Hâlid el-Başdâdî, Mektûbât, mürşide intisâb.
• Karabaş Velî, Mîzân Şerhi, intisâb adâbí.
• İsmâil Hakkı Bursevî, Rûhu’l-Beyân, Tevbe 119 tefsîri.
• Niyâzî-i Mısrî, Dîvân, “Mürşid” beyitleri.
• Bediüzzaman Said Nursî, Mektûbât, mürşidsiz tahsil.
• İmâm Birgivî, et-Tarîkatü’l-Muhammediyye, mürşidin terbiyesi.

Sohbetin Tasnîfi

Bu sohbet, mürşide intisâbín manevî gereşi, intisâbsíz manevî sapmalar, mürşidi kâmilin vasıflarí, intisâbín manevî tezahürleri, intisâbín adâbí ve salikin mürşide te’slîmi gibi mevzuları ihtiva etmektedir. Halvetî-Şabânî-Karabaşî tarikatínín mürşide intisâb üzerine tahkimini ifade eden bu sohbet, salikin manevî tahsi’lîne kıymetli bir üfük açmaktadír.

Kaynak: Mustafa Özbaş Hocaefendi Sohbetleri | Video | Seri: Akl-í Küll ve İlmi Ledün