İyi Bir Mü’min Başına Gelen Sıkıntı ve Musibetlerin Kendi Hatasından Olduğunu Bilir

İyi bir mü’min, başına gelen sıkıntı ve musibetlerin yapmış olduğu hatalardan kaynaklandığını bilir. «Başınıza gelen herhangi bir musibet, kendi ellerinizle yaptığınız işler yüzündendir» (Şûrâ 30). Bu âyet, musibetlerin asıl sebebini açıklar. Mü’min başına gelen sıkıntıda önce kendine bakar; «ben ne yanlış yaptım?» diye sorar. Bu nefs muhâsebesi, mü’minin gelişiminin temelidir. Suç başkasında değil; ilk önce kendinde aranır.

Şûrâ 30 — Musibetlerin Sebebi

«Başınıza gelen herhangi bir musibet, kendi ellerinizle yaptığınız işler yüzündendir» (Şûrâ 30) — bu âyet Kur’ân’ın en derin uyarılarından biridir. Sıkıntılar bedâva gelmez; bir sebebi vardır. Sebep çoğu zaman mü’minin kendi davranışlarındadır. Yanlış kararlar, ihmâl edilen ibâdetler, yapılan günâhlar — hepsi musibetlerin tohumlarıdır. Mü’min bunu kabûl ederse, hatasını düzeltir.

Nefs Muhâsebesi — Gelişimin Temeli

Nefs muhâsebesi, mü’minin mâneviyât gelişiminin temelidir. Hz. Ömer ibnü’l-Hattâb radıyallâhu anh «Hesâba çekilmeden önce kendinizi hesâba çekin» buyurmuştur. Bu, günlük bir uygulama olmalıdır. Yatmadan önce mü’min günü gözden geçirir: «Bugün ne hata yaptım? Hangi ibâdeti ihmâl ettim? Kimi kırdım? Hangi günâhtan tövbe etmeliyim?» Bu sorular hatasını fark etmesini sağlar.

Musibetin Üç Şekli — Sınama, Cezâ, Yükselme

Musibetin üç şekli vardır: 1) Sınama — Allâh mü’mini imtihân eder. 2) Cezâ — günâhlarına karşılık. 3) Yükselme — mü’minin derecesini artırmak için. Mü’min hangi şekilde olduğunu bilemez; ama her durumda kendini muhâsebe eder. Eğer cezâ ise, tövbe eder. Eğer sınama ise, sabrederek imtihânı geçer. Eğer yükselme ise, şükredip dereceye nâil olur.

Suçu Dışarıya Atmamak — Olgunluğun Alâmeti

Suçu dışarıya atmamak, olgunluğun alâmetidir. Olgun mü’min «herkes bana zarar veriyor, hayât adâletsiz, kaderim kötü» demez. Bunun yerine «belki ben bir hata yaptım, bu yüzden böyle oldu» der. Bu olgun bakış, mü’mini doğru yola sokar. Hata düzeltilirse, sıkıntı kalkar. Suç başkasına atılırsa, hata tekrar eder; ve sıkıntı sürer.

Hz. Yûnus’un Örneği — Kendine Bakmak

Hz. Yûnus aleyhisselâm balığın karnında iken kendine baktı; başkasını suçlamadı. «Senden başka hiçbir ilâh yoktur. Seni tenzîh ederim. Şüphesiz ben zâlimlerden oldum» (Enbiyâ 87). Bu duâda Hz. Yûnus hatasını kabûl etti; tövbe etti; ve Allâh onu kurtardı. Bu, mü’minin örneğidir. Mü’min musibette önce kendini muhâsebe eder; tövbe eder; ve Allâh’tan yardım ister.

İstiğfâr — Musibetlerin İlacı

İstiğfâr — Allâh’tan mağfiret istemek — musibetlerin ilacıdır. «Eğer istiğfâr ederseniz, Allâh size bol bol yağmur verir; mallarınızı ve evlâtlarınızı çoğaltır; bahçeler verir; ırmaklar verir» (Nûh 10-12). Bu âyet, istiğfârın bereketini gösterir. Mü’min başına bir sıkıntı geldiğinde istiğfâr çekmeli; bu istiğfâr hatalarını silebilir ve musibeti kaldırabilir.

Niyâz — Hatayı Kendinde Görmek İçin

Niyâz: «Yâ Rab, beni hatâlarını kendi üzerinde gören mü’minlerden eyle. Başkasını suçlamaktan, sebebi dışarıda aramaktan beni koru. Hz. Yûnus aleyhisselâm gibi «zâlimlerden oldum» diyebilen bir mü’min eyle. Nefs muhâsebesi yapmamı, istiğfâr çekmemi nasîb et. Musibetlerimden ibret alıp, hatâlarımı düzeltmeyi nasîb et.» Allâh muhâfaza eylesin; bizi olgun ve nefsini tanıyan mü’minler eylesin.

Kaynak: Mustafa Özbağ Efendi — Sohbet Kaydı. Tasavvuf hakkında daha fazla bilgi. İlgili Sözlük Terimleri: Nefs Muhâsebesi, Musibet, İstiğfâr. → Tasavvuf Sözlüğü