Mustafa Özbağ Efendi bu sohbette «Küfrü yaratma ciheti Allâh'a aittir; küfrü isteme, ve yönelme insâna aittir» nükresini tafsîl eder. Bizim sûfîlik anlayışımızda Allâh her şeyin yaratıcısıdır, ve her şey O'nun takdîriyle gerçekleşir, ve her olayın bir hikmete tâbi olduğuna inanırız. Bu bizim derinlemesine inancımızdır: her yaratılan hâdisede, olayda Allâh'ın takdîri ve hikmeti vardır. Allâh'ın bütün o yaratılan olaydaki gerekli sıfatları sınırsızdır. Şuna inanırız: her yaratılan hikmetlidir. İnsânlar onu menfî veya gayri menfî görsün; insânlar onu olumlu karşılasın veyâhud olumsuz görsün; bir rahmet görsün veyâhud zahmet görsün — biz sûfîlik anlayışında onda bir hikmet görürüz. O yüzden Allâh'ın katında, Allâh'ın ilminde gereksiz, anlamsız, boş bir şey yoktur; her yaratılan olayda, ve fiiliyatta hikmet vardır. Allâh her şeyi hikmetle yaratır, ve her şey O'nun ilminin, bilgisinin dâiresinde gerçekleşir. Bu sâdece iyi, ve güzel şeyler için değildir; aynı zamanda kötü, ve çirkin görünen şeyler için de geçerlidir. Allâh'ın takdîri, Allâh'ın hükmü, Allâh'ın sıfatlarını sınırlı aklıyla, ve sınırlı bilgisiyle kavramaları beklenemez. O yüzden zaten bir sûfî muhâkemesinde küfrü yaratmak Allâh'ın yaratma cihetine âittir; küfrü istemek, ve ona yönelmek ise insânın irâdesine âittir. Bu Ehli Sünnet ve'l-Cemâat'ın «kesb» anlayışıdır.
Sûfîlik İnancında Hikmet Hâkimiyeti
Mustafa Özbağ Efendi sohbete temel hakîkati ortaya koyarak başlar: bizim sûfîlik anlayışımızda Allâh her şeyin yaratıcısıdır, ve her şey O'nun takdîriyle gerçekleşir, ve her olayın bir hikmete tâbi olduğuna inanırız. Bu bizim derinlemesine inancımızdır: her yaratılan hâdisede, olayda Allâh'ın takdîri ve hikmeti vardır.
Her Yaratılanda Hikmet Vardır
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir tasavvufî kâideyi tafsîl eder: her yaratılan hikmetlidir. İnsânlar onu menfî veya gayri menfî görsün; insânlar onu olumlu karşılasın veyâhud olumsuz görsün; bir rahmet görsün veyâhud zahmet görsün — biz sûfîlik anlayışında onda bir hikmet görürüz. Cenâbı Hak âyeti kerîmede «Sen, Rahmân olan Allâh'ın yaratmasında bir düzensizlik göremezsin» (Mülk 67/3) buyurmuştur.
İlâhî İlim Dâiresi
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir akāidî kâideyi tafsîl eder: o yüzden Allâh'ın katında, Allâh'ın ilminde gereksiz, anlamsız, boş bir şey yoktur; her yaratılan olayda, ve fiiliyatta hikmet vardır. Allâh her şeyi hikmetle yaratır, ve her şey O'nun ilminin, bilgisinin dâiresinde gerçekleşir.
İyi-Kötü Hikmette Birleşir
Mustafa Özbağ Efendi muazzam bir akāidî kâideyi tafsîl eder: bu sâdece iyi, ve güzel şeyler için değildir; aynı zamanda kötü, ve çirkin görünen şeyler için de geçerlidir. Allâh'ın takdîri, Allâh'ın hükmü, Allâh'ın sıfatlarını sınırlı aklıyla, ve sınırlı bilgisiyle kavramaları beklenemez.
Küfrün Yaratılması ve Kesbi
Mustafa Özbağ Efendi sohbetin sonunda mü'minin görevini tafsîl eder: bir sûfî muhâkemesinde küfrü yaratmak Allâh'ın yaratma cihetine âittir; küfrü istemek, ve ona yönelmek ise insânın irâdesine âittir. Bu Ehli Sünnet ve'l-Cemâat'ın «kesb» anlayışıdır. İmâm Mâturîdî, ve Eş'arî tarzında küfrün yaratılması Allâh'a, kesbi (insânın istemeyönelmesi) kula âittir. Halvetiyye-Şâbâniyye-Karabâşiyye yolunun manevî terbiyesi de mü'mîni sûfîlik anlayışındaki hikmet hâkimiyetini idrâk etmeye, ve küfrün yaratmakesb ayırımını anlamaya yöneltir; ve bu vasıflar onun manevî terakkîsinin temel cüzlerini teşkîl eder.
- Kur'ânı Kerîm: Mülk 67/3 (yaratmada düzensizlik yok); Sâffât 37/96 (Allâh sizi, ve amellerinizi yarattı); Şems 91/8 (nefse fücûrtakvâ ilhâmı); Müddessir 74/56.
- Sahîhi Buhârî, Kitâbü'l-Kader.
- Sahîhi Müslim, Kitâbü'l-Kader.
- Süneni Ebû Dâvûd, Kader.
- Süneni Tirmizî, Kader.
- Süneni Nesâî.
- Süneni İbn Mâce.
- İmâm Mâlik, Muvatta, Kader.
- İmâm Ahmed, Müsned.
- İmâm Mâturîdî, Kitâbü't-Tevhîd; İmâm Eş'arî, Makālâtü'l-İslâmiyyîn (kesb akīdesi).
- İmâm Gazzâlî, İhyâ-u Ulûmi'd-Dîn; el-İktisâd fi'l-İ'tikād.
- İmâm Kuşeyrî, er-Risâletü'l-Kuşeyriyye.
- İmâm Sühreverdî, Avârifü'l-Ma'ârif.
- İbn Kayyim el-Cevziyye, Medâricü's-Sâlikîn; Şifâü'l-Alîl.
- İmâmı Rabbânî, Mektûbât.
- İmâm Ebû Hanîfe, el-Fıkhu'l-Ekber, Kader bahsi.
- İmâm Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb.
- İmâm Kurtubî, el-Câmi'u li-Ahkâmi'l-Kur'ân.
- Mustafâ Özbağ Efendi, Sohbet Serileri, Akāid Sohbetleri.
Sohbetin Tasnîfi: Bu sohbet sûfîlik inancında hikmet hâkimiyetini, her yaratılanda hikmet olduğunu, ilâhî ilim dâiresini, iyikötü hikmette birleşmesini, ve küfrün yaratılmasıkesbi mes'elesini tafsîl etmektedir.
Kaynak: mustafaozbag.com | Video: YouTube | Seri: Akāid Sohbetleri